Φαινόμενο Nocebo: Ο μοχθηρός αδερφός του Placebo

Φαινόμενο Nocebo χάπια με στεναχωρημένη φάτσα

Το φαινόμενο Nocebo δεν είναι ευρέως γνωστό στον κόσμο όπως το φαινόμενο Placebo. Αντίθετα με το τελευταίο, το φαινόμενο Nocebo περιγράφει τη μείωση της αποτελεσματικότητας μιας θεραπείας, την επιδείνωση των συμπτωμάτων μιας κατάστασης ή ανεπιθύμητες παρενέργειες, αν η πεποίθηση ενός ανθρώπου είναι ανάλογη.

Μια εξήγηση για το πώς μπορούν να προκύψουν τα συμπτώματα του nocebo είναι ότι ο ασθενής αναμένει ότι η θεραπεία του θα έχει αρνητικά αποτελέσματα ή ότι έχει αυξημένη ευαισθησία σε φυσιολογικά καθημερινά συμπτώματα, π.χ. πόνους, κόπωση, αλλαγές στη διάθεση, αισθητηριακές αλλαγές.

Αυτά τα συμπτώματα αποδίδονται στη συνέχεια στη θεραπεία που ακολουθεί και θεωρεί ότι δεν είναι κατάλληλη για εκείνον ή και ανεπαρκής. Οι φυσικές διακυμάνσεις μιας ασθένειας και τα συμπτώματά της μπορούν επίσης να αποδοθούν ως ανεπιθύμητες παρενέργειες μιας θεραπείας εάν συμπίπτουν με την έναρξη ενός διαφορετικού φαρμάκου ή με μια αλλαγή στην προσέγγιση της θεραπείας.

Φαινόμενο Nocebo: Συμπτώματα

Οι ανεπιθύμητες παρενέργειες του φαινομένου μπορεί να ποικίλλουν από άτομο σε άτομο, δεν μπορούν να αποδοθούν στη φαρμακολογική δραστηριότητα του φαρμάκου και δεν εξαρτώνται από τη δόση.

Τα συμπτώματα της επίδρασης Nocebo περιλαμβάνουν συχνά:

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι μοναδικές για το κάθε άτομο και μπορεί να επηρεάζονται από διάφορους παράγοντες.

Φαινόμενο Nocebo: Αίτια

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν τη στάση του ασθενούς απέναντι σε μια θεραπεία, όπως:

  • Οι πεποιθήσεις για την υγειονομική περίθαλψη, όπως οι απόψεις σχετικά με το εάν τα φάρμακα είναι επιβλαβή, προτιμήσεις για συμπληρωματικά ή εναλλακτικά φάρμακα.
  • Προσωπική ευαισθησία στις επιδράσεις των φαρμάκων.
  • Αντίληψη της σοβαρότητας της κατάστασής τους και συννοσηρότητα.
  • Προηγούμενες εμπειρίες υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων ανεπιθύμητων αντιδράσεων στη θεραπεία.
  • Αυξημένα επίπεδα άγχους.
  • Προσωπικές αλληλεπιδράσεις με επαγγελματίες υγείας.
  • Απόψεις και εμπειρίες οικογένειας, φίλων και κοντινών προσώπων.

Περιπτώσεις και παραδείγματα φαινομένου

Πονοκέφαλοι: Μελέτη διαπίστωσε ότι οι επιπτώσεις του Nocebo ήταν συχνές σε μελέτες που εστιάζουν στη θεραπεία και την πρόληψη των πονοκεφάλων. Οι συμμετέχοντες που είχαν παρενέργειες nocebo ήταν επίσης πιο πιθανό να εγκαταλείψουν τη θεραπεία και να επηρεάσουν την ερμηνεία των κλινικών δοκιμών.

Πόνος: Το φαινόμενο Nocebo μπορεί επίσης να παίξει ρόλο στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον πόνο. Κλινικές δοκιμές που επικεντρώνονται στη θεραπεία του πόνου έδειξαν επίσης ότι όσοι είχαν αρνητικές παρενέργειες nocebo ήταν πιο πιθανό να εγκαταλείψουν τη θεραπεία.

Γενόσημα φάρμακα: Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι ένας μεγάλος αριθμός ατόμων (συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματιών υγείας και γιατρών) έχουν αρνητική στάση απέναντι στην αποτελεσματικότητα των γενόσημων φαρμάκων. Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι μπορεί να είναι πιο πιθανό να παρουσιάσουν ανεπιθύμητες παρενέργειες με τη λήψη γενόσημων φαρμάκων λόγω αυτών των αρνητικών προσδοκιών.

Τέτοια αποτελέσματα δεν περιορίζονται μόνο σε ερευνητικά εργαστήρια και κλινικές δοκιμές. Το φαινόμενο Nocebo έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες και σε νοσοκομεία και κλινικές όπου λαμβάνουν ασθενείς φροντίδα. Συμπερασματικά, ορισμένα φάρμακα προκαλούν πράγματι μεγαλύτερο αριθμό παρενεργειών, όμως άτομα που είναι ήδη προκατειλημμένα σχετικά με την αξιοπιστία του φαρμάκου τείνουν να εμφανίζουν πιθανότερα και εντονότερα παρενέργειες.

Διαβάστε περισσότερα για:

 


Με πληροφορίες από:

  1. bpac.org.nz
  2. verywellmind.com