Σχιζοφρένεια είναι μία πολύ σοβαρή ψυχική διαταραχή που αποτελεί μια μορφή ψύχωσης και περιλαμβάνει διαφορές στον τρόπο που κάποιος σκέφτεται, νιώθει και δρα.

Δυσκολεύονται να αντιληφθούν τι είναι αληθινό και τι προϊόν της φαντασίας τους.

Παρουσιάζουν ψευδαισθήσεις, παραληρηματικές ιδέες και απομονώνονται, ενώ δεν είναι εύκολο να προσαρμοστούν στο κοινωνικό περιβάλλον.

Η νόσος εμφανίζεται στους άνδρες συνήθως στην αρχή της δεκαετίας των 20 ετών. Στις γυναίκες εμφανίζεται λίγο αργότερα, στο τέλος της ίδιας δεκαετίας. Στα παιδιά δεν είναι σύνηθες να εμφανιστεί, το ίδιο και σε άτομα άνω των 45 ετών. Όταν εμφανιστεί πριν την ηλικία των 20 ετών, ονομάζεται ηβηφρένεια.

Η σχιζοφρένεια δε σχετίζεται με διχασμένη ή πολλαπλή προσωπικότητα. Η πλειοψηφία των ασθενών δεν είναι βίαιοι και δεν αποτελούν κίνδυνο για τους γύρω τους. Είναι πολύ σημαντικό να διαγνωστεί νωρίς και να ληφθεί η κατάλληλη θεραπεία, η οποία θα είναι συνήθως για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν ο ασθενής ακολουθεί πιστά τη θεραπεία, μπορεί συνήθως να ζήσει μια φυσιολογική ζωή χωρίς συμπτώματα.

Αίτια σχιζοφρένειας

ΣχιζοφρένειαΤα αίτια της σχιζοφρένειας δεν είναι απολύτως σαφή. Εικάζεται από τους επιστήμονες ότι είναι απόρροια γενετικών παραγόντων (γονίδια), προ ή περιγεννητικών επιπλοκών, νευροχημικών δυσλειτουργιών (νευροδιαβιβαστές). Απεικονιστικές μελέτες δείχνουν ότι υπάρχουν δομικές και μορφολογικές αλλοιώσεις του εγκεφάλου.

Σχετιζόμενοι παράγοντες κινδύνου είναι το οικογενειακό ιστορικό, οι αυτοάνοσες παθήσεις ή κάποιες φλεγμονές που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα, η μεγάλη ηλικία του πατέρα, επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη (έκθεση στον ιό της γρίπης, σε τοξικά, υποσιτισμός), λήψη ψυχοτρόπων ουσιών κατά την εφηβική και νεαρή ενήλικη ζωή.

 

Συμπτώματα σχιζοφρένειας

Η σχιζοφρένεια εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε άτομο. Είναι μία πάθηση που αλλάζει τον τρόπο που κάποιος σκέφτεται και συμπεριφέρεται. Πριν εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα ο ασθενής συνήθως εμφανίζει μια προνοσηρή προσωπικότητα, δηλαδή κάποια πρώτα σημάδια σχιζοφρένειας που περιλαμβάνουν παράξενη συμπεριφορά, περίεργες αντιδράσεις και αλλαγή στον τρόπο που μιλά ή εκφράζεται.

  • Παράλογες σκέψεις/παραλήρημα
  • Ψευδαισθήσεις (κυρίως φωνές)
  • Έμμονες ιδέες
  • Αποδιοργανωμένος λόγος (ασυναρτησίες)
  • Έντονα αποδιοργανωμένη συμπεριφορά
  • Έλλειψη θέλησης
  • Έλλειψη συναισθημάτων
  • Απάθεια
  • Αδράνεια
  • Αδιαφορία για καθημερινές δραστηριότητες
  • Αλλαγή στην υγιεινή και στην εμφάνισή του
  • Παράξενη στάση σώματος
  • Αϋπνία
  • Αναίτιο γέλιο
  • Ευερεθιστότητα απέναντι σε αγαπημένα πρόσωπα
  • Απόσυρση από την κοινωνική ζωή
  • Αίσθηση ότι κάποιος τους παρακολουθεί
  • Αλλαγή στη συμπεριφορά
  • Καχυποψία
  • Επιθετικότητα απέναντι στους άλλους
  • Κοινωνική απομόνωση
  • Απώλεια ευχαρίστησης
  • Τάσεις αυτοκτονίας

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο τόσο σε βαρύτητα όσο και σε συχνότητα εμφάνισης.

Σχιζοφρένεια σε εφήβους
  • Απομόνωση από φίλους και οικογένεια
  • Αιφνίδια μειωμένη απόδοση στο σχολείο
  • Διαταραχές ύπνου
  • Κατάθλιψη
  • Υπερβολικές αντιδράσεις
  • Ευερεθιστότητα
  • Έλλειψη κινήτρων και ενδιαφέροντος
  • Αναίτια γέλια
  • Οπτικές ψευδαισθήσεις
Διάγνωση 

Η διάγνωση της σχιζοφρένειας δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Απαιτούνται αρκετές συνεδρίες σε ψυχίατρο για να διαπιστωθεί και κυρίως, να διαφοροδιαγνωστεί από άλλες ψυχικές διαταραχές με παρόμοια συμπτώματα. Πολύ σημαντική για τη διάγνωση είναι η κλινική συνέντευξη, κατά την οποία ο γιατρός διαπιστώνει το είδος των συμπτωμάτων που έχει ο ασθενής, αλλά και το βαθμό και την επικινδυνότητά τους (π.χ. τάσεις αυτοκτονίας, ψευδαισθήσεις, επιθετική συμπεριφορά).

Ο γιατρός εφαρμόζει ειδικά διαγνωστικά τεστ, όπου εντοπίζεται αν πληρούνται τα διαγνωστικά κριτήρια.

Θεραπεία 

Η θεραπεία της σχιζοφρένειας περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία. Η κάθε περίπτωση ασθενούς είναι διαφορετική, γι’ αυτό και η θεραπευτική προσέγγιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη. Σε ορισμένες δύσκολες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί και ηλεκτροσπασμοθεραπεία.

Θεραπεία χωρίς φάρμακα για τη σχιζοφρένεια δεν υπάρχει.

Μόνο με τακτική φαρμακευτική αγωγή μπορούν να τεθούν υπό έλεγχο τα συμπτώματα. Υπάρχει μεγάλη διαβάθμιση στη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Κάποιες περιπτώσεις ασθενών είναι βαριές, γι’ αυτό χρήζουν νοσηλείας. Ωστόσο, υπάρχουν συχνές περιπτώσεις ασθενών που ζουν καλά με τα φάρμακα (περίπου το 1/3 των ασθενών είναι καλά υπό αγωγή, 1/3 δεν έχει πολύ καλή λειτουργικότητα αλλά αυτοσυντηρούνται και 1/3 είναι πιο βαριά περιστατικά και χρήζουν υποστήριξης).

Τα φάρμακα που χορηγούνται συνήθως σε αρχικό στάδιο είναι τα αντιψυχωτικά. Δρουν εμποδίζοντας την επίδραση της χημικής ουσίας ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Τα αντιψυχωτικά μειώνουν το στρες και την ευερεθιστότητα που μπορεί να νιώθει ο ασθενής όταν βιώνει ένα επεισόδιο σχιζοφρένειας, ενώ μερικές μέρες μετά μπορούν να μειώσουν και το σύμπτωμα των ψευδαισθήσεων και των παραληρηματικών σκέψεων. Υπάρχουν τα αντιψυχωτικά πρώτης γενιάς και δεύτερης γενιάς. Η επιλογή του κατάλληλου θεραπευτικού σχήματος γίνεται αποκλειστικά από τον θεράποντα γιατρό βάσει του ιστορικού και των κλινικών συμπτωμάτων του ασθενούς και μπορεί να τροποποιηθεί μόνο υπό τη δική του συμβουλή και λαμβάνοντας υπόψιν τις παρενέργειες που μπορεί να έχει το κάθε ένα από αυτά.

Ο γιατρός μπορεί να δοκιμάσει διάφορα θεραπευτικά σχήματα μέχρι να καταλήξει σε κάποιο που να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Σε κάθε περίπτωση είναι πολύ σημαντικό την εποπτεία και παρακολούθηση της ασθένειας να την έχει ο ίδιος.

Η οικογένεια και οι φίλοι του ασθενούς παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην πορεία και στην εξέλιξη της νόσου. Βοηθά πολύ τον πάσχοντα αν το περιβάλλον του είναι υποστηρικτικό και δείχνει κατανόηση. Η κριτική και η αμφισβήτηση των όσων βιώνει (π.χ. Όταν ακούει φωνές που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα ή βλέπει κάτι που δεν υπάρχει) δεν τον βοηθούν αλλά τον κάνουν να φοβάται περισσότερο και έτσι, να γίνεται πιο επιθετικός.