fbpx
εγκέφαλος έντερο σύνδεση εγκεφάλου και εντέρου ψυχολογία

Έντερο και εγκέφαλος: Πως τα προβιοτικά επηρεάζουν την ψυχολογία

Το έντερο και ο εγκέφαλος, όσο και να μοιάζει περίεργο, φαίνεται να συνδέονται. Οι δεσμοί που έχει το έντερο και ο εγκέφαλός μας είναι ορμονικοί, ανοσολογικοί και νευρικοί, μέσω του κεντρικού νευρικού συστήματος και του εντερικού νευρικού συστήματος, το οποίο διέπει τη λειτουργία του εντέρου. 

Η σύνδεση αυτή είναι συνεχής. Εάν το έντερο είναι άδειο, πρέπει να ενημερωθεί ο εγκέφαλος. Εάν υπάρχει πρόβλημα με το έντερό μας που θα παρεμποδίσει την επεξεργασία τροφίμων, και ως εκ τούτου την απορρόφηση της τροφής, ο εγκέφαλος θα πρέπει και πάλι να ενημερωθεί. Αν και με την πρώτη ματιά οι συνδέσεις μεταξύ του εντέρου και του εγκεφάλου μπορεί να φαίνονται εξωπραγματικές, όλοι το έχουμε βιώσει. Η σχέση μεταξύ του άγχους και της διάρροιας ή της δυσκοιλιότητας  είναι γνωστή σε όλους.

Ωστόσο, ένα νέο επίπεδο αυτής της σχέσης έχει αρχίσει να μελετάται. Οι ερευνητές εξετάζουν το κατά πόσο τα βακτήρια που βρίσκονται στο έντερό μας επηρεάζουν την ψυχολογία και τη συμπεριφορά μας.

Εγκέφαλος, στρες και έντερο

Στους ανθρώπους, ο άξονας υποθαλάμου – υπόφυσης – επινεφριδίων (HPA) είναι ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία του νευρικού συστήματος και εμπλέκεται σε μεγάλο βαθμό στα συναισθήματα και τη μνήμη. Το άγχος ενεργοποιεί τον άξονα HPA και τελικά οδηγεί στην απελευθέρωση της κορτιζόλης ‒της «ορμόνης του στρες»‒, η οποία έχει ποικίλα αποτελέσματα σε πολλά όργανα, συμπεριλαμβανομένων του εγκεφάλου και του εντέρου.

Με αυτόν τον τρόπο, η ανταπόκριση του εγκεφάλου στο άγχος έχει άμεση επίδραση στα κύτταρα του εντέρου, συμπεριλαμβανομένων των επιθηλιακών και ανοσοκυττάρων, των εντερικών νευρώνων, των διάμεσων κυττάρων του Cajal, των εντεροχρωμοφινικών κυττάρων (κύτταρα που συνθέτουν σεροτονίνη). Αν και οι μηχανισμοί με τους οποίους τα μικροβιώματα ρυθμίζουν τον εγκέφαλο είναι λιγότερο σαφείς, υπάρχουν ενδείξεις ότι υπάρχει, πράγματι, ένας αμφίδρομος «διάλογος».

Η χλωρίδα του εντέρου και η ψυχική υγεία

Οι πρώτες ενδείξεις ότι τα μικρόβια μπορεί να έχουν κάποιον έλεγχο στην ψυχική μας δραστηριότητα ήρθαν πριν από 20 χρόνια. Οι ασθενείς με ηπατική εγκεφαλοπάθεια άρχισαν να βελτιώνονται σημαντικά μετά τη λήψη αντιβιοτικών. Μετέπειτα μελέτες έδωσαν περαιτέρω ενδείξεις ότι τα μικρόβια επηρέασαν περισσότερο τις λειτουργίες του εγκεφάλου και δημιούργησαν άγχος και καταθλιπτικές συμπεριφορές. Μια άλλη βασική παρατήρηση συνδέεται με τη δυσβίωση και τον αυτισμό. Τα παιδιά με αυτισμό συχνά έχουν μη φυσιολογικές αποικίες βακτηρίων στο έντερό τους.

Το στρες είναι γνωστό ότι αυξάνει τη διαπερατότητα της εντερικής επένδυσης. Αυτό δίνει στα βακτήρια ευκολότερη πρόσβαση τόσο στο ανοσοποιητικό σύστημα όσο και στα νευρωνικά κύτταρα του εντερικού νευρικού συστήματος. Αυτός μπορεί να είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους τα βακτήρια βρίσκουν τον τρόπο να μας επηρεάσουν. Ωστόσο, έχει αποδειχτεί και μια άλλη, πιο άμεση διαδρομή.

Μελέτη, ερευνώντας παθογόνα που τροφοδοτούνται από τρόφιμα, παρείχε στοιχεία ότι τα βακτήρια στα έντερα μπορούν να ενεργοποιήσουν τα κυκλώματα στρες άμεσα, ενεργοποιώντας το νεύρο του κόλπου, ένα κρανιακό νεύρο που διαπερνά πολλά όργανα, συμπεριλαμβανομένης της άνω πεπτικής οδού.

Τα προβιοτικά επηρεάζουν την ψυχολογία

Μια μετα-ανάλυση,η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Neurogastroenterology and Motility», συνέταξε τα αποτελέσματα των μελετών που εξετάζουν τις επιδράσεις των προβιοτικών στη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος τόσο στους ανθρώπους όσο και στα ζώα.

Εξετάστηκαν 25 μελέτες σε ζώα και 15 σε ανθρώπους, οι περισσότερες από τις οποίες χρησιμοποίησαν bifidobacterium και lactobacillus για περίοδο 2-4 εβδομάδων. Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι τα προβιοτικά είχαν άμεσο αντίκτυπο στην ψυχολογία και την ψυχική υγεία. Μια άλλη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο «PLOS One», διαπίστωσε ότι η επιβάρυνση της μνήμης με την ηλικία θα μπορούσε να επιβραδυνθεί σε αρουραίους αλλάζοντας τα επίπεδα των ακτινοβακτηρίων και των βακτηριοειδών στο έντερό τους με προβιοτικά.