fbpx
οριακή διαταραχή προσωπικότητας γυναίκα με δύο πρόσωπα

Οριακή διαταραχή της προσωπικότητας: Συμπτώματα και αντιμετώπιση

Η οριακή διαταραχή προσωπικότητας είναι μια διαταραχή της ψυχικής υγείας που επηρεάζει τον τρόπο σκέψης και αίσθησης για τον εαυτό, προκαλώντας εναλλαγές στην αυτο-εικόνα και δυσκολία στη διαχείριση των συναισθημάτων και της συμπεριφοράς. Τα άτομα με οριακή διαταραχή προσωπικότητας ενδέχεται να παρουσιάσουν έντονα επεισόδια θυμού, κατάθλιψης και άγχους, που μπορεί να διαρκέσουν από μερικές ώρες έως και ημέρες.

Η οριακή διαταραχή της προσωπικότητας ξεκινά συνήθως στην πρώιμη ενηλικίωση, ενώ η κατάσταση φαίνεται να χειροτερεύει μέχρι και την ενηλικίωση. Ωστόσο, μπορεί να βελτιωθεί σταδιακά με την πάροδο του χρόνου.

Συμπτώματα

Η οριακή διαταραχή της προσωπικότητας επηρεάζει το πώς αισθάνεται το άτομο για τον εαυτό του, το πώς συσχετίζεται με τους άλλους και το πώς συμπεριφέρεται.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Έντονο φόβο εγκατάλειψης.
  • Ασταθείς και έντονες σχέσεις, όπως η εξιδανίκευση ενός ατόμου τη μια στιγμή και στη συνέχεια απότομη «αποκαθήλωσή» του.
  • Γρήγορες αλλαγές της αυτο-εικόνας, που περιλαμβάνουν αλλαγή στόχων και αξιών σε συνδυασμό με υπερβολική αυτοκριτική.
  • Περιόδους παράνοιας που σχετίζονται με το άγχος και την απώλεια επαφής με την πραγματικότητα, που διαρκούν από λίγα λεπτά έως μερικές ώρες.
  • Παρορμητική και ριψοκίνδυνη συμπεριφορά, όπως τυχερά παιχνίδια, απερίσκεπτη οδήγηση, σεξ χωρίς προφυλάξεις, υπερβολική κατανάλωση φαγητού ή κατάχρηση ναρκωτικών. Ακόμη, ξαφνική παραίτηση από μια καλή δουλειά ή τερματισμό μιας καλής σχέσης.
  • Απόπειρες αυτοκτονίας και αυτοτραυματισμούς, συχνά ως απάντηση στον φόβο του χωρισμού ή της απόρριψης.
  • Μεγάλες μεταβολές της διάθεσης, που διαρκούν από μερικές ώρες έως μερικές ημέρες, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν έντονη ευτυχία, ευερεθιστότητα, ντροπή ή άγχος.
  • Έντονο θυμό και απώλεια ψυχραιμίας και ελέγχου.

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου

Όπως και σε άλλες ψυχικές διαταραχές, οι αιτίες της οριακής διαταραχής της προσωπικότητας δεν είναι πλήρως κατανοητές. Εκτός από παράγοντες όπως ιστορικό κακοποίησης ή παραμέλησης στην παιδική ηλικία, η οριακή διαταραχή της προσωπικότητας μπορεί να σχετίζεται με:

  • Γενετική. Ορισμένες μελέτες σε δίδυμα και οικογένειες έχουν δείξει ότι οι διαταραχές της προσωπικότητας μπορεί να κληρονομηθούν από μέλη της οικογένειας και συγγενείς.
  • Ανωμαλίες του εγκεφάλου. Έρευνες έχουν δείξει ότι ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στη ρύθμιση των συναισθημάτων παρουσιάζουν ανωμαλίες στη διαταραχή της οριακής προσωπικότητας. Επιπλέον, κάποιες χημικές ουσίες του εγκεφάλου που βοηθούν στη ρύθμιση της διάθεσης, όπως η σεροτονίνη, ενδέχεται να μη λειτουργούν σωστά.

Παράγοντες κινδύνου

Παράγοντες που σχετίζονται με την ανάπτυξη της οριακής προσωπικότητας περιλαμβάνουν την:

  • Κληρονομική προδιάθεση. Ένα άτομο που έχει στενό συγγενή μητέρα, πατέρα, αδελφό ή αδελφή με κάποια ψυχική διαταραχή ενδέχεται να διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο.
  • Αγχωτική παιδική ηλικία. Πολλά άτομα με οριακή διαταραχή ανέφεραν ότι κακοποιήθηκαν ή παραμελήθηκαν κατά την παιδική τους ηλικία. Μερικοί άνθρωποι έχασαν ή χωρίστηκαν από έναν γονέα ή κάποιο σημαντικό πρόσωπο όταν ήταν νέοι. Ακόμη, ενδεχομένως να είχαν γονείς που έκαναν κατάχρηση ουσιών ή ακολουθούσαν άλλες παρεκκλίνουσες συμπεριφορές.

Θεραπεία και αντιμετώπιση

Ψυχοθεραπεία

  • Γνωστική Συμπεριφοριστική Θεραπεία (CBT): Αυτός ο τύπος θεραπείας μπορεί να βοηθήσει άτομα με οριακή διαταραχή της προσωπικότητας να εντοπίσουν και να αλλάξουν βασικές πεποιθήσεις και συμπεριφορές που διέπουν τη ζωή τους. Η CBT μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων και της πιθανότητας αυτοκτονίας ή αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών.
  • Διαλεκτική Συμπεριφοριστική Θεραπεία (DBT): Αυτός ο τύπος θεραπείας αναπτύχθηκε συγκεκριμένα για άτομα με οριακή διαταραχή προσωπικότητας. Η DBT χρησιμοποιεί τεχνικές συνειδητοποίησης και αποδοχής του εαυτού και της συναισθηματικής κατάστασης του ατόμου. Επίσης, διδάσκει δεξιότητες που μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της διαταραχής.

Φαρμακευτική αγωγή

Επειδή τα οφέλη των φαρμάκων είναι αρκετά ασαφή, δεν χρησιμοποιούνται συνήθως ως η κύρια θεραπεία για την οριακή διαταραχή της προσωπικότητας. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, ένας ψυχίατρος μπορεί να συστήσει φάρμακα για τη θεραπεία συγκεκριμένων συμπτωμάτων, όπως:

  • αλλαγές της διάθεσης
  • κατάθλιψη
  • άλλες ψυχικές διαταραχές

Επειδή ορισμένα φάρμακα ενδέχεται να προκαλέσουν παρενέργειες, ο θεράπων ιατρός πρέπει πάντοτε να είναι ενήμερος για αυτές, ώστε να αλλάξει τη δοσολογία ή και το φάρμακο που έχει χορηγήσει.

Στοιχεία από: www.nimh.nih.govl www.mayoclinic.org