Εικοσιπέντε χρόνια επιστημονικής έρευνας αποκαλύπτουν ότι η γνωστική εξασθένηση δεν είναι αναπόφευκτο αποτέλεσμα της γήρανσης.
Ποιοι είναι οι SuperAgers
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ερευνητές του Πανεπιστημίου Northwestern μελετούν εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες μια ιδιαίτερη κατηγορία ηλικιωμένων — τους λεγόμενους SuperAgers. Πρόκειται για άτομα άνω των 80 ετών που διατηρούν εξαιρετικές ικανότητες μνήμης, αντίστοιχες με εκείνες ατόμων αρκετές δεκαετίες νεότερων.
Η πολυετής αυτή έρευνα αμφισβητεί την κοινή αντίληψη ότι η μνήμη υποχωρεί αναγκαστικά με την ηλικία και προσφέρει πολύτιμα δεδομένα για το πώς ο εγκέφαλος μπορεί να διατηρήσει τη δύναμή του ακόμη και σε προχωρημένα χρόνια.
Τι βρήκαν οι επιστήμονες
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι SuperAgers συχνά ξεχωρίζουν για την κοινωνικότητά τους και τις ισχυρές προσωπικές σχέσεις. Ωστόσο, όπως εξηγεί η Δρ. Σάντρα Γουάιντρομπ, καθηγήτρια Ψυχιατρικής, Νευρολογίας και Συμπεριφορικών Επιστημών, το πιο εντυπωσιακό ήταν τα ευρήματα από την ανάλυση των εγκεφάλων τους.
Η κατανόηση των βιολογικών και συμπεριφορικών χαρακτηριστικών αυτής της ομάδας μπορεί να οδηγήσει σε νέες στρατηγικές πρόληψης της άνοιας και ενίσχυσης της γνωστικής ανθεκτικότητας.
Δύο δρόμοι προς τη «νεανική» μνήμη
Ο όρος SuperAger καθιερώθηκε από τον Δρ. Μαρσέλ Μεσουλάμ, ιδρυτή του Κέντρου Γνωστικής Νευρολογίας και Νόσου Αλτσχάιμερ στο Northwestern. Από το 2000 έως σήμερα, 290 άτομα έχουν συμμετάσχει στο σχετικό πρόγραμμα, ενώ 77 εγκέφαλοι μελετήθηκαν μετά θάνατον.
Σε ορισμένες περιπτώσεις εντοπίστηκαν αμυλοειδείς πλάκες και πρωτεΐνες ταυ — δείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ — ενώ άλλοι εγκέφαλοι δεν παρουσίασαν καμία παθολογική αλλοίωση.
Σύμφωνα με τη Γουάιντρομπ, υπάρχουν δύο βασικοί μηχανισμοί που εξηγούν το φαινόμενο:
-
Αντίσταση: Ορισμένοι δεν αναπτύσσουν καθόλου τις αλλοιώσεις που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ.
-
Ανθεκτικότητα: Ακόμη και αν υπάρχουν οι αλλοιώσεις, ο εγκέφαλος συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά.
Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των SuperAgers
-
Επιδόσεις μνήμης: Σκοράρουν τουλάχιστον 9/15 σε τεστ καθυστερημένης ανάκλησης λέξεων, επίδοση που συναντάται σε άτομα 50–60 ετών.
-
Δομή εγκεφάλου: Ο πρόσθιος προσαγωγιαίος φλοιός τους είναι παχύτερος ακόμη και από αυτόν νεότερων ανθρώπων, ενώ δεν εμφανίζεται η συνήθης λέπτυνση του εγκεφαλικού φλοιού.
-
Κυτταρική διαφοροποίηση: Διαθέτουν περισσότερους νευρώνες von Economo, που συνδέονται με την κοινωνική συμπεριφορά, και μεγαλύτερους νευρώνες στον ενδορινικό φλοιό, κρίσιμους για τη μνήμη.
-
Κοινωνική δραστηριότητα: Οι περισσότεροι έχουν ενεργή κοινωνική ζωή και διατηρούν ισχυρές διαπροσωπικές σχέσεις.
Η συμβολή της δωρεάς εγκεφάλου
Στο Κέντρο Mesulam, οι συμμετέχοντες αξιολογούνται κάθε χρόνο και μπορούν να επιλέξουν να δωρίσουν τον εγκέφαλό τους μετά θάνατον.
Η Δρ. Ταμάρ Γκέφεν, συν-συγγραφέας της μελέτης, τονίζει ότι πολλά από τα πιο σημαντικά ευρήματα προέρχονται από αυτές τις δωρεές, οι οποίες προσφέρουν τη δυνατότητα νέων ανακαλύψεων ακόμη και μετά τον θάνατο, δίνοντας στους δωρητές μια μορφή «επιστημονικής αθανασίας».
Η έρευνα θα δημοσιευθεί στο περιοδικό Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association, σε ειδικό τεύχος για τα 40 χρόνια του Εθνικού Ινστιτούτου Νόσου Αλτσχάιμερ και τα 25 χρόνια του Εθνικού Κέντρου Συντονισμού για το Αλτσχάιμερ.
Πηγή: Eurekalert
