Γιατί το ξύδι ρίχνει τον πυρετό; Μύθος ή φυσική μέθοδος;

Η χρήση του ξυδιού για την αντιμετώπιση του πυρετού αποτελεί μια από τις πιο διαδεδομένες παραδοσιακές πρακτικές σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Πολλοί αναφέρουν ότι κομπρέσες με ξύδι ή κάλτσες εμποτισμένες σε ξύδι «ρίχνουν τον πυρετό» γρήγορα.

Αλλά τι λέει πραγματικά η επιστήμη; Πρόκειται για μύθο ή για μια φυσική μέθοδο με λογική βάση;

Τι είναι ο πυρετός και γιατί ανεβαίνει

Ο πυρετός δεν είναι ασθένεια, αλλά αμυντικός μηχανισμός του οργανισμού. Όταν υπάρχει λοίμωξη ή φλεγμονή, το ανοσοποιητικό αυξάνει τη θερμοκρασία του σώματος για να εμποδίσει την ανάπτυξη παθογόνων.

 Συνήθως:

• Πυρετός έως 38–38,5°C θεωρείται ήπιος

• Πάνω από 39°C απαιτεί ιατρική αξιολόγηση

Γιατί νομίζουμε ότι το ξύδι ρίχνει τον πυρετό;

Η δράση του ξυδιού δεν είναι φαρμακευτική, αλλά φυσικοχημική.

Οι βασικοί μηχανισμοί είναι:

 1. Εξάτμιση και ψύξη του δέρματος

Το ξύδι (κυρίως το μηλόξυδο) εξατμίζεται γρήγορα από την επιφάνεια του δέρματος.
➡️ Η εξάτμιση αφαιρεί θερμότητα, προκαλώντας προσωρινή αίσθηση δροσιάς.

 2. Αγγειοδιαστολή στο δέρμα

Η επαφή με όξινες ουσίες όπως το ξύδι μπορεί να προκαλέσει ήπια αγγειοδιαστολή, βοηθώντας στη διάχυση της θερμότητας προς τα έξω.

3. Αντανακλαστικό αίσθημα ανακούφισης

Η μείωση της θερμοκρασίας του δέρματος μπορεί να κάνει το άτομο να αισθάνεται καλύτερα, χωρίς όμως να αλλάζει απαραίτητα τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος.

Ρίχνει πραγματικά το ξύδι τον πυρετό ή απλώς δροσίζει;

Η επιστημονική απάντηση είναι ξεκάθαρη:
Το ξύδι δεν ρίχνει τον πυρετό στη ρίζα του, αλλά μπορεί να προκαλέσει προσωρινή εξωτερική δροσιά.Δηλαδή:

• Δεν αντικαθιστά αντιπυρετικά (παρακεταμόλη, ιβουπροφαίνη)

•  Δεν αντιμετωπίζει τη λοίμωξη

•  Μπορεί να μειώσει το αίσθημα δυσφορίας

Ξύδι και πυρετός στα παιδιά: Τι να προσέξετε

Η χρήση ξυδιού σε παιδιά είναι ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη.

 Πιθανοί κίνδυνοι:

• Ερεθισμός ή έγκαυμα δέρματος

• Υποθερμία αν χρησιμοποιηθεί υπερβολικά

• Εισπνοή αναθυμιάσεων (ειδικά σε μικρά παιδιά)

 Οι παιδιατρικές εταιρείες δεν συστήνουν τη χρήση ξυδιού για τον πυρετό στα παιδιά.

Τι λένε οι γιατροί και οι διεθνείς οργανισμοί

Οι διεθνείς ιατρικοί οργανισμοί είναι ξεκάθαροι:

• Ο πυρετός αντιμετωπίζεται μόνο εφόσον προκαλεί δυσφορία

• Οι φυσικές μέθοδοι ψύξης πρέπει να είναι ήπιες

• Απαγορεύονται οι έντονες ψυχρές κομπρέσες ή το τρίψιμο με όξινες ουσίες

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η υπερβολική εξωτερική ψύξη μπορεί να προκαλέσει ρίγος, αυξάνοντας τελικά τη θερμοκρασία του σώματος.

Υπάρχουν ασφαλέστερες εναλλακτικές από το ξύδι;

✔️ Ναι, και μάλιστα πιο αποτελεσματικές:

• Χλιαρό ντους (όχι κρύο)

• Ελαφρύ ντύσιμο

• Καλή ενυδάτωση

• Αντιπυρετικά φάρμακα όταν χρειάζεται

• Ξεκούραση

Πότε ο πυρετός είναι επικίνδυνος

Ζήτησε άμεσα ιατρική βοήθεια όταν:

• Ο πυρετός ξεπερνά τους 39°C

• Διαρκεί πάνω από 3 ημέρες

• Συνοδεύεται από σύγχυση, σπασμούς ή έντονη αδυναμία

• Αφορά βρέφος κάτω των 3 μηνών

Συμπέρασμα

Το ξύδι δεν θεραπεύει τον πυρετό, ούτε τον “ρίχνει” ουσιαστικά.
Η δράση του περιορίζεται σε προσωρινή εξωτερική δροσιά, η οποία μπορεί να ανακουφίσει στιγμιαία, αλλά δεν αντικαθιστά την ιατρική φροντίδα.

Για λόγους ασφάλειας – ειδικά σε παιδιά – η χρήση του δεν συνιστάται από την ιατρική κοινότητα.

Πηγές (Διεθνείς)

• Mayo Clinic – Fever: Symptoms & causes

• NHS UK – Treating a fever

• World Health Organization (WHO) – Fever management

• Cleveland Clinic – Home remedies for fever

• American Academy of Pediatrics – Fever in children