Λιποθυμία από άγχος είναι ένα φαινόμενο που εμφανίζεται όταν το σώμα αντιδρά έντονα στο στρες, προκαλώντας απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης και προσωρινή απώλεια συνείδησης. Τα πιο συχνά συμπτώματα πριν τη λιποθυμία περιλαμβάνουν ζάλη, “μαύρισμα” στην όραση, κρύο ιδρώτα και έντονη αδυναμία.

Αν και η λιποθυμία από άγχος είναι στις περισσότερες περιπτώσεις καλοήθης, μπορεί να προκαλέσει έντονο φόβο, ειδικά όταν συμβαίνει για πρώτη φορά. Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν μήπως πρόκειται για καρδιολογικό πρόβλημα ή κάτι πιο σοβαρό.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται κυρίως για την λεγόμενη αγγειοκινητική συγκοπή, μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού.

Ωστόσο, η κατανόηση των αιτίων και των προειδοποιητικών σημείων είναι κρίσιμη για την πρόληψη και την ασφάλεια.

Πίνακας Περιεχομένων

• Συμπτώματα πριν τη λιποθυμία
• Γιατί προκαλείται λιποθυμία από άγχος
• Τι συμβαίνει στον οργανισμό
• Λιποθυμία και κρίση πανικού
• Ζάλη από άγχος ή λιποθυμία;
• Τι να κάνετε εκείνη τη στιγμή
• Πότε να πάτε στον γιατρό
• Πρόληψη και αντιμετώπιση
• Τι δείχνουν οι μελέτες

Συμπτώματα πριν τη λιποθυμία

Τα συμπτώματα πριν τη λιποθυμία από άγχος αποτελούν το πιο σημαντικό στάδιο, καθώς δίνουν τη δυνατότητα να προλάβετε την απώλεια συνείδησης.

Τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια είναι:

• Έντονη ζάλη ή αστάθεια
• Θολή όραση ή σκοτείνιασμα
• Κρύος ιδρώτας
• Ναυτία
• Αίσθημα αδυναμίας
• Βουητό στα αυτιά
• Χλωμό δέρμα
• Αίσθημα παλμών

Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται λίγα δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά πριν τη λιποθυμία. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των σημείων μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο τραυματισμού.

Αν δράσετε άμεσα (καθίσετε ή ξαπλώσετε), πολλές φορές η λιποθυμία αποφεύγεται πλήρως.

Γιατί προκαλείται λιποθυμία από άγχος

Η λιποθυμία από άγχος οφείλεται σε διαταραχή της λειτουργίας του αυτόνομου νευρικού συστήματος, το οποίο ρυθμίζει την πίεση και τον καρδιακό ρυθμό.

Όταν το σώμα βιώνει έντονο στρες:

• Ενεργοποιείται το πνευμονογαστρικό νεύρο
• Μειώνεται ο καρδιακός ρυθμός
• Πέφτει η αρτηριακή πίεση

Αυτό οδηγεί σε μειωμένη αιμάτωση του εγκεφάλου και τελικά σε λιποθυμία.

Τα πιο συχνά αίτια περιλαμβάνουν:

• Έντονο άγχος ή στρες
• Κρίσεις πανικού
• Φόβο (π.χ. αίμα ή εξετάσεις)
• Συναισθηματικό σοκ
• Αφυδάτωση
• Έλλειψη ύπνου

Τι συμβαίνει στον οργανισμό

Η λιποθυμία από άγχος είναι αποτέλεσμα ενός συγκεκριμένου αντανακλαστικού μηχανισμού.

Ο οργανισμός προκαλεί:

• Αγγειοδιαστολή
• Μείωση αρτηριακής πίεσης
• Μείωση καρδιακού ρυθμού

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC), η αγγειοκινητική συγκοπή είναι η πιο συχνή μορφή λιποθυμίας και δεν σχετίζεται με καρδιακή νόσο στις περισσότερες περιπτώσεις.

Η απώλεια συνείδησης λειτουργεί ως “μηχανισμός προστασίας”, ώστε το σώμα να επανέλθει σε οριζόντια θέση και να αποκατασταθεί η ροή αίματος στον εγκέφαλο.

Σύμφωνα με μελέτες, η αντίδραση αυτή σχετίζεται με υπερδιέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου (vagus nerve), το οποίο προκαλεί ταυτόχρονη αγγειοδιαστολή και βραδυκαρδία. Αυτό οδηγεί σε απότομη πτώση της εγκεφαλικής αιμάτωσης.

Λιποθυμία από άγχος και κρίση πανικού

Πολλοί συγχέουν τη λιποθυμία με την κρίση πανικού, όμως πρόκειται για διαφορετικές καταστάσεις.

Στην κρίση πανικού:

• Αυξάνεται η καρδιακή συχνότητα
• Υπάρχει έντονος φόβος
• Παρουσιάζεται υπεραερισμός

Στη λιποθυμία:

• Πέφτει η πίεση
• Μειώνεται η αιμάτωση του εγκεφάλου

Ωστόσο, σύμφωνα με μελέτες, το έντονο άγχος μπορεί να πυροδοτήσει και τα δύο φαινόμενα ταυτόχρονα.

Ζάλη από άγχος ή λιποθυμία;

Η ζάλη είναι πολύ πιο συχνή από τη λιποθυμία και δεν σημαίνει απαραίτητα απώλεια συνείδησης.

• Ζάλη: αίσθημα αστάθειας χωρίς απώλεια συνείδησης
• Λιποθυμία: πλήρης απώλεια συνείδησης

Η ζάλη μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι και να προηγείται της λιποθυμίας.

Τι να κάνετε εκείνη τη στιγμή

Αν νιώσετε ότι πρόκειται να λιποθυμήσετε:

• Ξαπλώστε άμεσα
• Σηκώστε τα πόδια ψηλά
• Χαλαρώστε τα ρούχα
• Πάρτε βαθιές, αργές αναπνοές
• Μείνετε σε δροσερό χώρο

Αυτές οι κινήσεις βοηθούν στην επαναφορά της κυκλοφορίας του αίματος και μπορούν να αποτρέψουν τη λιποθυμία.

 – Διαβάστε εδώ: Τι να φάω μετά από λιποθυμία

Πότε να πάτε στον γιατρό

Παρότι συνήθως είναι αθώα, υπάρχουν περιπτώσεις που χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση:

• Επαναλαμβανόμενα επεισόδια
• Πόνος στο στήθος
• Ιστορικό καρδιοπάθειας
• Λιποθυμία κατά την άσκηση
• Παρατεταμένη απώλεια συνείδησης

Σε αυτές τις περιπτώσεις, απαιτείται έλεγχος για αποκλεισμό καρδιολογικών ή νευρολογικών αιτίων.

Πρόληψη και αντιμετώπιση

Η πρόληψη της λιποθυμίας από άγχος βασίζεται κυρίως στη ρύθμιση του στρες και στην ενίσχυση του οργανισμού.

• Καλή ενυδάτωση
• Ισορροπημένη διατροφή
• Επαρκής ύπνος
• Τακτική άσκηση
• Τεχνικές χαλάρωσης (αναπνοές, mindfulness)

Μελέτες δείχνουν ότι η εκπαίδευση σε τεχνικές ελέγχου της αναπνοής μπορεί να μειώσει τα επεισόδια συγκοπής.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Σύμφωνα με δημοσιευμένη μελέτη στο PubMed, η αγγειοκινητική συγκοπή αποτελεί την πιο συχνή μορφή λιποθυμίας και σχετίζεται με δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος.

Επιπλέον, έρευνα στο PubMed δείχνει ότι το στρες και τα έντονα συναισθήματα μπορούν να ενεργοποιήσουν αντανακλαστικούς μηχανισμούς που οδηγούν σε πτώση της αρτηριακής πίεσης.

Άλλες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η ψυχολογική ένταση αποτελεί βασικό εκλυτικό παράγοντα σε άτομα με προδιάθεση για συγκοπή.

Σύμφωνα με ανασκόπηση στο PubMed, η αγγειοκινητική συγκοπή σχετίζεται με δυσλειτουργία του αντανακλαστικού ελέγχου της αρτηριακής πίεσης, ιδιαίτερα σε άτομα με αυξημένη ευαισθησία στο στρες.

Πόσο διαρκεί η λιποθυμία από άγχος

Η λιποθυμία από άγχος συνήθως διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα έως 1-2 λεπτά. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η επαναφορά είναι άμεση μόλις αποκατασταθεί η ροή αίματος στον εγκέφαλο.

Ωστόσο, η πλήρης ανάρρωση μπορεί να πάρει λίγα λεπτά, με το άτομο να αισθάνεται κόπωση ή ζάλη. Αν η απώλεια συνείδησης διαρκεί περισσότερο ή συνοδεύεται από σύγχυση, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Μπορεί να συμβεί λιποθυμία από άγχος σε ηρεμία ή στον ύπνο;

Η λιποθυμία από άγχος εμφανίζεται κυρίως σε όρθια θέση, καθώς σχετίζεται με την πτώση της πίεσης. Είναι εξαιρετικά σπάνιο να συμβεί κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Αν κάποιος χάνει τις αισθήσεις του σε ηρεμία ή ενώ είναι ξαπλωμένος, τότε χρειάζεται διερεύνηση για άλλα αίτια, όπως καρδιολογικά ή νευρολογικά προβλήματα.

Είναι ψυχολογική ή οργανική η λιποθυμία από άγχος;

Η λιποθυμία από άγχος είναι μια σωματική αντίδραση που πυροδοτείται από ψυχολογικούς παράγοντες. Δηλαδή, δεν είναι «φανταστική», αλλά πραγματική φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού.

Ωστόσο, πριν αποδοθεί αποκλειστικά στο άγχος, είναι σημαντικό να αποκλειστούν άλλα οργανικά αίτια μέσω ιατρικού ελέγχου.

Πηγές

• 
  PubMed – Neurally Mediated Syncope (Vasovagal Syncope)
  
• 
  PubMed – Emotional triggers and vasovagal syncope
  
• 
  PubMed – Mechanisms of vasovagal syncope
  
• 
  Cleveland Clinic – Syncope (Fainting)
  
• 
  European Society of Cardiology – Syncope Guidelines
  
• 
  NHS – Fainting (Syncope)