Αυτοτιμωρία: Γιατί νιώθουμε την ανάγκη να τιμωρούμε τον εαυτό μας;

αυτοτιμωρία άγαλμα θείας δίκης

Αυτοτιμωρία είναι η πράξη που προκαλεί σωματική ή ψυχολογική βλάβη στον εαυτό μας με τη θέλησή μας. Η αυτοτιμωρία μπορεί να έχει πολλά «πρόσωπα» και να φτάσει μέχρι την αυτοκτονία. Συνήθως εμφανίζεται σε σοβαρές περιπτώσεις μείζονος κατάθλιψης.

Λάθη οποιουδήποτε είδους προκαλούν συχνά αυτοκριτική, ενώ τα πιο σημαντικά μπορεί να προκαλέσουν πιο σκληρή κριτική ή και τιμωρία. Το άτομο που αυτοτιμωρείται συνήθως δεν απολαμβάνει την τιμωρία, όμως πιθανότατα έπειτα από οποιαδήποτε σκληρή πράξη απέναντι στον εαυτό του νιώθει καλύτερα, καθώς θεωρεί ότι έχει εξιλεωθεί για την αδικία που προκάλεσε κερδίζοντας συγχώρεση.

Η 1η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Αυτοβασανισμού (Self-Injury Awareness Day), γνωστή με τα αγγλικά αρχικά SIAD. Ξεκίνησε από την Ευρώπη, όμως σιγά σιγά τείνει να εξαπλωθεί και στον υπόλοιπο κόσμο.

Τα βάσανα δεν βελτιώνουν τον χαρακτήρα 

Η επιθυμία να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι είναι αρκετά κοινή. Αν και αυτός ο στόχος είναι αξιοθαύμαστος, συχνά συνδυάζεται με άγχος. Πολλοί άνθρωποι βλέπουν τον πόνο (σωματικό ή συναισθηματικό) ως τρόπο αποκατάστασης της ακεραιότητας και της ενάργειας. Μπορεί να βλέπετε την τιμωρία ως μια απλή ενέργεια που σας απαλλάσσει από τις «αμαρτίες» σας. Το να υποφέρετε με τη μορφή της αυτοτιμωρίας μπορεί να μοιάζει με έναν παρόμοιο τρόπο για να πληρώσετε για λάθη. Το να θεωρείτε τον εαυτό σας υπόλογο, όταν κανείς δεν το κάνει, σας οδηγεί στο να αποκαταστήσετε την προσωπική σας αίσθηση ότι στην πραγματικότητα δεν είστε κακός άνθρωπος.

Τα παιδιά μαθαίνουν συχνά τι είναι ντροπή σε νεαρή ηλικία. Πρωτοεμφανίζεται συνήθως όταν οι γονείς ή άλλοι φροντιστές προτείνουν ότι η συμπεριφορά παραβιάζει τις προσδοκίες τους ή τους ευρύτερους κοινωνικούς κανόνες. Δεν είναι πάντα εύκολο να διαχωρίσουμε την ντροπή από την ενοχή, ειδικά όταν εμφανίζονται μαζί, αλλά ένας χρήσιμος τρόπος είναι ότι η ενοχή συνήθως σχετίζεται με πράξεις, ενώ η ντροπή με τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας. Μπορεί να αισθανθείτε ενοχή έπειτα από ένα συγκεκριμένο λάθος, ενώ η ντροπή περιγράφει μια γενική αίσθηση για τον εαυτό σας.

Αυτά τα συναισθήματα μπορεί να προκαλέσουν την αυτοτιμωρία. Όπως επισημαίνει έρευνα του 2015, οι άνθρωποι που είναι πιο επιρρεπείς στην ντροπή τείνουν να αυτοτιμωρούνται πιο εύκολα.

Η ανακούφιση της ενοχής

Όταν αισθανόμαστε ένοχοι για σκέψεις που δεν μπορούμε να εκφράσουμε ή για ενέργειες για τις οποίες δεν μπορούμε να ζητήσουμε συγγνώμη, η αυτοτιμωρία πιθανόν φαντάζει ως η ιδανικός τρόπος κάθαρσης. Σε μια μελέτη του 2010, οι συμμετέχοντες ζητήθηκε να θυμηθούν μια ανήθικη συμπεριφορά τους και στη συνέχεια να βυθίσουν το χέρι τους σε έναν κουβά με παγωμένο νερό για όσο μπορούσαν. Οι περισσότεροι ανέφεραν λιγότερη ενοχή μετά την «τιμωρία» του παγωμένου νερού.

Η αυτοτιμωρία θα μπορούσε επίσης να ενθαρρύνει στην αντιμετώπιση μιας προβληματικής συμπεριφοράς. Ίσως εσείς και μερικοί φίλοι στην εργασία σας να αποφασίσατε να κάνετε μια φάρσα σε έναν συνάδελφο. «Λίγη αβλαβής διασκέδαση», λέτε στον εαυτό σας, αλλά η φάρσα αναστατώνει πραγματικά τον συνάδελφό σας. Ποτέ δεν ανακαλύπτει ότι συμμετείχατε, αλλά θέλετε ακόμα να νιώσετε καλύτερα για τον εαυτό σας. Μπορείτε να κανονίσετε να του δώσετε ένα δώρο ανώνυμα ή να τον κεράσετε φαγητό. Την επόμενη φορά που κάποιος θα θελήσει να κάνει μια φάρσα, θυμηθείτε την αμηχανία του συναδέλφου σας και αρνηθείτε να συμμετάσχετε.

Η επιβράβευση του εαυτού

Η αυτοσυμπόνια συνεπάγεται ανταμοιβή του εαυτού, ακόμη και όταν νομίζετε ότι έχετε κάνει κάτι λάθος. Την επόμενη φορά που θα αισθανθείτε ένοχοι επειδή αποσπάται η προσοχή σας στη δουλειά, αναρωτηθείτε εάν η έλλειψη συγκέντρωσης για παράδειγμα σημαίνει ότι χρειάζεστε πραγματικά ένα διάλειμμα.

Η άσκηση, ο ήλιος και ο χρόνος στη φύση μπορεί επίσης να βοηθήσουν στη βελτίωση της διάθεσης, αυξάνοντας ενδεχομένως την παραγωγικότητα.

Το να αντιμετωπίζετε τον εαυτό σας με καλοσύνη διευκολύνει την αναγνώριση και τον σεβασμό των αναγκών σας, αντί να τον τιμωρείτε. Μπορεί να χρειαστεί λίγος χρόνος για να τα καταφέρετε, αλλά συνήθως θα παρατηρήσετε ότι έρχεται πιο εύκολα με την εξάσκηση.

Δημιουργήστε δεξιότητες αυτοσυμπόνιας με:

  • αναγνώριση των αναγκών σας
  • αναγνώριση του εαυτού σας
  • επιβράβευση του εαυτού σας όταν το έχετε ανάγκη.

Στοιχεία από: healthline.com