Η ταχυπαλμία στον ύπνο μπορεί να γίνει ιδιαίτερα αισθητή όταν ξαπλώνουμε ή ακόμη και να μας ξυπνήσει απότομα μέσα στη νύχτα. Τι μπορεί να σημαίνει και πότε χρειάζεται έλεγχος;

Πολλοί περιγράφουν την ταχυπαλμία στον ύπνο ως έντονους ή γρήγορους χτύπους στο στήθος, ενώ άλλοι αισθάνονται ένα φτερούγισμα της καρδιάς ή την αίσθηση ότι η καρδιά «χάνει» έναν χτύπο.

Το αίσθημα παλμών μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και όταν ο καρδιακός ρυθμός δεν είναι παθολογικά αυξημένος. Συχνά γίνεται περισσότερο αντιληπτό τη νύχτα, όταν το σώμα βρίσκεται σε ηρεμία και υπάρχουν λιγότερα εξωτερικά ερεθίσματα.

Η ταχυπαλμία όταν ξαπλώνουμε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει καρδιολογικό πρόβλημα. Μπορεί να σχετίζεται με άγχος, καφεΐνη, νικοτίνη, αλκοόλ, ορισμένα φάρμακα ή ορμονικές μεταβολές. Ωστόσο, όταν εμφανίζεται συχνά, επιμένει ή συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, έντονη ζάλη ή λιποθυμία, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Τι είναι η ταχυκαρδία και τι η ταχυπαλμία;

Οι όροι ταχυκαρδία και ταχυπαλμία χρησιμοποιούνται συχνά σαν να σημαίνουν ακριβώς το ίδιο, όμως δεν είναι ταυτόσημοι.

Η ταχυκαρδία περιγράφει έναν αυξημένο καρδιακό ρυθμό. Στους ενήλικες, ως ταχυκαρδία σε κατάσταση ηρεμίας χαρακτηρίζεται γενικά καρδιακός ρυθμός μεγαλύτερος από 100 παλμούς το λεπτό.

Το αίσθημα παλμών, που στην καθημερινή γλώσσα συχνά αποκαλείται ταχυπαλμία, αφορά το πώς αντιλαμβάνεται κάποιος τους χτύπους της καρδιάς του. Μπορεί να τους αισθάνεται πολύ δυνατούς, γρήγορους, ακανόνιστους ή σαν «φτερούγισμα».

Επομένως, κάποιος μπορεί να αισθάνεται έντονα την καρδιά του χωρίς να έχει απαραίτητα πραγματική ταχυκαρδία.

Για έναν αναλυτικό οδηγό σχετικά με τις αιτίες, τους παλμούς και την αντιμετώπιση, διαβάστε επίσης: Ταχυκαρδία: Τι να κάνω και πότε χρειάζεται γιατρός.

Γιατί έχω ταχυκαρδία όταν ξαπλώνω;

Οι παλμοί γίνονται συχνά περισσότερο αντιληπτοί όταν ξαπλώνουμε, επειδή υπάρχει ησυχία, το σώμα βρίσκεται σε ηρεμία και δεν υπάρχουν οι δραστηριότητες της ημέρας που αποσπούν την προσοχή μας.

Έτσι, μπορεί να αντιλαμβανόμαστε εντονότερα ακόμη και φυσιολογικούς χτύπους της καρδιάς. Η θέση του σώματος μπορεί επίσης να αλλάζει το πόσο έντονα αισθανόμαστε τους παλμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο ύπνος στο πλάι προκαλεί από μόνος του ταχυκαρδία.

Εάν όμως η καρδιά πραγματικά χτυπά πολύ γρήγορα ή ακανόνιστα όταν ξαπλώνετε, ιδιαίτερα εάν το φαινόμενο επαναλαμβάνεται, αξίζει να διερευνηθεί η αιτία.

Ταχυπαλμία στον ύπνο – Πιθανά αίτια

Η ταχυπαλμία στον ύπνο δεν έχει μία μόνο αιτία. Μπορεί να σχετίζεται με καθημερινές συνήθειες, ψυχολογικούς παράγοντες, φάρμακα ή κάποια υποκείμενη κατάσταση.

• Άγχος και στρες: η ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος μπορεί να αυξήσει τους παλμούς και να κάνει τους χτύπους της καρδιάς περισσότερο αισθητούς.
• Καφεΐνη: καφές, ενεργειακά ποτά, τσάι και άλλες πηγές καφεΐνης μπορεί να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν το αίσθημα παλμών σε ευαίσθητα άτομα.
• Νικοτίνη: έχει διεγερτική δράση και μπορεί να αυξήσει τον καρδιακό ρυθμό.
• Αλκοόλ: σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να συνδέεται με αίσθημα παλμών ή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
• Έντονη σωματική άσκηση: εάν πραγματοποιείται κοντά στην ώρα του ύπνου, ο καρδιακός ρυθμός μπορεί να χρειαστεί χρόνο για να επανέλθει.
• Αφυδάτωση: η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνοδεύεται από αυξημένους παλμούς.
• Υπερθυρεοειδισμός: η υπερλειτουργία του θυρεοειδούς μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών, εφίδρωση και άλλα συμπτώματα.
• Υπογλυκαιμία: η πτώση της γλυκόζης στο αίμα μπορεί να συνοδεύεται από ταχυκαρδία, τρέμουλο, εφίδρωση και αδυναμία.
• Ορμονικές μεταβολές: εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση και άλλες ορμονικές αλλαγές μπορεί να επηρεάσουν τον καρδιακό ρυθμό ή την αντίληψη των παλμών.
• Φάρμακα και άλλες ουσίες: ορισμένα αποσυμφορητικά, διεγερτικές ουσίες και άλλα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν αίσθημα παλμών.
• Αρρυθμίες: σε ορισμένες περιπτώσεις, η ξαφνική ή επαναλαμβανόμενη ταχυκαρδία μπορεί να σχετίζεται με διαταραχή του καρδιακού ρυθμού.

Για αυτόν τον λόγο, δεν είναι σωστό κάθε νυχτερινό επεισόδιο ταχυπαλμίας να αποδίδεται αυτόματα στο άγχος.

Ξαφνική ταχυκαρδία στον ύπνο: Γιατί μπορεί να με ξυπνήσει;

Η ξαφνική ταχυκαρδία στον ύπνο μπορεί να είναι ιδιαίτερα τρομακτική, ειδικά όταν κάποιος ξυπνά με την αίσθηση ότι η καρδιά του χτυπά πολύ γρήγορα.

Οι πιθανές εξηγήσεις είναι πολλές. Ένα έντονο όνειρο ή εφιάλτης, το άγχος, μια νυχτερινή κρίση πανικού, η κατανάλωση διεγερτικών ουσιών, ορισμένες διαταραχές του ύπνου ή μια αρρυθμία μπορεί να σχετίζονται με τέτοια επεισόδια.

Ένα μεμονωμένο επεισόδιο δεν αρκεί για να προσδιοριστεί η αιτία. Αν όμως η ξαφνική ταχυκαρδία στον ύπνο επαναλαμβάνεται, είναι χρήσιμο να καταγράφετε:

• τι ώρα εμφανίστηκε,
• πόσο διήρκεσε,
• αν οι παλμοί ήταν γρήγοροι, δυνατοί ή ακανόνιστοι,
• τον καρδιακό ρυθμό, εφόσον μπορείτε να τον μετρήσετε,
• τι είχατε φάει ή πιει τις προηγούμενες ώρες,
• αν είχατε καταναλώσει καφέ, αλκοόλ ή νικοτίνη,
• αν υπήρχε πόνος στο στήθος, δύσπνοια, ζάλη ή άλλο σύμπτωμα.

Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά τον γιατρό στην αξιολόγηση.

Τι να κάνω όταν έχω ταχυπαλμία στον ύπνο;

Αν αισθανθείτε ξαφνικά έντονους ή γρήγορους παλμούς ενώ είστε ξαπλωμένοι, προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι και παρατηρήστε πώς αισθάνεστε συνολικά.

Εφόσον είναι εφικτό, μετρήστε τους παλμούς σας για ένα λεπτό και σημειώστε πόσο διαρκεί το επεισόδιο και εάν ο ρυθμός φαίνεται σταθερός ή ακανόνιστος.

Για τη μείωση πιθανών εκλυτικών παραγόντων μπορεί να βοηθήσουν:

• ο περιορισμός της καφεΐνης, ιδιαίτερα τις απογευματινές και βραδινές ώρες,
• η αποφυγή νικοτίνης και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ,
• η επαρκής ενυδάτωση κατά τη διάρκεια της ημέρας,
• η αποφυγή πολύ μεγάλων γευμάτων ακριβώς πριν από τον ύπνο,
• ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου,
• τεχνικές χαλάρωσης όταν το άγχος αποτελεί πιθανό παράγοντα,
• ένα ημερολόγιο επεισοδίων, εάν οι ταχυπαλμίες επαναλαμβάνονται.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Εάν υπάρχει αρρυθμία, θυρεοειδοπάθεια, αγχώδης διαταραχή ή άλλη κατάσταση, χρειάζεται αντιμετώπιση του συγκεκριμένου προβλήματος και όχι απλώς του συμπτώματος.

→ Διαβάστε επίσης για τον βελονισμό και τις εφαρμογές του

Πότε η ταχυπαλμία στον ύπνο χρειάζεται γιατρό;

Εάν η ταχυπαλμία στον ύπνο εμφανίζεται επανειλημμένα, διαρκεί αρκετά, επιδεινώνεται ή αποτελεί καινούργιο σύμπτωμα για εσάς, καλό είναι να συζητήσετε με γιατρό.

Ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιστορικό, μπορεί να χρειαστεί ηλεκτροκαρδιογράφημα ή μεγαλύτερης διάρκειας καταγραφή του καρδιακού ρυθμού, όπως Holter, καθώς και άλλες εξετάσεις.

Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια όταν η ταχυκαρδία ή το έντονο αίσθημα παλμών συνοδεύεται από:

• πόνο, πίεση ή βάρος στο στήθος,
• σοβαρή δύσπνοια,
• λιποθυμία ή αίσθημα ότι πρόκειται να λιποθυμήσετε,
• έντονη ζάλη,
• σοβαρή αδυναμία ή άλλο έντονο και ασυνήθιστο σύμπτωμα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι το σύμπτωμα οφείλεται στο άγχος.

Ταχυπαλμία και κρίση πανικού στον ύπνο

Η κρίση πανικού δεν εμφανίζεται μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μπορεί να συμβεί και τη νύχτα και να προκαλέσει απότομο ξύπνημα.

Μια νυχτερινή κρίση πανικού μπορεί να συνοδεύεται από:

• έντονους ή γρήγορους παλμούς,
• εφίδρωση,
• τρέμουλο,
• δύσπνοια ή αίσθημα ότι δεν υπάρχει αρκετός αέρας,
• έντονο φόβο,
• αίσθημα απώλειας ελέγχου.

Το γεγονός, όμως, ότι η ταχυπαλμία εμφανίζεται μαζί με φόβο δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι πρόκειται για κρίση πανικού. Ένα έντονο σωματικό σύμπτωμα μπορεί επίσης να προκαλέσει φόβο.

Γι’ αυτό, όταν τα επεισόδια είναι καινούργια, επαναλαμβάνονται ή υπάρχουν άλλα ανησυχητικά συμπτώματα, είναι σημαντικό να αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες.

Όταν διαπιστωθεί ότι τα συμπτώματα σχετίζονται με διαταραχή πανικού ή άλλη αγχώδη διαταραχή, η ψυχοθεραπεία και ειδικά προσεγγίσεις όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία μπορούν να αποτελέσουν μέρος της αντιμετώπισης.

⇒ Πώς θα βοηθήσετε κάποιον που παθαίνει κρίση πανικού

Ηρεμιστικό για ταχυκαρδία: Είναι λύση;

Πολλοί αναζητούν ένα ηρεμιστικό για ταχυκαρδία, ειδικά όταν πιστεύουν ότι οι έντονοι παλμοί οφείλονται στο άγχος.

Ωστόσο, δεν υπάρχει ένα ηρεμιστικό κατάλληλο για κάθε περίπτωση ταχυκαρδίας.

Το σημαντικότερο είναι να προσδιοριστεί πρώτα η αιτία. Ένα επεισόδιο μπορεί να σχετίζεται με άγχος, αλλά μπορεί επίσης να οφείλεται σε αρρυθμία, φάρμακα, θυρεοειδοπάθεια, υπογλυκαιμία ή άλλον παράγοντα.

Εάν η ταχυπαλμία συνδέεται πράγματι με αγχώδη διαταραχή ή κρίσεις πανικού, ο γιατρός ή ο ειδικός ψυχικής υγείας θα επιλέξει την κατάλληλη αντιμετώπιση ανάλογα με τη διάγνωση και το ιστορικό.

Δεν πρέπει να λαμβάνονται ηρεμιστικά, αγχολυτικά ή φάρμακα για τη μείωση των παλμών χωρίς ιατρική οδηγία.

Συχνές ερωτήσεις για την ταχυπαλμία στον ύπνο

Συμπέρασμα

Η ταχυπαλμία στον ύπνο ή η αίσθηση ταχυκαρδίας όταν ξαπλώνουμε μπορεί να οφείλεται σε κάτι σχετικά απλό, όπως το άγχος, η καφεΐνη ή το γεγονός ότι αντιλαμβανόμαστε περισσότερο τους παλμούς μας σε κατάσταση ηρεμίας.

Δεν είναι όμως σωστό να θεωρούμε κάθε επεισόδιο αθώο ή να το αποδίδουμε αυτόματα στο στρες. Η συχνότητα, η διάρκεια, ο πραγματικός καρδιακός ρυθμός και κυρίως τα συμπτώματα που συνοδεύουν την ταχυπαλμία είναι σημαντικά για την αξιολόγησή της.

Εάν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, συμβουλευτείτε γιατρό. Εάν συνοδεύονται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, λιποθυμία ή έντονη ζάλη, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.

Πηγές – Επιστημονική τεκμηρίωση

• 
  American Heart Association – Tachycardia: Fast Heart Rate
  
• 
  American Heart Association – All About Heart Rate
  
• 
  NHS – Heart Palpitations
  
• 
  NHS – Arrhythmia
  
• 
  NHS – Supraventricular Tachycardia
  
• 
  Mayo Clinic – Tachycardia: Symptoms and Causes
  
• 
  NHS – Low Blood Sugar (Hypoglycaemia)
  
• 
  European Society of Cardiology – Supraventricular Tachycardia Guidelines