Η μέρα αρχίζει με βιασύνη και τελειώνει με εκκρεμότητες. Ο γονιός σκέφτεται τι δεν πρόλαβε στη δουλειά, ο έφηβος τι τον περιμένει στο σχολείο, και στο σπίτι η κουβέντα περιστρέφεται γύρω από το διάβασμα, το κινητό και την ώρα του ύπνου. Μερικές φορές αρκεί μια μικρή αφορμή για να ξεσπάσει ένας καβγάς που φαίνεται πολύ μεγαλύτερος από το θέμα που τον προκάλεσε.

Της Ματίνας Λαδικού, ψυχοθεραπεύτριας, ιδρύτριας του Art of Mind

Το να αναγνωρίσουμε την πίεση που κουβαλά ο καθένας δεν σημαίνει ότι όλες οι συμπεριφορές γίνονται αποδεκτές. Μας δίνει όμως την ευκαιρία να αναρωτηθούμε τι χρειάζεται να αλλάξει στον τρόπο που συνεννοούμαστε. Δεν χρειάζεται να λυθούν όλα μέσα σε ένα βράδυ. Χρειάζεται να βρούμε μερικά σημεία στην καθημερινότητα όπου η επαφή δεν θα περιορίζεται σε οδηγίες, παράπονα και διορθώσεις.

Πριν από την επόμενη παρατήρηση, δες τι έχει προηγηθεί

Όταν ένας έφηβος μπαίνει στο σπίτι και απαντά απότομα, είναι εύκολο να το ακούσουμε μόνο ως αγένεια. Μπορούμε να βάλουμε όριο στον τρόπο που μας μιλά, χωρίς να αποφασίσουμε ότι ξέρουμε ήδη γιατί αντέδρασε έτσι. Ίσως έχει συμβεί κάτι που δεν γνωρίζουμε· ίσως απλώς δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για άλλη μία συζήτηση με απαιτήσεις.

Μια φράση όπως «Θέλω να μιλήσουμε γι’ αυτό, αλλά πρώτα πες μου πώς πήγε η μέρα σου» αφήνει χώρο για μια διαφορετική αρχή. Δεν εγγυάται ότι θα ακολουθήσει μεγάλη κουβέντα. Δείχνει, ωστόσο, ότι μας ενδιαφέρει ο άνθρωπος πίσω από την αντίδραση, όχι μόνο αν ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα της ημέρας.

Η κουβέντα δεν χρειάζεται να γίνει πάνω στον καβγά

Τη στιγμή που έχουν ανέβει οι τόνοι, ακόμη και μια λογική ερώτηση μπορεί να ακουστεί σαν καινούργια κατηγορία. Αν νιώθεις ότι κι εσύ δεν μπορείς πια να ακούσεις, μπορείς να σταματήσεις τη συζήτηση με σαφή τρόπο: «Έχω εκνευριστεί και δεν θέλω να συνεχίσουμε έτσι. Ας το ξαναδούμε όταν ηρεμήσουμε». Το σημαντικό είναι να επιστρέψεις στο θέμα, ώστε η παύση να μη γίνει σιωπηλή τιμωρία ή τρόπος να μείνουν όλα άλυτα.

Αν μίλησες προσβλητικά, μπορείς να το αναγνωρίσεις χωρίς να ακυρώσεις το όριο που θέλεις να βάλεις. Το «δεν ήταν σωστό να σου μιλήσω έτσι» στέκεται μόνο του· δεν χρειάζεται να ακολουθείται από ένα «αλλά με έφτασες στα όριά μου». Η ευθύνη για τον τρόπο που μιλάμε δεν μεταφέρεται στον έφηβο.

Λίγες συμφωνίες που να καταλαβαίνετε και οι δύο

Σε μια πιεσμένη εβδομάδα, οι κανόνες συχνά ανακοινώνονται τη στιγμή που παραβιάζονται. Είναι προτιμότερο να συζητήσετε σε ήρεμο χρόνο ποια θέματα χρειάζονται σαφή συμφωνία. Για παράδειγμα, πότε θα γίνεται μια κοινή δουλειά του σπιτιού ή πώς θα ενημερώνει ο έφηβος όταν αλλάζει το πρόγραμμά του.

Ακούστε τη δική του πρόταση πριν καταλήξετε. Η συμμετοχή του στη συζήτηση δεν καταργεί τη γονική ευθύνη ούτε σημαίνει ότι θα συμφωνήσετε σε όλα. Σας βοηθά όμως να ξεκαθαρίσετε τι ζητάτε, για ποιον λόγο το ζητάτε και αν αυτό που περιμένετε μπορεί πράγματι να γίνει. Μια συγκεκριμένη συμφωνία είναι πιο κατανοητή από το γενικό «να είσαι πιο υπεύθυνος».

Μην αφήνετε τις υποχρεώσεις να γίνουν το μοναδικό σας θέμα

Αν κάθε συνάντηση ξεκινά με το τι έμεινε πίσω, η μεταξύ σας σχέση στενεύει. Χρειάζεται να υπάρχει και κουβέντα που δεν οδηγεί σε έλεγχο: ένα τραγούδι που άκουσε, κάτι αστείο που έγινε, μια μικρή διαδρομή μαζί. Δεν χρειάζεται να μετατρέψεις κάθε τέτοια στιγμή σε ευκαιρία για να μάθεις κάτι που δεν σου λέει.

Δείξε ενδιαφέρον χωρίς να απαιτείς άμεση εξομολόγηση. Το «αν θέλεις, μπορώ να σε ακούσω» έχει μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από πραγματική διαθεσιμότητα, χωρίς κινητό στο χέρι και χωρίς βιασύνη να δοθεί συμβουλή. Μπορεί επίσης ο έφηβος να προτιμήσει να μιλήσει αργότερα. Αυτό δεν σημαίνει από μόνο του ότι σε απορρίπτει.

Και η αντοχή του γονιού χρειάζεται φροντίδα

Δεν βοηθά να προσπαθείς να δείχνεις ανεξάντλητη υπομονή, ενώ στην πράξη έχεις εξαντληθεί. Μπορείς να πεις ότι χρειάζεσαι λίγη ησυχία ή χρόνο για να ξεκουραστείς, χωρίς να ζητάς από το παιδί να γίνει ο άνθρωπος που θα σηκώσει τις δικές σου έγνοιες. Οι δυσκολίες των ενηλίκων χρειάζονται συζήτηση με άλλους ενηλίκους.

Αν οι συγκρούσεις επαναλαμβάνονται και κάθε προσπάθεια συνεννόησης καταλήγει στο ίδιο σημείο, η συμβουλευτική γονέων μπορεί να γίνει ένας τόπος για να εξετάσεις τι συμβαίνει, ποιες προσδοκίες δυσκολεύουν την κατάσταση και τι μπορείς να δοκιμάσεις διαφορετικά. Η συζήτηση δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι να υπάρξει μια μεγάλη κρίση.

Ο στόχος δεν είναι ένα σπίτι χωρίς καμία διαφωνία. Είναι να μπορείτε να επιστρέφετε στη συζήτηση χωρίς προσβολές και φόβο, με όρια που εξηγούνται και με ενδιαφέρον για όσα ζει ο καθένας.

Σε περίπτωση βίας ή άμεσου κινδύνου, προέχει η ασφάλεια· δεν προσπαθούμε να λύσουμε το περιστατικό με μια οικογενειακή κουβέντα και, όταν χρειάζεται άμεση βοήθεια, καλούμε το 112.

Σύντομο βιογραφικό

Η Ματίνα Λαδικού είναι ψυχοθεραπεύτρια και ιδρύτρια του Art of Mind, κέντρου ψυχοθεραπείας στην Πάτρα. Ασκεί ψυχοθεραπεία από το 2019 και είναι εκπαιδευμένη στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία και στη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας. Δουλεύει με ενήλικες, ζευγάρια, εφήβους και γονείς, στην Πάτρα και online.
https://artofmind.gr/ypiresies/symvouleftiki-goneon/

     Διαβάστε ακόμη Μέχρι πότε διαρκεί η εφηβεία και πως αλλάζει ο ανθρώπινος εγκέφαλος