fbpx
Ελικοβακτηρίδιο: Συμπτώματα, εξετάσεις και θεραπεία

Ελικοβακτηρίδιο: Συμπτώματα, εξετάσεις και θεραπεία

Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori ή H. pylori) είναι ένα βακτήριο που εγκαθίσταται στον βλεννογόνο του στομάχου και μπορεί να προκαλέσει χρόνια γαστρίτιδα και πεπτικό έλκος. Πολλοί άνθρωποι δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Η διάγνωση απαιτεί ειδικές εξετάσεις, ενώ η θεραπεία γίνεται με συνδυασμό φαρμάκων και ολοκληρώνεται με έλεγχο ότι το βακτήριο έχει εκριζωθεί.

Η λοίμωξη αποκτάται συχνά στην παιδική ηλικία και μπορεί να παραμένει για χρόνια χωρίς να έχει αναγνωριστεί. Η συχνότητά της διαφέρει σημαντικά ανά χώρα, ηλικία και πληθυσμό, επομένως ένα ενιαίο ποσοστό δεν περιγράφει με ακρίβεια όλες τις περιπτώσεις.

Ο πόνος, το φούσκωμα ή η δυσπεψία δεν αρκούν για να διαπιστωθεί αν κάποιος έχει ελικοβακτηρίδιο. Αντίστοιχα, η απουσία ενοχλημάτων δεν αποκλείει τη λοίμωξη. Ο γαστρεντερολόγος αξιολογεί ποιοι χρειάζονται εξέταση και ποια μέθοδος είναι κατάλληλη.

Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού: Ποια συμπτώματα προκαλεί;

Η λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Όταν υπάρχουν ενοχλήσεις, μπορεί να σχετίζονται με τη φλεγμονή του στομάχου ή με έλκος που έχει αναπτυχθεί.

Πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

  • Πόνο ή αίσθημα καύσου στο επάνω μέρος της κοιλιάς.
  • Δυσπεψία και δυσφορία μετά το γεύμα.
  • Φούσκωμα και συχνά ρεψίματα.
  • Ναυτία.
  • Αίσθημα πληρότητας έπειτα από μικρή ποσότητα φαγητού.
  • Μειωμένη όρεξη.

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν είναι αποκλειστικό του ελικοβακτηριδίου. Παρόμοιες ενοχλήσεις μπορεί να εμφανιστούν σε άλλες παθήσεις ή σε λειτουργικές διαταραχές του πεπτικού.

Χρειάζεται επίσης διάκριση ανάμεσα στις συνηθισμένες δυσπεπτικές ενοχλήσεις και στα προειδοποιητικά σημεία. Η ανεξήγητη απώλεια βάρους, οι επίμονοι έμετοι, η δυσκολία στην κατάποση ή η αιμορραγία απαιτούν ιατρική διερεύνηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στο βακτήριο.

Πώς κολλάει το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού;

Το ελικοβακτηρίδιο μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, αν και δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως όλες οι οδοί μετάδοσης. Η έκθεση σε μολυσμένο σάλιο, εμετό ή κόπρανα, καθώς και σε μολυσμένο νερό ή τρόφιμα, αποτελούν πιθανούς τρόπους εξάπλωσης.

Μια διάγνωση στην ενήλικη ζωή δεν σημαίνει απαραίτητα πρόσφατη μόλυνση. Επειδή η λοίμωξη αποκτάται συχνά νωρίς στη ζωή, συνήθως δεν μπορεί να προσδιοριστεί πότε ακριβώς συνέβη.

Για την πρόληψη έχουν σημασία:

  • Το καλό πλύσιμο των χεριών μετά την τουαλέτα και πριν από το φαγητό.
  • Η σωστή υγιεινή κατά την προετοιμασία των γευμάτων.
  • Η κατανάλωση ασφαλούς πόσιμου νερού.
  • Ο προσεκτικός χειρισμός εμεσμάτων και η καθαριότητα των επιφανειών.

Εάν ένα μέλος της οικογένειας έχει θετική εξέταση, οι υπόλοιποι δεν πρέπει να πάρουν προληπτικά αντιβίωση. Ο γιατρός θα αξιολογήσει αν χρειάζεται να εξεταστούν και άλλα μέλη του νοικοκυριού.

Τι προκαλεί το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού;

Η χρόνια παρουσία του βακτηρίου προκαλεί φλεγμονή στον γαστρικό βλεννογόνο. Σε ένα μέρος των ασθενών μπορεί να οδηγήσει σε πεπτικό έλκος ή άλλες αλλοιώσεις του στομάχου.

Οι βασικές παθήσεις και επιπλοκές με τις οποίες συνδέεται είναι:

  • Χρόνια γαστρίτιδα.
  • Έλκος στομάχου ή δωδεκαδακτύλου.
  • Αιμορραγία από έλκος.
  • Ατροφική γαστρίτιδα και εντερική μεταπλασία σε ορισμένους ασθενείς.
  • Αυξημένος κίνδυνος γαστρικού καρκίνου και γαστρικού λεμφώματος MALT.

Η λοίμωξη μπορεί επίσης να σχετίζεται με ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις διερευνάται η σχέση της με χαμηλή βιταμίνη Β12 ή ανοσολογική θρομβοπενία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αναιμία ή χαμηλή εργαστηριακή τιμή οφείλεται στο ελικοβακτηρίδιο. Χρειάζεται διερεύνηση και άλλων πιθανών αιτιών.

Ελικοβακτηρίδιο και καρκίνος του στομάχου

Η χρόνια λοίμωξη αποτελεί τεκμηριωμένο παράγοντα κινδύνου για συγκεκριμένες μορφές καρκίνου του στομάχου. Οι περισσότεροι άνθρωποι με ελικοβακτηρίδιο, ωστόσο, δεν θα αναπτύξουν καρκίνο.

Η εκρίζωση συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου. Εάν έχουν ήδη διαγνωστεί προκαρκινικές αλλοιώσεις ή υπάρχει σημαντικό οικογενειακό ιστορικό, μπορεί να απαιτείται παρακολούθηση ακόμη και μετά την επιτυχή θεραπεία.

Η ενημέρωση για τον κίνδυνο έχει στόχο την κατάλληλη αντιμετώπιση και όχι την πρόκληση πανικού. Ένα θετικό τεστ ελικοβακτηριδίου δεν αποτελεί διάγνωση καρκίνου.

Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού: Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο έλεγχος μπορεί να γίνει με τεστ αναπνοής, εξέταση αντιγόνου στα κόπρανα ή γαστροσκόπηση με λήψη βιοψιών. Η εξέταση αντισωμάτων στο αίμα έχει διαφορετικούς περιορισμούς και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ισοδύναμη επιλογή σε κάθε περίπτωση.

Εξέταση Τι δείχνει Πότε χρησιμοποιείται
Τεστ αναπνοής ουρίας Ανιχνεύει τη δραστηριότητα του βακτηρίου. Για ενεργό λοίμωξη και επιβεβαίωση εκρίζωσης, με κατάλληλη προετοιμασία.
Αντιγόνο στα κόπρανα Ανιχνεύει συστατικά του ελικοβακτηριδίου σε δείγμα κοπράνων. Για διάγνωση και επανέλεγχο, σε ενήλικες και παιδιά ανάλογα με την ένδειξη.
Γαστροσκόπηση με βιοψίες Επιτρέπει έλεγχο του βλεννογόνου και εξέταση δειγμάτων ιστού. Όταν υπάρχει λόγος ενδοσκοπικής διερεύνησης.
Αντισώματα στο αίμα Δείχνουν ανοσολογική απόκριση απέναντι στο βακτήριο. Έχουν επιλεγμένες χρήσεις και δεν επιβεβαιώνουν την επιτυχία της θεραπείας.

Τι σημαίνει μια θετική εξέταση αίματος;

Αιμοληψία για εργαστηριακή εξέταση αίματος
Τα αντισώματα για το ελικοβακτηρίδιο μπορεί να παραμένουν θετικά μετά τη θεραπεία και δεν χρησιμοποιούνται για την επιβεβαίωση της εκρίζωσης.

Τα αντισώματα μπορεί να παραμένουν θετικά για μεγάλο διάστημα, ακόμη και μετά από επιτυχή θεραπεία. Επομένως, ένα θετικό αποτέλεσμα δεν διαχωρίζει αξιόπιστα την παλαιότερη έκθεση από την ενεργό λοίμωξη.

Αν έχετε κάνει θεραπεία στο παρελθόν, αναφέρετέ το πριν ζητηθεί νέα εξέταση. Για τον έλεγχο εκρίζωσης χρησιμοποιούνται συνήθως τεστ αναπνοής ή αντιγόνο κοπράνων, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Χρειάζεται προετοιμασία πριν από τις εξετάσεις;

Ναι. Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα και να οδηγήσουν σε ψευδώς αρνητική εξέταση. Στα φάρμακα αυτά περιλαμβάνονται οι αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (PPI), τα αντιβιοτικά και το βισμούθιο.

Μη διακόπτετε μόνοι σας την αγωγή σας. Ενημερώστε τον γιατρό ή το διαγνωστικό κέντρο για όσα λαμβάνετε και ζητήστε τις συγκεκριμένες οδηγίες προετοιμασίας.

Ποιοι πρέπει να εξεταστούν για ελικοβακτηρίδιο;

Η απόφαση για έλεγχο βασίζεται στο ιστορικό, την ηλικία, τα συμπτώματα και τους παράγοντες κινδύνου. Στους ενήλικες, ενδείξεις μπορεί να αποτελούν:

  • Ενεργό έλκος στομάχου ή δωδεκαδακτύλου ή σχετικό ιστορικό χωρίς επιβεβαιωμένη εκρίζωση.
  • Επίμονη δυσπεψία, όταν κρίνεται κατάλληλη η μη επεμβατική διερεύνηση.
  • Γαστρικό λέμφωμα MALT.
  • Ατροφική γαστρίτιδα, εντερική μεταπλασία ή άλλες συγκεκριμένες γαστρικές αλλοιώσεις.
  • Οικογενειακό ιστορικό γαστρικού καρκίνου σε συγγενή πρώτου βαθμού.
  • Ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία, στο πλαίσιο της συνολικής διερεύνησης.
  • Ανοσολογική θρομβοπενία, γνωστή και ως αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα, σε κατάλληλα επιλεγμένους ενήλικες.
  • Προγραμματισμένη μακροχρόνια χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών, ανάλογα με την κλινική περίπτωση.

Σε ορισμένους ενήλικες μπορεί να συστηθεί έλεγχος επειδή συγκατοικούν με άτομο που έχει επιβεβαιωμένη λοίμωξη.

Οι οδηγίες για τα παιδιά διαφέρουν. Η παρουσία επαναλαμβανόμενου κοιλιακού πόνου δεν σημαίνει ότι χρειάζεται αυτομάτως εξέταση για ελικοβακτηρίδιο. Η διερεύνηση γίνεται από παιδίατρο ή παιδογαστρεντερολόγο και στοχεύει στην αιτία των συμπτωμάτων.

Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού: Ποια είναι η θεραπεία;

Η θεραπεία έχει στόχο την εκρίζωση του βακτηρίου. Συνδυάζει φάρμακο που μειώνει το γαστρικό οξύ με αντιβιοτικά και, σε ορισμένα σχήματα, βισμούθιο.

Πολλά σύγχρονα θεραπευτικά σχήματα διαρκούν 14 ημέρες. Ο ακριβής συνδυασμός και η διάρκεια καθορίζονται από τον γαστρεντερολόγο, με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Γιατί δεν δίνεται η ίδια αντιβίωση σε όλους;

Η επιλογή επηρεάζεται από την πιθανότητα αντοχής του βακτηρίου, προηγούμενες θεραπείες εκρίζωσης, προηγούμενη χρήση αντιβιοτικών και αλλεργίες. Όπου ενδείκνυται και είναι διαθέσιμος, ο έλεγχος ευαισθησίας βοηθά στην επιλογή αγωγής.

Δεν είναι ασφαλές να επαναλαμβάνεται μια παλιά συνταγή ή να λαμβάνεται η αγωγή κάποιου άλλου. Η αποτυχία προηγούμενης θεραπείας αποτελεί πληροφορία που πρέπει να γνωρίζει ο γιατρός πριν συνταγογραφήσει νέο σχήμα.

Τι χρειάζεται κατά τη διάρκεια της αγωγής;

  • Να ακολουθείτε τις δόσεις και τις ώρες λήψης που έχουν οριστεί.
  • Να ζητήσετε σαφές πρόγραμμα, ιδιαίτερα όταν απαιτούνται πολλές λήψεις την ημέρα.
  • Να ενημερώνετε για ανεπιθύμητες ενέργειες ή δυσκολία στη λήψη των φαρμάκων.
  • Να μην ολοκληρώνετε πρόωρα την αγωγή επειδή υποχώρησαν οι ενοχλήσεις.

Η συνέπεια στη θεραπεία έχει σημασία για το αποτέλεσμα. Αν παραλείψετε δόση ή εμφανίσετε πρόβλημα, ζητήστε συγκεκριμένες οδηγίες από τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό.

Πότε γίνεται επανέλεγχος μετά τη θεραπεία;

Η επιτυχία της θεραπείας πρέπει να επιβεβαιώνεται με εξέταση και όχι μόνο από τη βελτίωση των συμπτωμάτων. Στους ενήλικες ο έλεγχος εκρίζωσης γίνεται τουλάχιστον 4 εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση των αντιβιοτικών.

Συνήθως χρησιμοποιείται τεστ αναπνοής ή εξέταση αντιγόνου στα κόπρανα. Για να περιοριστεί η πιθανότητα ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος, απαιτείται συνήθως:

  • Αποχή από PPI για τουλάχιστον 2 εβδομάδες πριν από την εξέταση.
  • Αποχή από αντιβιοτικά και βισμούθιο για τουλάχιστον 4 εβδομάδες.

Η προσωρινή διακοπή και η αντιμετώπιση τυχόν ενοχλημάτων κατά την αναμονή οργανώνονται με τον γιατρό. Αν χρειαστείτε αντιβίωση για άλλο λόγο πριν από την εξέταση, ενημερώστε τον, επειδή μπορεί να χρειάζεται νέος προγραμματισμός.

Τι γίνεται αν το ελικοβακτηρίδιο δεν φύγει;

Ένα θετικό αποτέλεσμα μετά την αγωγή μπορεί να σημαίνει αποτυχία της αρχικής εκρίζωσης. Ο γιατρός θα ελέγξει ποια φάρμακα χρησιμοποιήθηκαν, αν ολοκληρώθηκε σωστά η θεραπεία και αν χρειάζεται διαφορετικό σχήμα ή έλεγχος αντοχής.

Η νέα θετική εξέταση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάποιος μολύνθηκε ξανά από μέλος της οικογένειάς του. Η επίμονη λοίμωξη και η πραγματική επαναμόλυνση είναι διαφορετικές καταστάσεις.

Ελικοβακτηρίδιο και διατροφή: Τι πρέπει να γνωρίζετε;

Η διατροφή δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική θεραπεία εκρίζωσης. Δεν υπάρχει καθιερωμένη δίαιτα ή τρόφιμο που να συστήνεται ως αυτόνομη θεραπεία της λοίμωξης.

Κατά την περίοδο των ενοχλημάτων, προτιμήστε γεύματα που ανέχεστε και αποφύγετε ό,τι παρατηρείτε ότι επιδεινώνει τα δικά σας συμπτώματα. Δεν χρειάζεται να αποκλείονται πολλές ομάδες τροφίμων χωρίς συγκεκριμένο λόγο.

Ισχυρισμοί ότι το λεμόνι, το μέλι, η μαστίχα ή άλλα προϊόντα «σκοτώνουν το ελικοβακτηρίδιο» χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση. Ένα εργαστηριακό εύρημα ή μια μικρή μελέτη δεν αρκούν για να αντικατασταθεί η καθιερωμένη αγωγή.

Ενημερώστε τον γιατρό πριν προσθέσετε συμπληρώματα ή φυτικά προϊόντα. Μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες ή αλληλεπιδράσεις, ακόμη και όταν παρουσιάζονται ως φυσικά.

 Διαβάστε αναλυτικά: Τι σκοτώνει το ελικοβακτηρίδιο; Θεραπεία, τροφές και μύθοι

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια εάν εμφανιστούν:

  • Εμετός με αίμα ή υλικό που μοιάζει με κατακάθι καφέ.
  • Μαύρα, σαν πίσσα κόπρανα, ιδιαίτερα μαζί με ζάλη ή αδυναμία.
  • Ξαφνικός, πολύ έντονος ή επίμονος κοιλιακός πόνος.
  • Λιποθυμία ή έντονη αδυναμία με πιθανή αιμορραγία.

Δυσκολία στην κατάποση, ανεξήγητη απώλεια βάρους και επίμονοι έμετοι απαιτούν επίσης έγκαιρη διερεύνηση. Μην περιμένετε να ολοκληρωθεί μια θεραπεία για ελικοβακτηρίδιο για να αναφέρετε αυτά τα συμπτώματα.

Συχνές ερωτήσεις για το ελικοβακτηρίδιο

Μπορώ να έχω ελικοβακτηρίδιο χωρίς συμπτώματα;

Ναι. Η λοίμωξη μπορεί να παραμένει χωρίς εμφανείς ενοχλήσεις. Η ανάγκη εξέτασης κρίνεται από το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου.

Το ελικοβακτηρίδιο φαίνεται στη γενική αίματος;

Όχι. Η γενική αίματος δεν ανιχνεύει το βακτήριο. Η ειδική εξέταση αντισωμάτων είναι διαφορετική εξέταση και δεν χρησιμοποιείται για να επιβεβαιωθεί ότι πέτυχε η θεραπεία.

Χρειάζεται πάντα γαστροσκόπηση;

Όχι. Σε κατάλληλες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται μη επεμβατικές εξετάσεις. Η γαστροσκόπηση επιλέγεται όταν χρειάζεται έλεγχος του στομάχου με βάση την ηλικία, τα συμπτώματα και το ιστορικό.

Πού πονάει το ελικοβακτηρίδιο;

Όταν υπάρχουν ενοχλήσεις, μπορεί να εντοπίζονται στο επάνω μέρος της κοιλιάς. Η θέση ή ο χαρακτήρας του πόνου δεν αρκούν για διάγνωση, επειδή παρόμοια συμπτώματα έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες.

Τι σκοτώνει το ελικοβακτηρίδιο;

Η τεκμηριωμένη αντιμετώπιση είναι η θεραπεία εκρίζωσης με κατάλληλο συνδυασμό φαρμάκων. Ένα φάρμακο που μειώνει το γαστρικό οξύ μόνο του δεν εκριζώνει τη λοίμωξη.

Αν περάσει ο πόνος, χρειάζεται επανέλεγχος;

Ναι. Η ανακούφιση δεν αποδεικνύει ότι απομακρύνθηκε το βακτήριο. Ο έλεγχος εκρίζωσης γίνεται στον κατάλληλο χρόνο και με τη σωστή προετοιμασία.

Μπορεί να ξαναεμφανιστεί μετά τη θεραπεία;

Νέα λοίμωξη είναι δυνατή. Ωστόσο, ένα θετικό τεστ μετά την αγωγή μπορεί να σημαίνει ότι η αρχική θεραπεία δεν πέτυχε. Η διάκριση χρειάζεται αξιολόγηση από τον γιατρό.

Πρέπει να εξεταστεί και η οικογένεια;

Ενήλικα μέλη του ίδιου νοικοκυριού μπορεί να χρειάζονται έλεγχο. Για τα παιδιά ισχύουν διαφορετικές συστάσεις και η απόφαση λαμβάνεται από παιδίατρο ή παιδογαστρεντερολόγο.

Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού χρειάζεται επιβεβαιωμένη διάγνωση, κατάλληλη θεραπεία και έλεγχο του αποτελέσματος. Η οργανωμένη παρακολούθηση βοηθά να αποφεύγονται άσκοπες αντιβιώσεις, λανθασμένη ερμηνεία εξετάσεων και καθυστέρηση στην αντιμετώπιση επίμονων συμπτωμάτων.

Πηγές

Το άρθρο παρέχει γενικές πληροφορίες και δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση. Η επιλογή εξετάσεων, θεραπείας και χρόνου επανελέγχου γίνεται από τον θεράποντα γιατρό.

× Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας

Αρχίστε να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με την υγεία, τη διατροφή, την ομορφιά και την φυσική κατάσταση.