fbpx
Στίγμα στους ασθενείς ψυχικής υγείας – Ποια είναι τα προβλήματα;

Στίγμα στους ασθενείς ψυχικής υγείας – Ποια είναι τα προβλήματα;

Με την έννοια «στίγμα στη ψυχική υγεία», εννοείται ο αρνητικός τρόπος με τον οποίο κάποιος αντιμετωπίζει και συνεπώς στιγματίζει κάποιον άλλον επειδή αντιμετωπίζει μια ψυχική νόσο.

Συνέντευξη στην Κέλλυ Σαουάχ-Μαραγκουδάκη

Για τα προβλήματα που δημιουργούνται στους ασθενείς που αντιμετωπίζουν ψυχικές ασθένειες, αλλά και για τον τρόπο που μπορεί να περιοριστεί αυτό το φαινόμενο, μίλησε στο health4U.gr, η σύμβουλος ψυχικής υγείας Ελένη Φλέρη.

Στιγματισμός ατόμων

Στίγμα, στερεότυπα και προκαταλήψεις

Το στίγμα, τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις που σχετίζονται με τις ψυχικές ασθένειες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα, τόσο για τους ίδιους τους ασθενείς όσο και για τις οικογένειές τους.

«Οι ασθενείς που αντιμετωπίζουν κάποια ψυχική νόσο, βάλλονται συχνά από κοινωνικό στιγματισμό. Ο κοινωνικός στιγματισμός είναι η «ταμπελοποίηση» και η κηλίδωση ενός ατόμου, λόγω της νόσησης του, που τον περιθωριοποιεί και τον ομαδοποιεί με όμοιους του. Λειτουργεί σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο, με πρόθεση να προστατευθούν τα άτομα, από κάποια δυνητική απειλή, με την οποία λανθάνων έχουν συνδέσει τα νοσούντα άτομα», αναφέρει η σύμβουλος ψυχικής υγείας.

«Ο στιγματισμός βασίζεται στα στερεότυπα της εκάστοτε κοινωνίας»

«Τα στερεότυπα αποτελούν αρνητικές και περιοριστικές θεμελιωμένες πεποιθήσεις, οι οποίες οδηγούν σε προκαταλήψεις και συνειρμικές συσχετίσεις προς αυτά τα άτομα, με συμπεριφορικό αποτέλεσμα προς αυτά την διάκριση, που τα διαχωρίζει και τα απομονώνει» εξηγεί.

Τα προβλήματα που δημιουργούνται

«Το κυριότερο πρόβλημα που δημιουργείται είναι οι νοσούντες να αποκρύπτουν τις ενδείξεις της νόσησης τους και την μη έγκαιρη πρόληψη, διάγνωση και αντιμετώπιση αυτής, λόγω του φόβου στιγματοποίησης και αποκλεισμού τους. Οι ίδιες οι οικογένειες των ατόμων που πάσχουν, αρνούνται να παραδεχτούν την όποια ένδειξη και πολλές φορές απομονώνουν οι ίδιες τα μέλη τους που τους χρειάζονται τελικά περισσότερο», σύμφωνα  με τη σύμβουλο.

Σαν κοινωνικό αποτέλεσμα συνεχίζει να διευρύνεται η άγνοια αναφορικά με τις ψυχικές νόσους και η έλλειψη κατανόησης αυτών και των πασχόντων. Μία γνώση η οποία έχει αναπτυχθεί εκτεταμένα στην εποχή μας στην επιστημονική κοινότητα, αλλά δεν μπορεί λόγων των παγιωμένων στερεοτύπων και προκαταλήψεων να επεκταθεί και να ακουμπήσει τον πυρήνα της κοινωνίας.

Το στίγμα και ο επακόλουθος κοινωνικός αποκλεισμός

Το στίγμα τις ψυχικές ασθένειες καλλιεργεί την επιδείνωση των συμπτωμάτων της ασθένειας, καθώς υπάρχει άρνησης αποδοχής της νόσησης και λήψης κατάλληλης υποστήριξης από τους νοσούντες.

Το κυριότερο όμως που καλλιεργείται, σύμφωνα με την ειδικό, είναι τα συναισθήματα ντροπής, ενοχής και απαξίωσης για τον εαυτό τους, τα οποία τους φέρνουν σε ακόμα πιο δυνητική θέση και καταβάλλονται επιπρόσθετα από αυτά.

«Ως αποτέλεσμα ο επακόλουθος κοινωνικός αποκλεισμός οφείλεται στον φόβο που βασίζεται σε μεμονωμένες έντονες ή διαφορετικές από το συνηθισμένο συμπεριφορές. Έτσι είναι το στίγμα και όχι η ίδια η ψυχική νόσος, που οδηγεί σε αμφίδρομη απομόνωση και περιθωριοποίηση, από την απάρνηση των ίδιων να στραφούν στην κοινωνία και των φόβο άρνησης τους, αλλά και από την κοινωνία που τους φοβάται λόγω παρατεταμένης άγνοιας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Στίγμα και ψυχική υγεία - infographicΟι συνέπειες στην εργασία, στις σχέσεις και στην εξέλιξη της νόσου

«Το στίγμα τείνει να αποκλείει ή έστω να περιορίζει τους πάσχοντες στην εργασιακή τους αποκατάσταση και σε ένα μεγάλο μέρος στις κοινωνικές τους σχέσεις, καθώς τα νοσούντα άτομα έχουν λανθάνων και στερεοτυπικά στιγματιστεί ως επικίνδυνα ή ασταθή.

Η πραγματικότητα απέχει πολύ από την προβολή της ψυχικής νόσου από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και διασκέδασης, όπου παρουσιάζουν τους ψυχικά ασθενείς ως εν δυνάμει δολοφόνους ή κακοποιητές.

Η πλειονότητα είναι ευαίσθητοι και ταλαιπωρημένοι άνθρωποι που χρειάζονται αποδοχή και κατανόηση για να συνεχίσουν τον αγώνα που δίνουν με την ασθένεια τους. Είναι πολύ πιο πιθανό να βλάψουν τον εαυτό τους με τον οποίο ουσιαστικά πολεμούν, παρά τους άλλους.

Η δυσκολία ή αδυναμία να ενταχθούν στις κοινωνικές σχεσιακές δομές, πολλές φορές τους απογοητεύει και τους αποκαρδιώνει με αποτέλεσμα να σταματούν την θεραπευτική διαδικασία ή να ολισθαίνουν και να επιδεινώνεται η ψυχική τους νόσος, καθώς η κοινωνική ένταξη και αποδοχή είναι κυρίαρχοι τομείς ψυχικής υποστήριξης και αποκατάστασης», εξηγεί αναλυτικά.

Το στίγμα και η ανάγκη περιορισμού του

Η γνώση ήταν ανέκαθεν και είναι η μεγαλύτερη δύναμη του ανθρώπου για να μπορέσει να περάσει από το ψέμα, στην αλήθεια.

«Η γνώση είναι η δύναμη»

«Για να μπορέσει να αναγνωρίσει λοιπόν ο μέσος άνθρωπος της αλήθεια για τις ψυχικές νόσους και τους νοσούντες, χρειάζεται να συνεργαστούν οι κρατικές δομές, με τους αντίστοιχους επιστήμονες υγείας, προχωρώντας σε επίσημες, εκτεταμένες και στοχευμένες ενημερώσεις του κοινωνικού συνόλου», ενημερώνει.

«Είναι επίσης μείζονος σημασίας η κατανόηση πως τα άτομα αυτά δεν είναι ταυτισμένα και δεν χαρακτηρίζονται από την όποια διάγνωση, αλλά την βιώνουν ως νόσηση. Έτσι ένας άνθρωπος δεν είναι καταθλιπτικός, αλλά έχει κατάθλιψη. Είναι ένας άνθρωπος που αντιμετωπίζει μία κατάσταση υγείας και χρήζει αποδοχής και υποστήριξης», συμπληρώνει.

«Μία κατάσταση που βελτιώνεται και πολλές φορές αποθεραπεύεται πλήρως, με την κατάλληλη φροντίδα αποκατάστασης. Έτσι το άτομο που τελεί υπό την κατάλληλη θεραπευτική παρακολούθηση και υποστήριξη, είναι ικανό να ενταχθεί και να συμμετέχει ισάξια στα κοινωνικά πλαίσια και δομές.

Μία ένταξη στην απλή καθημερινότητα, που μπορεί να φέρει πιο κοντά τους νοσούντες με το ευρύ κοινωνικό σύνολο και έτσι να απομυθοποιήσει τις στερεοτυπικές φοβικές πεποιθήσεις και να αποποιηθεί μέσα από την σχέση τους, την όποια στιγματοποίηση. Να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που φέρουν κάποια ψυχική νόσηση, μέσα από την αμοιβαία σύνδεση, κατανόηση και ενσυναίσθηση», με και από την κοινωνία, καταλήγει η ειδικός.

× Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας

Αρχίστε να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με την υγεία, τη διατροφή, την ομορφιά και την φυσική κατάσταση.