Το διογκωμένο συκώτι, ή ηπατομεγαλία, δεν αποτελεί από μόνο του μία συγκεκριμένη νόσο αλλά ένα εύρημα που μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικές παθήσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν προκαλεί καθόλου συμπτώματα, ενώ όταν υπάρχουν, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αιτία που έχει οδηγήσει στη διόγκωση του ήπατος.

Τα συμπτώματα από ένα διογκωμένο συκώτι μπορεί να περιλαμβάνουν αίσθημα βάρους ή ενόχληση στο επάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, κόπωση, ναυτία ή άλλα συμπτώματα ηπατικής νόσου. Ωστόσο, η παρουσία αυτών των συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει ηπατομεγαλία.

Η διάγνωση γίνεται από γιατρό και μπορεί να χρειαστούν αιματολογικές εξετάσεις και απεικονιστικός έλεγχος, όπως υπερηχογράφημα.

Τι είναι το διογκωμένο συκώτι;

Ο ιατρικός όρος για το διογκωμένο συκώτι είναι ηπατομεγαλία. Σημαίνει ότι το ήπαρ έχει μεγαλύτερο μέγεθος από το αναμενόμενο.

Η ηπατομεγαλία δεν αποτελεί διάγνωση από μόνη της. Μπορεί να εμφανιστεί ως αποτέλεσμα διαφορετικών παθήσεων που επηρεάζουν το ήπαρ, την καρδιά, τον μεταβολισμό ή άλλα συστήματα του οργανισμού.

Σε ορισμένους ανθρώπους εντοπίζεται τυχαία κατά την κλινική εξέταση ή σε υπερηχογράφημα που πραγματοποιείται για άλλο λόγο.

Διογκωμένο συκώτι: Ποια είναι τα συμπτώματα;

Το διογκωμένο συκώτι μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα, ιδιαίτερα όταν η διόγκωση είναι ήπια ή ανακαλύπτεται σε πρώιμο στάδιο.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Αίσθημα βάρους ή πληρότητας στο επάνω δεξί μέρος της κοιλιάς.
• Ενόχληση ή πόνο κάτω από τα δεξιά πλευρά.
• Κόπωση ή αδυναμία.
• Ναυτία ή μειωμένη όρεξη.
• Αίσθημα φουσκώματος ή κοιλιακής δυσφορίας.
• Ίκτερο, δηλαδή κιτρίνισμα του δέρματος ή του λευκού των ματιών, όταν υπάρχει σημαντική ηπατική δυσλειτουργία.
• Σκούρα ούρα ή ανοιχτόχρωμα κόπρανα σε ορισμένες ηπατικές παθήσεις.
• Πρήξιμο στην κοιλιά ή στα πόδια σε πιο προχωρημένες καταστάσεις.
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους σε ορισμένες υποκείμενες παθήσεις.

Τα παραπάνω συμπτώματα δεν είναι ειδικά για την ηπατομεγαλία. Μπορούν να εμφανιστούν και σε πολλές άλλες παθήσεις, επομένως δεν αρκούν για να γίνει διάγνωση.

Μπορεί το διογκωμένο συκώτι να υπάρχει χωρίς συμπτώματα;

Ναι. Η ηπατομεγαλία μπορεί να υπάρχει χωρίς ο ασθενής να αισθάνεται κάτι ασυνήθιστο.

Αυτό συμβαίνει συχνά όταν η αιτία βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο ή όταν η διόγκωση του ήπατος είναι σχετικά μικρή.

Για παράδειγμα, ορισμένοι άνθρωποι με μεταβολική λιπώδη νόσο του ήπατος μπορεί να μην έχουν εμφανή συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα και η κατάσταση να ανακαλυφθεί μετά από παθολογικές εξετάσεις αίματος ή σε υπερηχογράφημα.

Για αυτόν τον λόγο, φυσιολογική καθημερινή αίσθηση δεν αποκλείει απαραίτητα την ύπαρξη ηπατικής νόσου.

Διογκωμένο συκώτι και πόνος δεξιά στην κοιλιά

Το ήπαρ βρίσκεται κυρίως στο επάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, κάτω από τα πλευρά.

Σε ορισμένες περιπτώσεις η διόγκωσή του μπορεί να προκαλέσει αίσθημα πίεσης, πληρότητας ή ήπιου πόνου στην περιοχή.

Ωστόσο, ο πόνος κάτω από τα δεξιά πλευρά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προέρχεται από το συκώτι. Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με τη χοληδόχο κύστη, το στομάχι, το έντερο, το μυοσκελετικό σύστημα ή άλλες αιτίες.

Επίμονος ή έντονος πόνος χρειάζεται ιατρική εκτίμηση και δεν πρέπει να αποδίδεται μόνος του ο ασθενής σε «πρησμένο συκώτι».

Ποια είναι τα συχνότερα αίτια για διογκωμένο συκώτι;

Η ηπατομεγαλία μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες.

Λιπώδης νόσος του ήπατος

Η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ αποτελεί μία συχνή αιτία αύξησης του μεγέθους του. Συνδέεται συχνά με παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη, διαβήτη τύπου 2, δυσλιπιδαιμία και άλλους μεταβολικούς παράγοντες.

Κατανάλωση αλκοόλ

Η χρόνια ή μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει συσσώρευση λίπους, φλεγμονή και βλάβη στο ήπαρ.

Ιογενείς ηπατίτιδες

Ιογενείς λοιμώξεις όπως οι ηπατίτιδες μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή του ήπατος και σε ορισμένες περιπτώσεις διόγκωσή του.

Καρδιακή ανεπάρκεια και φλεβική συμφόρηση

Όταν η καρδιά δεν αντλεί αποτελεσματικά το αίμα, μπορεί να προκληθεί συμφόρηση του αίματος στο ήπαρ και αύξηση του μεγέθους του.

Κύστεις, όγκοι ή άλλες εστιακές βλάβες

Ορισμένες καλοήθεις ή κακοήθεις βλάβες μπορεί να αυξήσουν το συνολικό μέγεθος του ήπατος. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ηπατομεγαλία σχετίζεται με καρκίνο.

Μεταβολικά και κληρονομικά νοσήματα

Πιο σπάνια, ηπατομεγαλία μπορεί να εμφανιστεί σε παθήσεις που επηρεάζουν την αποθήκευση ή τον μεταβολισμό διαφόρων ουσιών στον οργανισμό.

Λιπώδες ήπαρ και διογκωμένο συκώτι

Η συσσώρευση λίπους στα ηπατικά κύτταρα μπορεί να προκαλέσει αύξηση του μεγέθους του ήπατος.

Η λιπώδης νόσος του ήπατος μπορεί να είναι ασυμπτωματική και να διαπιστωθεί τυχαία. Σε άλλους ανθρώπους μπορεί να υπάρχει κούραση ή ήπια ενόχληση στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς.

Η παρουσία λίπους στο συκώτι δεν σημαίνει ότι έχει ήδη εμφανιστεί σοβαρή ηπατική βλάβη. Ωστόσο, σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να εξελιχθεί σε φλεγμονή και ίνωση, γι’ αυτό είναι σημαντική η ιατρική παρακολούθηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ηπατομεγαλίας;

Η διάγνωση ξεκινά με το ιατρικό ιστορικό και την κλινική εξέταση.

Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει την κοιλιά και να αξιολογήσει εάν το ήπαρ φαίνεται μεγαλύτερο από το αναμενόμενο. Η κλινική εξέταση όμως δεν αρκεί πάντοτε για ακριβή εκτίμηση.

Για αυτό συχνά χρησιμοποιούνται απεικονιστικές εξετάσεις.

Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;

Ανάλογα με την κλινική εικόνα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει:

• Εξετάσεις αίματος για ηπατικά ένζυμα, χολερυθρίνη και άλλους δείκτες.
• Υπερηχογράφημα άνω κοιλίας, το οποίο χρησιμοποιείται συχνά ως αρχική απεικονιστική εξέταση.
• Αξονική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία όταν χρειάζεται πιο λεπτομερής απεικόνιση.
• Ελαστογραφία για εκτίμηση της σκληρότητας και πιθανής ίνωσης του ήπατος σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
• Ειδικές εξετάσεις αίματος για ιογενείς ηπατίτιδες ή άλλες πιθανές αιτίες.
• Βιοψία ήπατος σε ορισμένες περιπτώσεις όπου χρειάζεται ακριβέστερος προσδιορισμός της αιτίας ή της βαρύτητας της βλάβης.

Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς όλες τις παραπάνω εξετάσεις.

Πώς αντιμετωπίζεται το διογκωμένο συκώτι;

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που «ξεπρήζει» το συκώτι ανεξάρτητα από την αιτία.

Η αντιμετώπιση στοχεύει στο πρόβλημα που έχει προκαλέσει την ηπατομεγαλία.

Για παράδειγμα, μπορεί να χρειάζεται:

• αντιμετώπιση μεταβολικών παραγόντων σε λιπώδη νόσο του ήπατος,
• περιορισμός ή διακοπή του αλκοόλ σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες,
• θεραπεία συγκεκριμένης λοίμωξης ή ηπατικής νόσου,
• αντιμετώπιση καρδιακής ανεπάρκειας,
• ειδική παρακολούθηση ή θεραπεία όταν υπάρχουν κύστεις, όγκοι ή άλλες βλάβες.

Η διατροφή, το σωματικό βάρος και η άσκηση μπορεί να έχουν σημαντικό ρόλο σε ορισμένες αιτίες, αλλά δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση.

Πότε το διογκωμένο συκώτι χρειάζεται άμεσο ιατρικό έλεγχο;

Επικοινωνήστε με γιατρό όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα όπως ενόχληση στο επάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, ανεξήγητη κόπωση, ναυτία ή αλλαγές που σας προβληματίζουν.

Χρειάζεται επείγουσα ιατρική αξιολόγηση όταν εμφανίζονται σοβαρά συμπτώματα όπως:

• έντονος ή ξαφνικός κοιλιακός πόνος,
• έντονος ίκτερος,
• σύγχυση ή υπνηλία που δεν είναι φυσιολογική,
• έμετος με αίμα ή μαύρα κόπρανα,
• σημαντικό πρήξιμο της κοιλιάς με έντονη αδιαθεσία,
• σοβαρή αδυναμία, λιποθυμία ή γρήγορη επιδείνωση της γενικής κατάστασης.

Τα συμπτώματα αυτά δεν οφείλονται απαραίτητα σε διογκωμένο συκώτι, αλλά χρειάζονται άμεση αξιολόγηση.

Συχνές ερωτήσεις

Συμπέρασμα

Το διογκωμένο συκώτι μπορεί να μην προκαλεί καθόλου συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται ενοχλήσεις, μπορεί να περιλαμβάνουν βάρος ή πόνο στο επάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, κόπωση, ναυτία ή συμπτώματα που σχετίζονται με την υποκείμενη ηπατική νόσο.

Η ηπατομεγαλία δεν είναι μία συγκεκριμένη νόσος και δεν μπορεί να διαγνωστεί από τα συμπτώματα μόνο. Μπορεί να σχετίζεται με λιπώδη νόσο του ήπατος, αλκοόλ, ηπατίτιδες, καρδιακή συμφόρηση και πολλές άλλες καταστάσεις.

Για αυτό ο σωστός στόχος δεν είναι απλώς να «μικρύνει το συκώτι», αλλά να εντοπιστεί και να αντιμετωπιστεί η αιτία της διόγκωσης.

Πηγές – Επιστημονική τεκμηρίωση

• 
  Mayo Clinic – Enlarged liver: Symptoms and causes
  
• 
  Cleveland Clinic – Hepatomegaly (Enlarged Liver)
  
• 
  MedlinePlus – Enlarged Liver