Deja vu: Ό,τι θυμόμαστε είναι αλήθεια ή οι επιθυμίες γίνονται αναμνήσεις;

Deja vu αφηρημένη ζωγραφιά προσώπου

Το deja vu είναι η παράξενη αίσθηση ότι έχετε βιώσει μια πανομοιότυπη κατάσταση σε κάποιο απροσδιόριστο παρελθόν. Ταυτόχρονα, γνωρίζετε ξεκάθαρα ότι αυτό δεν μπορεί να είναι πραγματικότητα, καθώς δεν έχετε βιώσει αυτή την κατάσταση ποτέ ξανά.

Εξήντα έως εβδομήντα τοις εκατό των υγιών ανθρώπων βιώνουν αυτή την παροδική ψυχική κατάσταση. Το deja vu παρουσιάζεται συχνότερα μεταξύ των ηλικιών 15-25 και η εμφάνισή του μειώνεται προοδευτικά με την ηλικία. Οι άνθρωποι με υψηλότερη εκπαίδευση, περισσότερα ταξίδια και ισχυρή μνήμη των ονείρων τους είναι πιο ευαίσθητοι στο deja vu. Επιπλέον, η κόπωση ή το άγχος μπορεί να αυξήσουν τη συχνότητά του. Τέλος τείνει να εμφανίζεται επίσης συχνότερα τα βράδια και τα Σαββατοκύριακα.deja vu αφηρημένη εικόνα με κόκκινο και μπλε

Τι το προκαλεί;

Οι ερευνητές δεν μπορούν εύκολα να μελετήσουν το deja vu, εν μέρει επειδή συμβαίνει χωρίς προειδοποίηση και συχνά σε άτομα χωρίς υποκείμενες ανησυχίες για την υγεία τους. Επιπλέον, τείνει να σταματά όσο γρήγορα ξεκίνησε. Η αίσθηση μπορεί να είναι τόσο φευγαλέα, που ίσως να μη συνειδητοποιήσετε καν τι ακριβώς συνέβη.

Οι ειδικοί προτείνουν πολλές διαφορετικές αιτίες του deja vu. Οι περισσότεροι συμφωνούν ότι πιθανώς σχετίζεται με τη μνήμη με κάποιον τρόπο. Παρακάτω είναι μερικές από τις πιο ευρέως αποδεκτές θεωρίες.

  • Μειωμένη προσοχή

Το deja vu συμβαίνει όταν βλέπετε κάτι σε δύο διαφορετικούς χρόνους. Την πρώτη φορά που βλέπετε κάτι μπορεί να μην του δώσετε την απαραίτητη προσοχή. Ο εγκέφαλός σας μπορεί να αρχίσει να δημιουργεί μνήμη για ό,τι βλέπετε, ακόμη και με τον περιορισμένο αριθμό πληροφοριών που λαμβάνετε από μια σύντομη, ελλιπή ματιά. Ως εκ τούτου, ο εγκέφαλος θυμάται, ακόμη κι αν δεν έχετε πλήρη επίγνωση αυτού που παρατηρούσατε.

  • Δυσλειτουργία του εγκεφάλου

Μια άλλη θεωρία αναφέρει ότι το deja vu συμβαίνει όταν ο εγκέφαλος «δυσλειτουργεί» και βιώνει μια σύντομη ηλεκτρική φόρτιση – παρόμοια με αυτήν που συμβαίνει κατά τη διάρκεια μιας επιληπτικής κρίσης. Με άλλα λόγια, μπορεί να συμβεί όταν το μέρος του εγκεφάλου που παρακολουθεί τα τρέχοντα γεγονότα και το μέρος του εγκεφάλου που ελέγχει τις μνήμες λειτουργούν ταυτόχρονα. Αυτός ο τύπος εγκεφαλικής δυσλειτουργίας γενικά δεν προκαλεί ανησυχία, εκτός εάν συμβαίνει τακτικά.

Ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι ένας ακόμη τύπος εγκεφαλικής δυσλειτουργίας μπορεί να προκαλέσει deja vu. Όταν ο εγκέφαλος συλλέγει πληροφορίες, ακολουθεί γενικά μια συγκεκριμένη διαδρομή από την αποθήκευση της βραχυπρόθεσμης μνήμης έως την αποθήκευση της μνήμης μακροπρόθεσμα. Η θεωρία αναφέρει ότι, μερικές φορές, οι βραχυπρόθεσμες μνήμες μπορεί να μην αποθηκευτούν σωστά, με αποτέλεσμα, όταν ανακτάτε αυτή τη μνήμη, να νιώθετε σαν να έχει συμβεί εδώ και πολύ καιρό, λανθασμένα.

  • Ανάκληση μνήμης

Πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι το deja vu έχει να κάνει με τον τρόπο επεξεργασίας και ανάκλησης των αναμνήσεων. Έρευνα που διεξήχθη από την Αν Κλίρι, ερευνήτρια και καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, βοήθησε στη δημιουργία αυτής της θεωρίας. Μέσα από τη δουλειά της, βρήκε στοιχεία που υποδηλώνουν ότι το deja vu μπορεί να συμβεί ως απάντηση σε ένα γεγονός που μοιάζει με κάτι που έχετε βιώσει αλλά δεν το θυμάστε. Παρόλο που δεν μπορείτε να αποκτήσετε πρόσβαση σε αυτή τη μνήμη, ο εγκέφαλός σας ξέρει ότι βρίσκεστε σε παρόμοια κατάσταση.

Αυτή η διαδικασία της λανθάνουσας μνήμης οδηγεί στο περίεργο συναίσθημα της οικειότητας χωρίς να γνωρίζετε τον λόγο. deja vu άνδρας με εξανεμίζεται στο ηλιοβασίλεμα

Λόγοι ανησυχίας

Το deja vu δεν έχει συχνά σοβαρή αιτία, αλλά μπορεί και να συμβεί λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια επιληπτικών κρίσεων. Όμως οι εστιακές κρίσεις, ενώ είναι συχνές, δεν είναι πάντα άμεσα αναγνωρίσιμες ως επιληπτικές κρίσεις. Οι εστιακές κρίσεις ξεκινούν σε ένα μόνο μέρος του εγκεφάλου, αν και είναι πιθανό να εξαπλωθούν. Είναι επίσης πολύ σύντομες. Μπορούν να διαρκέσουν από μερικά δευτερόλεπτα έως ένα με δύο λεπτά.

Το deja vu συμβαίνει συνήθως πριν από την εστιακή κρίση. Ενδέχεται επίσης να αντιμετωπίσετε άλλα συμπτώματα, όπως:

  • συσπάσεις ή απώλεια μυϊκού ελέγχου
  • αισθητηριακές διαταραχές ή ψευδαισθήσεις, συμπεριλαμβανομένων της γεύσης, της μυρωδιάς, της ακοής ή της παρατήρησης πραγμάτων που δεν υπάρχουν
  • επαναλαμβανόμενες ακούσιες κινήσεις

Το deja vu, τέλος, μπορεί να είναι και σύμπτωμα άνοιας. Η άνοια μπορεί ακόμη και να δημιουργήσει ψευδείς αναμνήσεις. Εάν έχετε παρουσιάσει κάποιο από αυτά τα συμπτώματα ή έχετε τακτικά deja vu, καλό είναι να δείτε έναν ειδικό για να αποκλείσει τυχόν υποκείμενες αιτίες.

Στοιχεία από: healthline.com health.clevelandclinic.org