Το σύνδρομο Capgras γνωστή και ως σύνδρομο του κακόβουλου σωσία είναι μια ψυχολογική διαταραχή ατόμων που έχουν μια παράλογη πεποίθηση ότι κάποιος που γνωρίζουν έχει αντικατασταθεί από έναν απατεώνα. Πώς συνδέεται μια ψυχική διαταραχή με μια νευρολογική όπως είναι η νόσος του Alzheimer;

Άνδρας που πάσχει από το σύνδρομο CapgrasΣε ορισμένες περιπτώσεις, το άτομο που βιώνει την αυταπάτη μπορεί να πιστεύει ότι ένα ζώο, ένα αντικείμενο ή ακόμα και ένα σπίτι είναι απατεώνας. Το σύνδρομο Capgras μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, αλλά είναι πιο συχνό στις γυναίκες. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί επίσης να επηρεάσει τα παιδιά.

Το βέβαιο είναι πως πρόκειται για μια διαταραχή, η οποία δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα τόσο στον πάσχοντα όσο και στον άδικα κατηγορούμενο.

Jean Marie Joseph Capgras

Το σύνδρομο περιεγράφηκε για πρώτη φορά το 1923 από το Γάλλο ψυχίατρο Jean Marie Joseph Capgras, ο οποίος το ονόμασε παραίσθηση του απατεώνα σωσία ή αλλιώς παραίσθηση του διπλού. Πρόκειται για μια «ψευδαίσθηση/αυταπάτη των διπλών» από μία ασθενή η οποία νόμιζε ότι ο σύζυγος, κάποιος συγγενής ή φίλος είχαν αντικατασταθεί από έναν κακόβουλο ξένο σωσία.

Το σύνδρομο μπορεί να συνυπάρχει με ψυχιατρικές διαταραχές, όπως την παρανοειδή σχιζοφρένεια και με νευροψυχολογικές, γνωστικές διαταραχές, όπως την μετατραυματική εγκεφαλοπάθεια, την επιληψία, την άνοια, το παραλήρημα ή με κάποια ιατρική κατάσταση.

Το Capgras συνδέεται με το Alzheimer 

Σύμφωνα με τα ευρήματα μιας μελέτης της τελευταίας δεκαετίας, το σύνδρομο Capgras συνδέεται συνήθως με τη νόσο του Alzheimer ή την άνοια. Και τα δύο επηρεάζουν τη μνήμη και μπορούν να αλλάξουν την αίσθηση της πραγματικότητας. Αυτά τα ευρήματα επισήμαναν την ανάγκη για περισσότερες μελέτες σχετικά με το θέμα για τη βελτίωση της διαχείρισης αυτών των ασθενών.

Ο γηράσκων πληθυσμός είναι ένα φαινόμενο που συνοδεύεται από κρίσιμες επιδημιολογικές αλλαγές, όπως υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης χρόνιων παθήσεων. Μεταξύ αυτών των καταστάσεων, οι άνοιες έχουν τον πιο σημαντικό αντίκτυπο στους ηλικιωμένους. Σύμφωνα με στοιχεία του Alzheimer’s Disease International, κάθε τρία δευτερόλεπτα, κάποιος αναπτύσσει άνοια στον κόσμο. Εκτιμάται ότι 46,8 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με την ασθένεια και η κύρια αιτία της είναι η νόσος του Alzheimer (AD).

Ένα από τα σημάδια που μπορεί να υπάρχουν στην AD είναι η ψύχωση, η οποία εμφανίζεται στο 42% έως 84% των περιπτώσεων. Τα κύρια συμπτώματα είναι ψευδαισθήσεις, ψευδαισθήσεις και σύνδρομα παραληρητικής εσφαλμένης αναγνώρισης (DMS), με κυριαρχία 30% σε ασθενείς με AD. Μεταξύ των DMS, σύνδρομο Κάπγκρας είναι η πιο συχνά αναφερόμενη, αλλά η επικράτηση της ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τη μελέτη, που κυμαίνονται από 5% έως 16%.

Άλλα αίτια: 
  • Η παραισθησιολογική σχιζοφρένεια, η οποία αγγίζει τα όρια της παράνοιας ευθύνεται για τέτοιου είδους επεισόδια. Η σχιζοφρένεια επηρεάζει την αίσθηση της πραγματικότητας κάποιου, δημιουργώντας αυταπάτες.
  • Ένας εγκεφαλικός τραυματισμός, ο οποίος προκαλεί σοβαρές εγκεφαλικές βλάβες μπορεί να είναι υπεύθυνος για την πρόκληση του συνδρόμου Capgras. Είναι σύνηθες να συμβαίνει όταν πρόκειται για τραυματισμό στο πίσω μέρος του δεξιού ημισφαιρίου. Σε αυτό το σημείο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται και αναγνωρίζει τα πρόσωπα.
  • Σε σπάνιες περιπτώσεις, τα άτομα με επιληψία μπορεί να εμφανίσουν το συγκεκριμένο σύνδρομο.

Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές θεωρίες για το τι προκαλεί το σύνδρομο. Μερικοί ερευνητές πιστεύουν ότι προκαλείται από κάποιο πρόβλημα στον εγκέφαλο. Τέτοια προβλήματα μπορεί να είναι η ατροφία, μόνιμες εγκεφαλικές βλάβες και άλλες δυσλειτουργίες. Άλλοι πιστεύουν ότι είναι πρόκειται για έναν συνδυασμό φυσικών και γνωστικών αλλαγών, των οποίων το βάρος πέφτει στον συναισθηματικό κόσμο του ατόμου. Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι το σύνδρομο προκύπτει εξαιτίας κάποιου προβλήματος του εγκεφάλου, το οποίο σχετίζεται με την επεξεργασία πληροφοριών ή με την εσφαλμένη αντίληψη.

Υπάρχει θεραπεία;

Mέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποιο συνταγογραφημένο πρόγραμμα θεραπείας για άτομα με σύνδρομο Capgras. Υπάρχουν όμως επιλογές θεραπείας που μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Η θεραπεία στοχεύει στην αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας

Για παράδειγμα, εάν κάποιος με χαμηλό έλεγχο συμπτωμάτων στη σχιζοφρένεια εμφανίσει το σύνδρομο Capgras, η θεραπεία της σχιζοφρένειας μπορεί να βελτιώσει το σύνδρομο Capgras. Ωστόσο, εάν το σύνδρομο Capgras εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της νόσου του Alzheimer, οι επιλογές θεραπείας είναι περιορισμένες.

Η πιο αποτελεσματική θεραπεία είναι να δημιουργηθεί ένα θετικό, φιλόξενο και υποστηρικτικό περιβάλλον όπου το άτομο που πάσχει από αυτό το σύνδρομο θα αισθάνεται ασφάλεια και οικειότητα. Ορισμένα ιδρύματα φροντίδας ατόμων με ψυχικών διαταραχών θα μπορούσαν να συμβάλλουν θετικά στη θεραπεία. Τέτοια ιδρύματα πραγματοποιούν τη θεραπεία της επικύρωσης, όπου οι αυταπάτες υποστηρίζονται αντί να απορρίπτονται. Αυτό μπορεί να μειώσει το άγχος και τον πανικό στο άτομο που βιώνει την αυταπάτη.

Η εξέλιξη της τεχνολογίας είναι επίσης ένας πολύ βοηθητικός παράγοντας. Οι μαγνητικές τομογραφίες στο μέλλον θα είναι ακόμα πιο λεπτομερείς. Yπολογίζεται ότι οι αποτυπώσεις του εγκεφάλου θα είναι τέτοιες που θα επιτρέπουν στους επιστήμονες να εκτιμήσουν με σαφήνεια πού ακριβώς εντοπίζεται η βλάβη.

Πώς θα φροντίσω το άτομο με το σύνδρομο Capgras;

Η φροντίδα σε κάποιον που αντιμετωπίζει το σύνδρομο Capgras δεν είναι εύκολη υπόθεση καθώς μπορεί να γίνει πολύ απαιτητική και εξαντλητική. Το να βλέπεις έναν δικό σου άνθρωπο να ταλαιπωρείται είναι ψυχοφθόρο, αλλά γίνεται και συναισθηματικά επώδυνο αν το άτομο που φροντίζετε θεωρήσει εσάς τον ίδιο απατεώνα. Για να βοηθήσετε κάποιον με σύνδρομο Capgras θα πρέπει να δοκιμάσετε:

Φροντίδα ανθρώπων με το σύνδρομο Capgras

  • Nα εισαγάγετε τη σφαίρα της πραγματικότητας όταν και όσο είναι δυνατόν.
  • Να προσπαθήσετε να αναγνωρίσετε τα συναισθήματά του.
  • Να μη συζητάτε για πολλές ώρες μαζί του αναλύοντας ποικίλα θέματα. Δημιουργείτε σύγχυση.
  • Να τον κάνετε να αισθάνεται ασφαλής. Αν δεν είστε σίγουροι για το πως πρέπει να ενεργήσετε, μπορείτε να τον ρωτήσετε τι πραγματικά χρειάζεται.
  • Εάν είναι δυνατόν, ζητήστε από τον «απατεώνα» να φύγει από το δωμάτιο. Εάν βρίσκεστε στην άτυχη θέση να σας θεωρεί εσάς, τότε αφήστε κάποιον άλλο να αναλάβει την κατάσταση μέχρι το πέρας του επεισοδίου.
  • Να βασιστείτε στον ήχο. Εάν γνωρίζετε ότι κάποιος αντιμετωπίζει αυτό το σύνδρομο τότε θα πρέπει να βεβαιωθείτε ότι ο πρώτος τρόπος με τον οποίο καταγράφει την εμφάνισή σας είναι ο ήχος. Χαιρετήστε τον λοιπόν δυνατά.

Πληροφορίες από: healthline.com, ncbi.nlm.nih.gov