Η σπιρομέτρηση μετρά τη λειτουργία των πνευμόνων και αποτελεί βασική εξέταση για τη διάγνωση και την παρακολούθηση παθήσεων του αναπνευστικού συστήματος.

Η φυσιολογική λειτουργία των πνευμόνων μπορεί να επηρεαστεί από διάφορες παθήσεις και η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική για την κατάλληλη αντιμετώπισή τους. Συμπτώματα όπως η δύσπνοια, ο επίμονος βήχας, ο συριγμός ή η μειωμένη αντοχή στην άσκηση μπορεί να σχετίζονται με διαταραχές του αναπνευστικού και χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Στο πλαίσιο της διερεύνησης μπορεί να πραγματοποιηθούν δοκιμασίες αναπνευστικής λειτουργίας. Μία από τις συχνότερες εξετάσεις που ζητά ο πνευμονολόγος είναι η σπιρομέτρηση πριν και μετά τη χορήγηση βρογχοδιασταλτικού.

Η σπιρομέτρηση είναι μια απλή, γρήγορη και μη επεμβατική εξέταση, η οποία συνήθως ολοκληρώνεται μέσα σε λίγα λεπτά, ανάλογα με τον αριθμό των προσπαθειών που απαιτούνται για την καταγραφή αξιόπιστων μετρήσεων.

Η εξέταση παρέχει σημαντικές πληροφορίες για τη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος και συμβάλλει στη διερεύνηση παθήσεων όπως το άσθμα και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Παράλληλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της πορείας μιας αναπνευστικής νόσου και την αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μετρήσεις της αναπνευστικής λειτουργίας μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο προεγχειρητικού ελέγχου ή αξιολόγησης της λειτουργικής ικανότητας, ανάλογα με την κλινική κατάσταση του εξεταζόμενου.

Πότε μπορεί να χρειαστεί σπιρομέτρηση

Ο γιατρός μπορεί να συστήσει σπιρομέτρηση όταν:

• Καπνίζετε ή καπνίζατε στο παρελθόν.
• Έχετε επίμονο βήχα.
• Παρουσιάζετε δύσπνοια ή λαχάνιασμα κατά τη βάδιση ή την άσκηση.
• Παρουσιάζετε συριγμό ή άλλα επίμονα αναπνευστικά συμπτώματα.
• Υπάρχει υποψία άσθματος, ΧΑΠ ή άλλης αναπνευστικής πάθησης.
• Λαμβάνετε ήδη θεραπεία για πνευμονοπάθεια και χρειάζεται να αξιολογηθεί η πορεία σας.

Πώς γίνεται η εξέταση

Πριν από την έναρξη της εξέτασης, ο επαγγελματίας υγείας θα σας εξηγήσει τον σωστό τρόπο εκτέλεσης της αναπνευστικής προσπάθειας και θα σας δείξει πώς να χρησιμοποιήσετε το σπιρόμετρο.

Συνήθως, θα σας ζητηθεί να πάρετε όσο το δυνατόν βαθύτερη εισπνοή και στη συνέχεια να εκπνεύσετε μέσα στο επιστόμιο του σπιρομέτρου όσο πιο δυνατά, γρήγορα και ολοκληρωμένα μπορείτε.

Για να θεωρηθούν οι μετρήσεις αξιόπιστες, απαιτούνται επαναλαμβανόμενες προσπάθειες. Συνήθως πραγματοποιούνται τουλάχιστον τρεις αποδεκτές εκπνοές, ενώ ο συνολικός αριθμός των προσπαθειών εξαρτάται από την ποιότητα και την επαναληψιμότητα των αποτελεσμάτων.

Κατά τη σπιρομέτρηση θα σας ζητηθεί:

• Να εισπνεύσετε όσο περισσότερο μπορείτε.
• Να τοποθετήσετε τα χείλη σας σφιχτά γύρω από το επιστόμιο, ώστε να μην υπάρχει διαρροή αέρα.
• Να εκπνεύσετε όσο πιο δυνατά και γρήγορα μπορείτε.
• Να συνεχίσετε την εκπνοή μέχρι να σας ζητήσει ο επαγγελματίας υγείας να σταματήσετε.

Η σωστή τεχνική είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μια ανεπαρκής προσπάθεια μπορεί να επηρεάσει τις μετρήσεις.

Τι δείχνουν τα αποτελέσματα της σπιρομέτρησης

Οι βασικές παράμετροι που αξιολογούνται στη σπιρομέτρηση είναι μεταξύ άλλων η FEV1 και η FVC.

Η FEV1 (Forced Expiratory Volume in 1 second) αντιστοιχεί στον όγκο του αέρα που μπορεί να εκπνεύσει κάποιος κατά το πρώτο δευτερόλεπτο μιας βίαιης εκπνοής.

Η FVC (Forced Vital Capacity) αντιστοιχεί στη συνολική ποσότητα αέρα που μπορεί να εκπνεύσει μετά από μια όσο το δυνατόν βαθύτερη εισπνοή.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η σχέση FEV1/FVC, η οποία βοηθά τον γιατρό να αξιολογήσει εάν υπάρχει αποφρακτικού τύπου διαταραχή της αναπνευστικής λειτουργίας.

Χαμηλές ή μη φυσιολογικές τιμές δεν οδηγούν από μόνες τους σε συγκεκριμένη διάγνωση. Τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται από τον γιατρό σε συνδυασμό με την ηλικία, το ύψος, τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό και τα υπόλοιπα κλινικά ευρήματα.

Η σπιρομέτρηση χρησιμοποιείται συχνά κατά τη διερεύνηση παθήσεων όπως το άσθμα ή η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).

Σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν θεραπεία για άσθμα ή ΧΑΠ, η εξέταση μπορεί επίσης να βοηθήσει στην παρακολούθηση της λειτουργίας των πνευμόνων και στην αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Οι τιμές της σπιρομέτρησης συγκρίνονται με προβλεπόμενες τιμές αναφοράς για άτομα με παρόμοια χαρακτηριστικά, όπως ηλικία, φύλο και ύψος. Σήμερα χρησιμοποιούνται ευρέως εξισώσεις αναφοράς που έχουν αναπτυχθεί από το Global Lung Function Initiative (GLI), με δεδομένα από μεγάλους πληθυσμούς.

Για κάθε άτομο υπάρχει ένα αναμενόμενο εύρος φυσιολογικών τιμών και η ερμηνεία των αποτελεσμάτων δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά σε ένα απλό ποσοστό ή έναν μεμονωμένο αριθμό.

Σπιρομέτρηση πριν και μετά από βρογχοδιασταλτικό

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να σας ζητήσει να εισπνεύσετε ένα βρογχοδιασταλτικό φάρμακο και να επαναλάβετε τη σπιρομέτρηση ύστερα από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Με αυτόν τον τρόπο αξιολογείται εάν και σε ποιο βαθμό μεταβάλλονται οι τιμές της αναπνευστικής λειτουργίας μετά τη χορήγηση του φαρμάκου.

Η δοκιμασία βρογχοδιαστολής παρέχει χρήσιμες πληροφορίες κατά τη διερεύνηση παθήσεων όπως το άσθμα και η ΧΑΠ. Ωστόσο, η παρουσία ή απουσία σημαντικής βελτίωσης μετά το βρογχοδιασταλτικό δεν αρκεί από μόνη της για να διαχωρίσει το άσθμα από τη ΧΑΠ.

Τα αποτελέσματα αξιολογούνται από τον γιατρό σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες εξετάσεις.

Πότε μπορεί να χρειαστούν και άλλες εξετάσεις

Η σπιρομέτρηση αποτελεί βασική εξέταση της λειτουργίας των πνευμόνων, αλλά δεν είναι πάντοτε αρκετή για να τεθεί διάγνωση.

Εάν τα συμπτώματα μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου, όπως μπορεί να συμβαίνει στο άσθμα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη της εξέτασης σε διαφορετικές χρονικές περιόδους.

Σε ασθενείς με χρόνια πνευμονοπάθεια, η επαναλαμβανόμενη σπιρομέτρηση μπορεί να βοηθήσει στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου.

Ανάλογα με τα ευρήματα και τα συμπτώματα, μπορεί να χρειαστούν και άλλες εξετάσεις αναπνευστικής λειτουργίας, όπως μέτρηση πνευμονικών όγκων, διάχυση αερίων ή δοκιμασία βρογχικής πρόκλησης. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να πραγματοποιείται καρδιοαναπνευστική αξιολόγηση ή τεστ κοπώσεως, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο από τον θεράποντα ιατρό.

Πώς να προετοιμαστείτε για τη σπιρομέτρηση

Πριν από την εξέταση, ακολουθήστε τις οδηγίες που θα σας δώσει ο γιατρός ή το εργαστήριο.

Ανάλογα με τον λόγο για τον οποίο πραγματοποιείται η σπιρομέτρηση, μπορεί να σας ζητηθεί να αποφύγετε συγκεκριμένα εισπνεόμενα φάρμακα για ορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εξέταση. Δεν πρέπει να διακόπτετε φαρμακευτική αγωγή χωρίς προηγούμενη οδηγία από τον γιατρό σας.

Καλό είναι επίσης να αποφεύγετε ένα πολύ βαρύ γεύμα ακριβώς πριν από την εξέταση και να φοράτε άνετα ρούχα που δεν περιορίζουν την αναπνοή.

Πότε μπορεί να χρειάζεται αναβολή ή ιδιαίτερη προσοχή

Η σπιρομέτρηση είναι γενικά ασφαλής, αλλά επειδή απαιτεί έντονη και παρατεταμένη εκπνευστική προσπάθεια, σε ορισμένες καταστάσεις ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει ότι χρειάζεται αναβολή της εξέτασης ή εξατομικευμένη εκτίμηση του κινδύνου.

Ιδιαίτερη προσοχή μπορεί να απαιτείται, μεταξύ άλλων, μετά από πρόσφατο σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο ή χειρουργική επέμβαση, μετά από ορισμένες επεμβάσεις στους οφθαλμούς, στον θώρακα ή στην κοιλιά, καθώς και σε άλλες κλινικές καταστάσεις όπου η έντονη εκπνευστική προσπάθεια μπορεί να επιβαρύνει τον ασθενή.

Η εγκυμοσύνη και η μεγάλη ηλικία δεν αποτελούν από μόνες τους γενικές ή απόλυτες αντενδείξεις για τη σπιρομέτρηση. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση τη συνολική κατάσταση της υγείας του εξεταζόμενου.

Εάν έχετε υποβληθεί πρόσφατα σε επέμβαση, έχετε σοβαρό καρδιολογικό ή άλλο πρόβλημα υγείας, είστε έγκυος ή έχετε οποιαδήποτε αμφιβολία σχετικά με το εάν μπορείτε να πραγματοποιήσετε την εξέταση με ασφάλεια, ενημερώστε τον γιατρό σας πριν από τη σπιρομέτρηση.

Συμπέρασμα

Η σπιρομέτρηση είναι μία από τις σημαντικότερες και συχνότερα χρησιμοποιούμενες εξετάσεις για την αξιολόγηση της αναπνευστικής λειτουργίας. Είναι γρήγορη, μη επεμβατική και μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη διάγνωση και την παρακολούθηση παθήσεων όπως το άσθμα και η ΧΑΠ.

Η σωστή εκτέλεση της εξέτασης και η ερμηνεία των αποτελεσμάτων από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία υγείας είναι απαραίτητες για την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων.

Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση ή συμβουλή.+

Πηγές και επιστημονική τεκμηρίωση

Το περιεχόμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και βασίζεται σε διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και επιστημονικές πηγές για τη διενέργεια και την ερμηνεία της σπιρομέτρησης.

• American Thoracic Society (ATS) / European Respiratory Society (ERS): Standardization of Spirometry 2019 Update. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine.
• ERS / ATS: Technical Standard on Interpretive Strategies for Routine Lung Function Tests. European Respiratory Journal.
• Global Lung Function Initiative (GLI): Πληροφορίες και εξισώσεις αναφοράς για την αξιολόγηση της πνευμονικής λειτουργίας. Global Lung Function Initiative.
• Global Initiative for Asthma (GINA): Διεθνείς συστάσεις για τη διάγνωση και αντιμετώπιση του άσθματος. GINA.
• Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD): Διεθνής στρατηγική για τη διάγνωση, αντιμετώπιση και πρόληψη της ΧΑΠ. GOLD.

Σημείωση: Οι πληροφορίες της σελίδας προορίζονται για γενική ενημέρωση και δεν αποτελούν διάγνωση ή εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Η ερμηνεία μιας σπιρομέτρησης πρέπει να γίνεται από κατάλληλο επαγγελματία υγείας σε συνδυασμό με το ιατρικό ιστορικό, τα συμπτώματα και τα υπόλοιπα κλινικά ευρήματα.

Τελευταία ενημέρωση: Αύγουστος 2026