fbpx
πρόσφυγες ψυχολογικά προβλήματα

Οι πρόσφυγες παρουσίασαν ψυχολογικά πρόβλημα λόγω πανδημίας

Οι πρόσφυγες και μετανάστες παρουσίασαν κατά την περίοδο της πανδημίας ως αποτέλεσμα της καραντίνας και του αποκλεισμού, αλλά και της ανασφάλειας την οποία νιώθουν ψυχολογικά προβλήματα όπως απελπισία, φόβο, προβλήματα ύπνου, ψυχοσωματικά συμπτώματα, αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, ακόμα και τάση για αυτοκτονία. 

Η καραντίνα έφερε «πολύ μεγάλη απελπισία και πολύ μεγάλη απομόνωση», επισημαίνει ο Πάνος Μυλωνάς, υπεύθυνος ψυχολόγων του Κέντρου Φροντίδας Ημέρας των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα», και οι πρόσφυγες εμφανίζουν συμπτώματα, όπως έλλειψη ύπνου, εφιάλτες, αναβιώσεις δραματικών γεγονότων. «Τα συμπτώματα αυτά τούς βασανίζουν έτσι και αλλιώς, απλώς με την καραντίνα, την απομόνωση και την έλλειψη σύνδεσης με άλλους ανθρώπους τα συμπτώματα μεγιστοποιούνται και μεγεθύνεται το αίσθημα ότι δεν μπορούν να βοηθήσουν τον εαυτό τους», παρατηρεί ο κ. Μυλωνάς.

Τα κυριότερα συμπτώματα που βλέπει ο Πάνος Δούρος, ψυχολόγος και εργασιακός σύμβουλος στην Υπηρεσία Κοινωνικής Ένταξης του HumanRights360 είναι προβλήματα ύπνου, προβλήματα προσαρμογής στο περιβάλλον, άγχος, ψυχοσωματικά συμπτώματα (γαστρεντερολογικά και δερματολογικά) και καταθλιπτικά συμπτώματα, ενώ σε σοβαρή κατάθλιψη εμφανίζεται συχνά και αυτοκτονικός ιδεασμός.

Παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχολογία

Ο κ. Γκιωνάκης διευκρινίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι στην πανδημία «ο κάθε άνθρωπος αντιδράει διαφορετικά» και οι παράγοντες που συμμετέχουν στη διαμόρφωση της αντίδρασης είναι ατομικοί (χαρακτήρας, πεποιθήσεις), σχετικοί με το πώς αντιδράει η κοινότητα ή η οικογένεια, εξαρτώνται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες-το αν υπάρχουν υπηρεσίες στις οποίες μπορούν να απευθυνθούν και τέλος σχετικές με τις πολιτισμικές πεποιθήσεις γύρω από τους αρρώστους και την υγεία.

Κάποιοι από τους πρόσφυγες έχουν μεγάλο φόβο για τον ιό, καθώς «είχαν διαφορετική την αίσθηση της αρρώστιας, έπαιρναν την έννοια του ιού βαριά και ένιωθαν μεγαλύτερο στίγμα», εξηγεί ο κ. Μυλωνάς από τους «Γιατρούς Χωρίς Σύνορα». Την ίδια ώρα, ωστόσο, λέει ο επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Ημέρας Βαβέλ υπάρχουν και θετικοί παράγοντες στην αντιμετώπιση της πανδημίας, δηλαδή άνθρωποι που έχουν ζήσει πανδημίες στη χώρα τους (όπως στη Σιέρα Λεόνε ή στις χώρες του Σάχελ) «και μας διδάσκουν εκείνοι πώς να αντιμετωπίσουμε την πανδημία αντί εμείς». Στο θέμα της πανδημίας, πάντως, κεντρικό ρόλο παίζει η ενημέρωση και όπως τονίζει ο κ. Γκιωνάκης, σε πολλές περιπτώσεις οι πρόσφυγες ενημερώνονται περισσότερο από τη χώρα τους παρά από την Ελλάδα «ειδικά όταν εμείς στη χώρα δεν φροντίζουμε να τους ενημερώσουμε».

Μπορεί η περίοδος της πανδημίας να είναι πολύ δύσκολη για όσους δεν έχουν χαρτιά, αλλά και για όσους είναι σε διαδικασία εξέτασης του αιτήματος ασύλου τους, η κατάσταση τούς καθιστά πιο ευάλωτους, προσθέτει ο κ. Δούρος. «Νιώθουν περισσότερη ανασφάλεια και ανησυχία άτομα που παραμένουν στο σύστημα γιατί οι διαδικασίες αναβάλλονται διαρκώς. Έχουν τρομερή δυσκολία επικοινωνίας με δημόσιες υπηρεσίες, η υπηρεσία Ασύλου δεν λειτουργεί», παρατηρεί ο ίδιος και συμπληρώνει: «Μπορεί να προβλέφθηκε η αυτόματη ανανέωση της κάρτας αιτούντος άσυλο, ωστόσο πολλές δημόσιες υπηρεσίες δεν είναι καλά ενημερωμένες, όπως κάποιες τράπεζες που βλέπουν ότι το ταυτοποιητικό έγγραφο έχει λήξει και τούς δημιουργούν πρόβλημα». Ένας επιπλέον παράγοντας που επηρεάζει την ψυχολογία των ανθρώπων, τονίζει ο κ. Μυλωνάς από τους «Γιατρούς Χωρίς Σύνορα» είναι το μέτρο της απομόνωσης στα κέντρα φιλοξενίας, καθώς «αισθάνονται πολίτες δεύτερης κατηγορίας».

Λίστα αναμονής για υποστήριξη

Οι οργανώσεις που παρέχουν ψυχολογική υποστήριξη σε πρόσφυγες έχουν συχνά μεγάλη λίστα αναμονής από ανθρώπους που ζητούν υποστήριξη. Στο Κέντρο Φροντίδας Ημέρας των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα» , επισημαίνει ο κ. Μυλωνάς, ήδη πριν από την καραντίνα υπήρχε αναμονή δύο μηνών για νέους ασθενείς, ενώ τώρα γίνεται προτεραιοποίηση μόνο με εσωτερικές παραπομπές.

«Αυτό που είδαμε είναι ότι κάποιες οργανώσεις σταμάτησαν να δέχονται νέους ασθενείς ενώ σε άλλες σταμάτησε η παράλληλη κοινωνική στήριξη και ενδυνάμωση για να βρουν άτομα της κοινότητάς τους, προκειμένου να μην αισθάνονται απομονωμένοι», παρατηρεί ο κ. Μυλωνάς εξηγώντας ότι η ενδυνάμωση των ασθενών είναι πολύ σημαντική, παράλληλα με την ψυχολογική υποστήριξή τους. «Αν ο ασθενής είναι απομονωμένος, η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να πάει μέχρι ένα σημείο, χρειάζεται παράλληλη ενδυνάμωση, για παράδειγμα στα άτομα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας που πριν από την καραντίνα βοηθούσε να συναντιούνται με άλλα άτομα της κοινότητάς τους για να μην αισθάνονται μόνοι».

Εξ αποστάσεως συνεδρίες

Το lockdown οδήγησε τις οργανώσεις να κάνουν τις περισσότερες συνεδρίες μέσω τηλεφώνου ή διαδικτύου. «Μας απασχόλησε πολύ καιρό το αν πρέπει να συνεχίσουμε με τηλεφωνικές συνεδρίες, δεν είναι το ίδιο όπως από κοντά γιατί χάνεις πολλές πληροφορίες, όπως οι εκφράσεις του προσώπου ή το πώς είναι ντυμένος ο ασθενής και αν είναι πολύ ταλαιπωρημένος. Πολλοί δεν έχουν χώρο να μιλήσουν γιατί ζουν με τις οικογένειές τους ή με πολλούς ομοεθνείς τους και έχουν πρόβλημα, ωστόσο άλλοι έχουν εκφράσει ευγνωμοσύνη καθώς παρά τις δυσκολίες υπάρχει συνέχιση της φροντίδας και της παρέμβασης», εξηγεί ο κ. Μυλωνάς από τους «Γιατρούς Χωρίς Σύνορα».

Ο Νίκος Γκιωνάκης από τη «Βαβέλ» υπογραμμίζει την πρόσθετη δυσκολία που δημιουργεί η επικοινωνία μέσω διερμηνέων. «Ήδη είναι πρόκληση της δουλειάς μας να συνεργαζόμαστε μέσω τρίτου, πόσο περισσότερο να γίνεται αυτό διαδικτυακά. Αυτό απαιτεί περισσότερη προετοιμασία και προσαρμογή».

Στοιχεία από: amna.gr