Πώς καταλαβαίνεις ότι έχεις ηπατίτιδα; Εμφανίζεις επίμονη κόπωση, ναυτία, πόνο στην κοιλιά ή αλλαγές στο χρώμα των ούρων και των κοπράνων?

Η αλήθεια είναι ότι η ηπατίτιδα μπορεί για αρκετό διάστημα να μην προκαλεί έντονα συμπτώματα, ειδικά στα αρχικά στάδια. Γι’ αυτό και αρκετές φορές ανακαλύπτεται τυχαία, μέσα από εξετάσεις αίματος ή ιατρικό έλεγχο για άλλη αιτία.

Το ήπαρ είναι ένα από τα σημαντικότερα όργανα του σώματος, αφού συμμετέχει στον μεταβολισμό, στην αποτοξίνωση, στην παραγωγή χολής, στην αποθήκευση βιταμινών και στη σύνθεση ουσιών που είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Όταν εμφανίζεται φλεγμονή στο ήπαρ, δηλαδή ηπατίτιδα, ο οργανισμός μπορεί να αρχίσει να στέλνει προειδοποιητικά σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται.

Στο άρθρο αυτό θα δούμε αναλυτικά πώς καταλαβαίνουμε ότι έχουμε ηπατίτιδα, ποια είναι τα πιο συχνά συμπτώματα, τι αλλάζει ανάλογα με τον τύπο της, πώς μεταδίδεται και πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος.

Πίνακας περιεχομένων

• Τι είναι η ηπατίτιδα
• Πώς καταλαβαίνουμε ότι έχουμε ηπατίτιδα
• Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα
• Συμπτώματα ανά τύπο ηπατίτιδας
• Πώς κολλάει η ηπατίτιδα
• Πότε πρέπει να μιλήσετε με γιατρό
• Πώς γίνεται η διάγνωση
• Συχνές ερωτήσεις
• Πηγές

Τι είναι η ηπατίτιδα

Η ηπατίτιδα είναι φλεγμονή του ήπατος. Μπορεί να προκληθεί από ιούς, από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, από ορισμένα φάρμακα, από τοξικές ουσίες ή ακόμη και από αυτοάνοσους μηχανισμούς. Οι πιο γνωστοί τύποι είναι η ηπατίτιδα A, B, C, D και E, όμως δεν έχουν όλοι τον ίδιο τρόπο μετάδοσης ούτε την ίδια εξέλιξη.

Το ήπαρ έχει καθοριστικό ρόλο στην υγεία μας. Βοηθά στην επεξεργασία των θρεπτικών συστατικών, φιλτράρει βλαβερές ουσίες από το αίμα, συμμετέχει στη ρύθμιση του σακχάρου και των λιπιδίων και παράγει ουσίες απαραίτητες για πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Όταν το ήπαρ επιβαρύνεται, τα συμπτώματα μπορεί να είναι γενικά και ασαφή στην αρχή, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις γίνονται πιο χαρακτηριστικά.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι έχουμε ηπατίτιδα

Το πιο δύσκολο με την ηπατίτιδα είναι ότι δεν δίνει πάντα άμεσα ξεκάθαρα σημάδια. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ηπατίτιδα και δεν το γνωρίζουν, επειδή τα συμπτώματα είναι ήπια ή απουσιάζουν τελείως για αρκετό διάστημα. Αυτό συμβαίνει συχνότερα σε ορισμένες χρόνιες μορφές, όπου η φλεγμονή εξελίσσεται “σιωπηλά”.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι κάτι δεν πάει καλά με το ήπαρ. Τα πιο συχνά συμπτώματα που κάνουν κάποιον να αναρωτηθεί αν έχει ηπατίτιδα είναι τα εξής:

• έντονη κόπωση ή αδυναμία χωρίς προφανή λόγο
• απώλεια όρεξης
• ναυτία ή τάση για εμετό
• πόνος ή βάρος στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς
• σκούρα ούρα
• ανοιχτόχρωμα ή αποχρωματισμένα κόπρανα
• κιτρίνισμα στο δέρμα ή στα μάτια (ίκτερος)
• φαγούρα στο σώμα
• ήπιος πυρετός
• πόνοι στις αρθρώσεις ή στους μύες

Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν πάντα ηπατίτιδα, αλλά όταν εμφανίζονται μαζί ή επιμένουν, χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Ειδικά ο ίκτερος, τα πολύ σκούρα ούρα και ο πόνος στο άνω δεξί μέρος της κοιλιάς είναι σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα

Στα αρχικά στάδια, η ηπατίτιδα μπορεί να μοιάζει με μια απλή ίωση ή με γενική εξάντληση. Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν ότι νιώθουν “πεσμένοι”, χωρίς ενέργεια και χωρίς ιδιαίτερη διάθεση να φάνε. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ναυτία, φούσκωμα, μια ενόχληση στην κοιλιά και χαμηλός πυρετός.

Αυτός είναι και ο λόγος που η ηπατίτιδα συχνά δεν αναγνωρίζεται έγκαιρα από τον ίδιο τον ασθενή. Όταν όμως προστεθούν πιο χαρακτηριστικά σημάδια, όπως κιτρίνισμα των ματιών, σκούρα ούρα ή αλλαγή στο χρώμα των κοπράνων, τότε η υποψία για πρόβλημα στο ήπαρ γίνεται πολύ πιο έντονη.

Σημάδια που σχετίζονται περισσότερο με το ήπαρ

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που κάνουν τους γιατρούς να ελέγχουν πιο στοχευμένα το ήπαρ:

• Ίκτερος: το δέρμα ή το λευκό των ματιών κιτρινίζει.
• Σκούρα ούρα: τα ούρα γίνονται πιο σκούρα από το συνηθισμένο.
• Ανοιχτόχρωμα κόπρανα: τα κόπρανα χάνουν το φυσιολογικό τους χρώμα.
• Πόνος δεξιά ψηλά στην κοιλιά: ειδικά όταν συνδυάζεται με ναυτία ή κόπωση.
• Κνησμός: επίμονη φαγούρα χωρίς προφανή δερματολογική αιτία.

Συμπτώματα ανά τύπο ηπατίτιδας

Ηπατίτιδα Α

Η ηπατίτιδα Α είναι συνήθως οξεία λοίμωξη και μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένων τροφών ή νερού. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από μερικές εβδομάδες και συχνά περιλαμβάνουν κόπωση, ναυτία, κοιλιακή ενόχληση, πυρετό και ίκτερο. Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί χωρίς να γίνει χρόνια.

Ηπατίτιδα Β

Η ηπατίτιδα Β μπορεί να είναι οξεία ή χρόνια. Μερικοί άνθρωποι δεν έχουν καθόλου συμπτώματα, ενώ άλλοι εμφανίζουν κόπωση, ναυτία, κοιλιακό πόνο, ίκτερο και αδυναμία. Η χρόνια μορφή μπορεί να μείνει για καιρό αθόρυβη, γι’ αυτό και πολλές φορές ανακαλύπτεται μετά από εξετάσεις.

Ηπατίτιδα C

Η ηπατίτιδα C είναι γνωστή επειδή συχνά δεν δίνει έντονα συμπτώματα στην αρχή. Μπορεί να υπάρχει για χρόνια χωρίς να γίνει αντιληπτή. Όταν δώσει σημάδια, αυτά μπορεί να είναι κόπωση, ήπια ναυτία, πόνοι στους μύες ή στις αρθρώσεις και σταδιακά ενδείξεις ότι έχει επηρεαστεί η λειτουργία του ήπατος.

Ηπατίτιδα D

Η ηπατίτιδα D εμφανίζεται μόνο σε άτομα που έχουν ήδη ηπατίτιδα Β. Μπορεί να επιβαρύνει περισσότερο την κατάσταση και να οδηγήσει σε πιο σοβαρή φλεγμονή του ήπατος. Τα συμπτώματα συχνά μοιάζουν με εκείνα της ηπατίτιδας Β.

Ηπατίτιδα Ε

Η ηπατίτιδα Ε μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένου νερού ή τροφής και μοιάζει αρκετά με την ηπατίτιδα Α. Συνήθως είναι αυτοπεριοριζόμενη, αλλά χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή σε εγκύους και σε άτομα με ευάλωτη υγεία.

Πώς κολλάει η ηπατίτιδα

Το πώς μεταδίδεται η ηπατίτιδα εξαρτάται από τον τύπο της. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί αρκετοί άνθρωποι ψάχνουν όχι μόνο πώς θα καταλάβουν αν έχουν ηπατίτιδα, αλλά και πώς μπορεί να κόλλησαν.

• Ηπατίτιδα A και E: μεταδίδονται κυρίως μέσω μολυσμένου νερού ή τροφών.
• Ηπατίτιδα B: μεταδίδεται μέσω αίματος, σωματικών υγρών, σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις ή από τη μητέρα στο παιδί κατά τον τοκετό.
• Ηπατίτιδα C: μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με μολυσμένο αίμα.
• Ηπατίτιδα D: σχετίζεται με την παρουσία ηπατίτιδας Β.

Το γεγονός ότι κάποιος δεν θυμάται ένα “ξεκάθαρο” περιστατικό έκθεσης δεν αποκλείει την πιθανότητα λοίμωξης. Για αυτό, όταν υπάρχουν συμπτώματα ή παράγοντες κινδύνου, ο εργαστηριακός έλεγχος είναι πολύ σημαντικός.

Πότε πρέπει να μιλήσετε με γιατρό

Αν εμφανίσετε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω, είναι καλό να μην το αμελήσετε:

• κιτρίνισμα στα μάτια ή στο δέρμα
• πολύ σκούρα ούρα
• ανοιχτόχρωμα κόπρανα
• επίμονη και ασυνήθιστη κόπωση
• πόνο στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς
• επίμονη ναυτία ή εμετούς
• συμπτώματα μετά από πιθανή έκθεση σε μολυσμένο αίμα ή σε ύποπτη τροφή/νερό

Η έγκαιρη αξιολόγηση είναι σημαντική, γιατί η διάγνωση σε πρώιμο στάδιο μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση της ηπατίτιδας δεν γίνεται μόνο από τα συμπτώματα. Ο γιατρός θα βασιστεί σε ένα συνδυασμό στοιχείων, όπως το ιστορικό, η κλινική εικόνα και οι εξετάσεις.

Συνήθως μπορεί να ζητηθούν:

• εξετάσεις αίματος
• ηπατικά ένζυμα
• δείκτες για συγκεκριμένους ιούς ηπατίτιδας
• σε ορισμένες περιπτώσεις υπέρηχος ή άλλος απεικονιστικός έλεγχος

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι κάποιος μπορεί να έχει ηπατίτιδα ακόμη και χωρίς έντονα συμπτώματα. Γι’ αυτό η διάγνωση βασίζεται στην ιατρική εκτίμηση και όχι μόνο στο πώς αισθάνεται ο ασθενής.

Τι να θυμάστε

Αν αναρωτιέστε πώς καταλαβαίνουμε ότι έχουμε ηπατίτιδα, η απάντηση είναι ότι συνήθως υπάρχουν κάποια προειδοποιητικά σημάδια, αλλά όχι πάντα από την αρχή. Η επίμονη κόπωση, η ναυτία, ο πόνος στο δεξί πάνω μέρος της κοιλιάς, τα σκούρα ούρα, τα ανοιχτόχρωμα κόπρανα και ο ίκτερος είναι συμπτώματα που πρέπει να σας οδηγήσουν σε γιατρό.

Η ηπατίτιδα μπορεί να είναι ήπια, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές αν δεν εντοπιστεί έγκαιρα. Για αυτό, κάθε ύποπτο σύμπτωμα ή πιθανή έκθεση είναι λόγος για ιατρική αξιολόγηση και εξετάσεις.

Πηγές

• CDC – Viral Hepatitis
• World Health Organization – Hepatitis
• NHS – Hepatitis
• NIDDK – Viral Hepatitis
• Cleveland Clinic – Hepatitis