Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των ανθρώπων που ταλαιπωρούνται από διαταραχές ύπνου και αϋπνία δείχνει να αυξάνεται ραγδαία, συχνά ως αποτέλεσμα μιας πολύ απαιτητικής καθημερινότητας, γεμάτης με άγχος και στρες.

Υπάρχει τρόπος να αντιμετωπίσουμε μία τέτοια ανθυγιεινή κατάσταση.

Ένα στα τρία άτομα υποφέρει σήμερα από προβλήματα ύπνου, με αποτέλεσμα να αισθάνεται ιδιαίτερα κουρασμένο και νευρικό.

Το 30% του γενικού πληθυσμού έχει αϋπνία και το 10% έχει συμπτώματα.
Οι διαταραχές ύπνου περιλαμβάνουν οποιαδήποτε δυσκολία σχετική με τον ύπνο. Πολλοί από εμάς έχει τύχει να παρακολουθούμε το ρολόι όταν δεν μπορούμε να κοιμηθούμε για μια νύχτα ή και παραπάνω. Άλλα, για μερικούς, μια ανήσυχη νύχτα είναι ρουτίνα. Το στρες και το άγχος μπορούν να οδηγήσουν σε μια νύχτα χωρίς ύπνο, όπως και σε μια ποικιλία από άλλα προβλήματα.

Ορισμός αϋπνίας
Ως «αϋπνία» ορίζεται η δυσκολία του ατόμου να κοιμηθεί ή να διατηρήσει τον ύπνο του, καθώς και η κακή ποιότητά του (έλλειψη αναζωογονητικού ύπνου). Ωστόσο, για να τεθεί η διάγνωση της αϋπνίας, τα συμπτώματα αυτά πρέπει να είναι παρόντα για περισσότερες από δύο ημέρες την εβδομάδα, επί ένα μήνα τουλάχιστον, διευκρινίζει η ειδικός.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής αποτελεί την αιτία για την οποία όλο και περισσότεροι άνθρωποι υποφέρουν από διαταραχές του ύπνου. Εξαιτίας της έλλειψης χρόνου και χαλάρωσης, οι άνθρωποι συχνά δεν απολαμβάνουν τον ύπνο που απαιτείται για την αναζωογόνησή τους. Η έκκριση ορμονών στρες αποσυντονίζει τον φυσιολογικό ρυθμό του ύπνου, με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι άνθρωποι να εμφανίζουν υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.

To γνωστό «κοινωνικό jet lag» προέκυψε ως όρος και νοσολογική οντότητα τα τελευταία 10 χρόνια και οφείλεται στους γρήγορους ρυθμούς ζωής, στις απαιτητικές συνθήκες εργασίας, στην έλλειψη ελεύθερου χρόνου και στο έλλειμμα ποιοτικού ύπνου. Εκδηλώνεται, δε, με τα ίδια συμπτώματα του γνωστού jet lag που παθαίνουμε όταν ταξιδεύουμε αεροπορικώς σε χώρες με μεγάλη διαφορά ώρας: κόπωση, εκνευρισμός, πονοκέφαλος και γαστρεντερικές διαταραχές.

Αίτια

Οι διαταραχές ύπνου και συχνότερα η αϋπνία μπορεί να οφείλονται σε ψυχικά ή σωματικά αίτια. Η αϋπνία συνδέεται συχνότερα με άγχος.

• Κατάθλιψη
• Μανία
• Φοβικές διαταραχές
• Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
• Σχιζοφρένεια
• Χρήση ψυχοδραστικών ουσιών
• Οργανικό ψυχοσύνδρομο
• Διαταραχές σωματοποίησης
• Διαταραχές προσαρμογής

Τα οφέλη ενός καλού ύπνου

Ο ύπνος είναι ο «φυσικός μας θεραπευτής», λέει χαρακτηριστικά η ειδικός, το «εισιτήριο» για ένα υγιές σώμα και μυαλό. Κατά τη διάρκειά του εξοικονομείται ενέργεια, «τακτοποιούνται» οι σκέψεις και οι αναμνήσεις στον εγκέφαλο, ξεκουράζονται και αναδομούνται οι μύες, επιδρά η αυξητική ορμόνη που επουλώνει τα τραυματισμένα κύτταρα και διορθώνει ζημιές.

Επιπλέον, άτομα με διαταραχές ύπνου έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιακή νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, καρδιακή αρρυθμία, καρδιακή προσβολή, υψηλή αρτηριακή πίεση, εγκεφαλικό επεισόδιο, διαβήτη και παχυσαρκία.

Αλλά και σε ψυχολογικό επίπεδο η σημασία του καλού ύπνου είναι καταλυτική. Οι άνθρωποι που δεν κοιμούνται καλά εμφανίζουν συχνότερα κατάθλιψη, χρόνια κόπωση, προβλήματα στη διάθεση και, ορισμένες φορές, διαταραχές στη μνήμη.

Πολλές φορές, οι διαταραχές του ύπνου αποτελούν μια επιμέρους εκδήλωση μιας άλλης ψυχικής ή σωματικής διαταραχής. Η ύπαρξη χρόνιων προβλημάτων στον ύπνο έχει σχετιστεί με συχνότερη εμφάνιση ψυχιατρικών διαταραχών, αλκοολισμό και κατάχρηση ουσιών.
Ο διαταραγμένος ύπνος συχνά αποτελεί το πλέον πρώιμο σύμπτωμα, είτε σημείο επιδείνωσης αρκετών ψυχικών και σωματικών παθήσεων, όπως η υπνική άπνοια – μια κατάσταση στην οποία η αναπνοή σταματά παροδικά αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του ύπνου, καθώς μπλοκάρονται οι αεραγωγοί.

Τρόποι αντιμετώπισης αϋπνίας 

Το άτομο ενθαρρύνεται να ακολουθήσει κάποια μέτρα για ευόδωση του ύπνου, όπως έγερση και κατάκλιση την ίδια ώρα, διακοπή φαρμάκων και ουσιών που δρουν διεγερτικά στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, π.χ. αλκοόλ και καφεΐνη, προγραμματισμένη άσκηση μέσα στη ημέρα, αποφυγή άσκησης πριν τον ύπνο, χαλαρωτικές δραστηριότητες το απόγευμα, αποφυγή μεγάλων νυχτερινών και λιπαρών γευμάτων, άνετες συνθήκες ύπνου – με σταθερή θερμοκρασία και χαμηλό ή καθόλου φωτισμό.

  • Καθιερώστε ένα σταθερό ωράριο ύπνου.
  • Πηγαίνετε για ύπνο, χωρίς αναβολή, όταν νυστάξετε.
  • Χρησιμοποιείτε το κρεβάτι μόνο για τον ύπνο ή τον έρωτα.
  • Μην ασχολείσθε με άλλα θέματα όταν ξαπλώνετε.
  • Φροντίστε το περιβάλλον του υπνοδωματίου (θόρυβος, φωτισμός, θερμοκρασία, ενοχλήσεις).
  • Βγάλτε από το υπνοδωμάτιο τις ηλεκτρονικές συσκευές.
  • Να μην καταναλώνετε βαριά και πλούσια δείπνα.
  • Περιορίστε, ιδίως το βράδυ, τα αλκοολούχα και καφεϊνούχα ποτά
  • Όταν πηγαίνετε για ύπνο ξεχάστε τις έγνοιες σας.
  • Μη κοιμάστε το μεσημέρι ή έστω ο μεσημεριανός υπνάκος να μη διαρκεί πάνω από 30΄.
  • Να ασκείστε τακτικά αλλά να έχετε τελειώσει την άσκηση τουλάχιστον 3 ώρες πριν την κατάκλιση.