Εκκολπώματα: τι να μην τρώω; Είναι ένα από τα πρώτα ερωτήματα που προκύπτουν μετά τη διάγνωση. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία ενιαία λίστα «απαγορευμένων» τροφών που ισχύει για όλους.

Μεγάλη σημασία έχει αν υπάρχουν απλώς εκκολπώματα στο έντερο ή αν βρίσκεται σε εξέλιξη οξεία εκκολπωματίτιδα.

Στην εκκολπωμάτωση χωρίς οξεία φλεγμονή, η μακροχρόνια διατροφή συνήθως δεν βασίζεται στον αποκλεισμό σπόρων και ξηρών καρπών. Αντίθετα, η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών αποτελεί συχνά μέρος μιας συνολικά υγιεινής διατροφής. Στην οξεία εκκολπωματίτιδα, όμως, οι διατροφικές οδηγίες μπορεί προσωρινά να αλλάξουν και πρέπει να εξατομικεύονται ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς.

Παρακάτω θα δούμε τι να αποφεύγετε όταν έχετε εκκολπώματα, ποιες τροφές μπορείτε να καταναλώνετε και τι ισχύει για τρόφιμα που δημιουργούν συχνά απορίες, όπως το ταχίνι, το μέλι, το κεφίρ, οι ξηροί καρποί και το καρπούζι.

Τι είναι τα εκκολπώματα και ποια η διαφορά από την εκκολπωματίτιδα;

Τα εκκολπώματα είναι μικροί θύλακες που μπορούν να σχηματιστούν σε αδύναμα σημεία του τοιχώματος του παχέος εντέρου. Η παρουσία τους ονομάζεται εκκολπωμάτωση και αρκετοί άνθρωποι μπορεί να έχουν εκκολπώματα χωρίς να εμφανίζουν συμπτώματα.

Η εκκολπωματίτιδα είναι διαφορετική κατάσταση: εμφανίζεται όταν ένα ή περισσότερα εκκολπώματα παρουσιάζουν φλεγμονή. Μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό πόνο – συχνά στο κάτω αριστερό μέρος της κοιλιάς – πυρετό και αλλαγές στις κενώσεις, μεταξύ άλλων συμπτωμάτων.

Εκκολπώματα: τι να μην τρώω;

Αν αναζητάτε ποιες τροφές απαγορεύονται για τα εκκολπώματα, είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι δεν υπάρχει μία καθολική λίστα απαγορευμένων τροφίμων για όλους όσοι έχουν εκκολπωμάτωση.

Παλαιότερα, για παράδειγμα, υπήρχε η αντίληψη ότι οι άνθρωποι με εκκολπώματα έπρεπε να αποφεύγουν ξηρούς καρπούς, σπόρους και ποπ κορν. Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν υποστηρίζουν τη γενικευμένη αποφυγή τους με σκοπό την πρόληψη της εκκολπωματίτιδας.

Για τη μακροχρόνια υγεία του εντέρου, μεγαλύτερη σημασία έχει το συνολικό διατροφικό πρότυπο. Ανάλογα με την κατάσταση και την ατομική ανοχή, είναι χρήσιμο να δίνεται προσοχή στα παρακάτω:

• Πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα: όταν αντικαθιστούν συστηματικά φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης, μπορεί να οδηγούν σε διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες.
• Μεγάλες ποσότητες κόκκινου και ιδιαίτερα επεξεργασμένου κρέατος: μελέτες παρατήρησης έχουν συσχετίσει υψηλότερη κατανάλωση κόκκινου κρέατος με μεγαλύτερο κίνδυνο εκκολπωματίτιδας.
• Τροφές που προκαλούν προσωπικά συμπτώματα: αν παρατηρείτε επανειλημμένα ότι ένα συγκεκριμένο τρόφιμο προκαλεί ενόχληση, συζητήστε το με γιατρό ή διαιτολόγο αντί να αποκλείσετε μόνοι σας ολόκληρες ομάδες τροφίμων.
• Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ: δεν αποτελεί στρατηγική για την υγεία του πεπτικού και καλό είναι να αποφεύγεται η υπερβολική πρόσληψη.

Επομένως, το «τι να μην τρώω με εκκολπώματα» εξαρτάται και από το αν υπάρχει ενεργή φλεγμονή. Οι περιορισμοί που μπορεί να συστηθούν προσωρινά κατά την οξεία εκκολπωματίτιδα δεν πρέπει να μετατρέπονται αυτομάτως σε μόνιμες απαγορεύσεις.

Τι μπορώ να τρώω όταν έχω εκκολπώματα;

Όταν δεν υπάρχει οξεία εκκολπωματίτιδα, ένα συνολικά ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο με επαρκείς φυτικές ίνες μπορεί να περιλαμβάνει, ανάλογα με την ατομική ανοχή:

• φρούτα,
• λαχανικά,
• όσπρια,
• δημητριακά ολικής άλεσης,
• ξηρούς καρπούς και σπόρους,
• πηγές άπαχης πρωτεΐνης,
• ελαιόλαδο και άλλες πηγές ακόρεστων λιπαρών.

Η επαρκής ενυδάτωση είναι επίσης σημαντική, ιδιαίτερα όταν αυξάνεται η πρόσληψη φυτικών ινών.

Εκκολπώματα και διατροφή: ένας πρακτικός πίνακας

Φυτικές ίνες και εκκολπώματα: Πόσο σημαντικές είναι;

Οι φυτικές ίνες αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων και συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου. Πηγές τους είναι τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι.

Για ανθρώπους με ιστορικό εκκολπωματικής νόσου, οι οδηγίες μπορεί να περιλαμβάνουν μια διατροφή καλής ποιότητας με επαρκείς φυτικές ίνες όταν δεν υπάρχει οξεία φλεγμονή.

Αν όμως κάποιος καταναλώνει λίγες φυτικές ίνες, δεν είναι πάντα καλή ιδέα να αυξήσει απότομα την ποσότητά τους. Μια σταδιακή αύξηση μπορεί να είναι καλύτερα ανεκτή, ενώ είναι σημαντική και η επαρκής πρόσληψη υγρών.

Σε περίπτωση οξείας εκκολπωματίτιδας, οι ανάγκες είναι διαφορετικές και οι οδηγίες του θεράποντος ιατρού υπερισχύουν των γενικών διατροφικών συστάσεων.

Σπόροι, ξηροί καρποί και ποπ κορν: Απαγορεύονται στα εκκολπώματα;

Για χρόνια υπήρχε η άποψη ότι μικροί σπόροι ή κομμάτια ξηρών καρπών μπορούσαν να παγιδευτούν στα εκκολπώματα και να προκαλέσουν φλεγμονή. Γι’ αυτό αρκετοί ασθενείς συμβουλεύονταν να αποφεύγουν ξηρούς καρπούς, καλαμπόκι, ποπ κορν και τροφές με σπόρους.

Ωστόσο, μεγάλη προοπτική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA δεν διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο εκκολπωματίτιδας ή εκκολπωματικής αιμορραγίας από την κατανάλωση ξηρών καρπών, καλαμποκιού ή ποπ κορν. Οι σύγχρονες οδηγίες επομένως δεν υποστηρίζουν τη γενικευμένη απαγόρευσή τους για όλους τους ανθρώπους με εκκολπώματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τρόφιμο είναι εξίσου ανεκτό από κάθε άνθρωπο. Η προσωπική ανοχή και η παρουσία ενεργών συμπτωμάτων εξακολουθούν να έχουν σημασία.

Τι τρώμε στην οξεία εκκολπωματίτιδα;

Η οξεία εκκολπωματίτιδα χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Η διατροφή κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μια απλή δίαιτα που εφαρμόζεται στο σπίτι χωρίς διάγνωση.

Ανάλογα με τη βαρύτητα, τα συμπτώματα και τις οδηγίες του γιατρού, μπορεί να συστηθούν προσωρινές αλλαγές στη διατροφή. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σύντομο διάστημα διαυγής υδρική δίαιτα ή άλλη τροποποίηση της πρόσληψης, με σταδιακή επιστροφή στις στερεές τροφές καθώς βελτιώνονται τα συμπτώματα.

Δεν είναι όμως απαραίτητο ούτε κατάλληλο να ακολουθούν όλοι οι ασθενείς την ίδια δίαιτα. Η American Gastroenterological Association επισημαίνει ότι η διατροφή κατά την οξεία, μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα πρέπει να προσαρμόζεται στην κλινική εικόνα και την ανοχή.

Πώς επιστρέφουμε στην κανονική διατροφή;

Η επαναφορά των τροφών γίνεται ανάλογα με την εξέλιξη των συμπτωμάτων και τις οδηγίες του γιατρού. Μετά την υποχώρηση ενός οξέος επεισοδίου, ο στόχος δεν είναι συνήθως η μόνιμη παραμονή σε μια ιδιαίτερα περιοριστική δίαιτα.

Ταχίνι και εκκολπώματα: επιτρέπεται;

Το ταχίνι παρασκευάζεται από αλεσμένο σουσάμι και είναι τρόφιμο που συχνά προκαλεί απορίες σε ανθρώπους με εκκολπώματα λόγω της παλαιότερης αντίληψης ότι οι σπόροι πρέπει να αποφεύγονται.

Δεν υπάρχει γενική σύσταση που να απαγορεύει το ταχίνι σε όλους τους ανθρώπους με εκκολπωμάτωση. Το γεγονός ότι προέρχεται από σουσάμι δεν αποτελεί από μόνο του λόγο αποκλεισμού του από τη διατροφή.

Διαφορετική είναι η περίπτωση μιας οξείας εκκολπωματίτιδας, κατά την οποία η συνολική διατροφή μπορεί προσωρινά να τροποποιηθεί σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Διαβάστε περισσότερα εδώ για το ταχίνι και τα εκκολπώματα.

Μέλι και εκκολπώματα: επιτρέπεται;

Δεν υπάρχει γενική ιατρική οδηγία που να απαγορεύει το μέλι αποκλειστικά και μόνο επειδή κάποιος έχει εκκολπώματα. Το μέλι, ωστόσο, αποτελεί κυρίως πηγή σακχάρων και δεν παρέχει τις φυτικές ίνες που χαρακτηρίζουν τρόφιμα όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης.

Επομένως, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν «επιτρέπεται», αλλά και ποια θέση καταλαμβάνει στη συνολική διατροφή. Σε οξεία εκκολπωματίτιδα ακολουθούνται οι συγκεκριμένες διατροφικές οδηγίες που έχουν δοθεί στον ασθενή.

Κεφίρ, γιαούρτι και προβιοτικά στα εκκολπώματα

Το κεφίρ και ορισμένα γιαούρτια περιέχουν ζωντανούς μικροοργανισμούς, γι’ αυτό συχνά συνδέονται με το ενδιαφέρον γύρω από τα προβιοτικά και την υγεία του εντέρου.

Ωστόσο, άλλο είναι η γενική κατανάλωση ζυμωμένων τροφίμων ως μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής και άλλο η χρήση συγκεκριμένων προβιοτικών ως θεραπεία της εκκολπωματικής νόσου. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δικαιολογούν τον ισχυρισμό ότι το κεφίρ ή ένα προβιοτικό συμπλήρωμα «θεραπεύει» τα εκκολπώματα.

Αν το κεφίρ είναι καλά ανεκτό και δεν υπάρχει διαφορετική ιατρική οδηγία, μπορεί να εντάσσεται στη διατροφή. Σε άτομα με δυσανεξίες ή γαστρεντερικά συμπτώματα χρειάζεται εξατομίκευση.

Καρπούζι και εκκολπώματα

Το καρπούζι δεν βρίσκεται σε κάποια γενική λίστα τροφών που απαγορεύονται σε όλους όσοι έχουν εκκολπώματα. Όταν δεν υπάρχει οξεία φλεγμονή και το τρόφιμο είναι καλά ανεκτό, μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.

Κατά την οξεία εκκολπωματίτιδα, όμως, το τι και πόσο μπορεί να καταναλωθεί εξαρτάται από τη φάση της νόσου και τις οδηγίες που έχει δώσει ο γιατρός.

Κόκκινο κρέας και επεξεργασμένες τροφές

Η συνολική ποιότητα της διατροφής φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία από την προσπάθεια εντοπισμού μιας μοναδικής «ένοχης» τροφής.

Μελέτες παρατήρησης έχουν βρει συσχέτιση μεταξύ μεγαλύτερης πρόσληψης κόκκινου κρέατος και αυξημένου κινδύνου εκκολπωματίτιδας. Αυτό δεν σημαίνει ότι μία μερίδα κρέατος προκαλεί εκκολπωματίτιδα, αλλά υποστηρίζει τη σημασία ενός συνολικά ισορροπημένου διατροφικού προτύπου.

Μια διατροφή που βασίζεται περισσότερο σε φυτικές τροφές και περιλαμβάνει φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και όσπρια, ανάλογα με την ανοχή, μπορεί να συμβάλει παράλληλα στην πρόσληψη φυτικών ινών.

Παράδειγμα ημερήσιας διατροφής για εκκολπώματα

Το παρακάτω αποτελεί απλώς ενδεικτικό παράδειγμα για περίοδο χωρίς οξεία εκκολπωματίτιδα και όχι εξατομικευμένο διαιτολόγιο:

• Πρωινό: βρώμη με γιαούρτι και φρούτο.
• Δεκατιανό: ένα φρούτο και, εφόσον είναι καλά ανεκτοί, λίγοι ξηροί καρποί.
• Μεσημεριανό: όσπρια με λαχανικά και ελαιόλαδο ή άλλη ισορροπημένη επιλογή πρωτεΐνης.
• Απογευματινό: ψωμί ολικής άλεσης με μικρή ποσότητα ταχινιού.
• Βραδινό: λαχανικά με πηγή πρωτεΐνης και δημητριακό ολικής άλεσης.

Οι ποσότητες και οι κατάλληλες επιλογές εξαρτώνται από την ηλικία, τις ενεργειακές ανάγκες, άλλα προβλήματα υγείας, τα φάρμακα και την ανοχή κάθε ανθρώπου.

Εκκολπώματα: πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό;

Η ύπαρξη εκκολπωμάτων δεν σημαίνει ότι κάθε κοιλιακή ενόχληση είναι εκκολπωματίτιδα. Αν όμως εμφανιστούν νέα ή έντονα συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Επικοινωνήστε με γιατρό ιδιαίτερα αν παρουσιάζετε επίμονο ή έντονο κοιλιακό πόνο, πυρετό, σημαντική αλλαγή στις κενώσεις, ναυτία ή έμετο ή αίμα στα κόπρανα. Σοβαρά ή ταχέως επιδεινούμενα συμπτώματα χρειάζονται άμεση αξιολόγηση.

Η διάγνωση της εκκολπωματίτιδας δεν πρέπει να γίνεται μόνο με βάση τα συμπτώματα ή ένα άρθρο στο διαδίκτυο.

Συχνές ερωτήσεις

Εκκολπώματα: τι να μην τρώω;

Δεν υπάρχει μία καθολική λίστα απαγορευμένων τροφών για όλους όσοι έχουν εκκολπώματα. Όταν δεν υπάρχει οξεία φλεγμονή, η έμφαση δίνεται περισσότερο στη συνολική ποιότητα της διατροφής και στην επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών. Σε οξεία εκκολπωματίτιδα μπορεί να χρειαστούν προσωρινές αλλαγές σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Ποιες τροφές απαγορεύονται για τα εκκολπώματα;

Οι σύγχρονες συστάσεις δεν υποστηρίζουν γενική απαγόρευση τροφών όπως οι ξηροί καρποί, οι σπόροι ή το ποπ κορν μόνο και μόνο επειδή κάποιος έχει εκκολπώματα. Εξαιρέσεις μπορεί να υπάρχουν λόγω ατομικής δυσανεξίας, άλλων παθήσεων ή κατά τη διάρκεια οξείας εκκολπωματίτιδας.

Επιτρέπεται το ταχίνι στα εκκολπώματα;

Το ταχίνι δεν απαγορεύεται γενικά σε ανθρώπους με εκκολπωμάτωση. Παράγεται από σουσάμι, όμως τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν τη γενική αποφυγή σπόρων για την πρόληψη της εκκολπωματίτιδας. Σε οξεία φάση ακολουθούνται οι εξατομικευμένες ιατρικές οδηγίες.

Επιτρέπεται το μέλι στα εκκολπώματα;

Δεν υπάρχει γενική απαγόρευση του μελιού λόγω εκκολπωμάτων. Επειδή όμως αποτελεί κυρίως πηγή σακχάρων και όχι φυτικών ινών, είναι προτιμότερο να εξετάζεται ως μέρος του συνολικού διατροφικού προτύπου και όχι ως τρόφιμο που «θεραπεύει» ή επιδεινώνει από μόνο του τα εκκολπώματα.

Κάνει το κεφίρ για τα εκκολπώματα;

Το κεφίρ μπορεί να αποτελεί μέρος της διατροφής εφόσον είναι καλά ανεκτό, αλλά δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε να θεωρείται θεραπεία για τα εκκολπώματα. Αν υπάρχουν ενεργά συμπτώματα ή οξεία εκκολπωματίτιδα, οι διατροφικές επιλογές πρέπει να προσαρμόζονται στις ιατρικές οδηγίες.

Επιτρέπεται το καρπούζι στα εκκολπώματα;

Δεν υπάρχει γενικός κανόνας που να απαγορεύει το καρπούζι σε ανθρώπους με εκκολπώματα. Εκτός οξείας φάσης μπορεί να καταναλώνεται εφόσον είναι καλά ανεκτό. Σε οξεία εκκολπωματίτιδα η διατροφή μπορεί προσωρινά να είναι διαφορετική.

Μπορώ να τρώω ξηρούς καρπούς αν έχω εκκολπώματα;

Ναι, για τους περισσότερους ανθρώπους με εκκολπωμάτωση δεν υπάρχει σύσταση να αποκλείονται οι ξηροί καρποί αποκλειστικά λόγω των εκκολπωμάτων. Η παλαιότερη θεωρία ότι μπορεί να «κολλήσουν» στα εκκολπώματα δεν έχει επιβεβαιωθεί από τα διαθέσιμα δεδομένα.

Χρειάζονται προβιοτικά για τα εκκολπώματα;

Τα προβιοτικά μελετώνται σε σχέση με διάφορες γαστρεντερικές καταστάσεις, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αποδεδειγμένη θεραπεία για τα εκκολπώματα. Η χρήση συμπληρωμάτων είναι καλό να συζητείται με επαγγελματία υγείας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν άλλα προβλήματα υγείας.

Συμπέρασμα

Στο ερώτημα «έχω εκκολπώματα, τι να μην τρώω;», η σύγχρονη προσέγγιση δεν βασίζεται σε μια μεγάλη λίστα απαγορευμένων τροφών. Όταν υπάρχει εκκολπωμάτωση χωρίς οξεία φλεγμονή, η έμφαση δίνεται περισσότερο σε ένα συνολικά ποιοτικό διατροφικό πρότυπο, με επαρκείς φυτικές ίνες και υγρά, ανάλογα με την ατομική ανοχή.

Οι ξηροί καρποί και οι σπόροι δεν χρειάζεται να αποκλείονται γενικά, ενώ τρόφιμα όπως το ταχίνι, το μέλι, το κεφίρ ή το καρπούζι πρέπει να αξιολογούνται στο πλαίσιο της συνολικής διατροφής και της προσωπικής ανοχής.

Αν υπάρχει οξεία εκκολπωματίτιδα, όμως, οι οδηγίες αλλάζουν. Σε αυτή την περίπτωση προτεραιότητα έχει η ιατρική αξιολόγηση και η διατροφή προσαρμόζεται ανάλογα με τη βαρύτητα και την πορεία των συμπτωμάτων.

Πηγές – Επιστημονική τεκμηρίωση

• 
  NIDDK – Eating, Diet & Nutrition for Diverticular Disease
  
• 
  National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases – Diverticulosis & Diverticulitis
  
• 
  American Gastroenterological Association – Medical Management of Colonic Diverticulitis
  
• 
  AGA Clinical Practice Update on Medical Management of Colonic Diverticulitis
  
• 
  JAMA – Nut, Corn, and Popcorn Consumption and the Incidence of Diverticular Disease
  
• 
  Gut – Meat intake and risk of diverticulitis among men