Η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών  για ψυχαγωγικούς σκοπούς φαίνεται ότι δεν επηρεάζει μόνο το νευρικό σύστημα ή τη συμπεριφορά. Νέα επιστημονική ανάλυση δείχνει ότι ουσίες όπως η κοκαΐνη, οι αμφεταμίνες και η κάνναβη συνδέονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο, ακόμη και σε άτομα κάτω των 55 ετών.

Τι δείχνει η νέα μεγάλη μετα-ανάλυση

Η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, όπως κάνναβη, κοκαΐνη και αμφεταμίνες, φαίνεται να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, σύμφωνα με νέα μετα-ανάλυση επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερα από 100 εκατομμύρια άτομα σε διαφορετικές μελέτες. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Stroke και δείχνουν ότι ορισμένες ουσίες μπορεί να αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης εγκεφαλικού επεισοδίου.

Το εγκεφαλικό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Είναι η τρίτη κύρια αιτία θανάτου και αναπηρίας, ενώ σε μεγάλο βαθμό συνδέεται με παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν, όπως η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και ο τρόπος ζωής.

Πόσο συχνή είναι η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών

Τα δεδομένα δείχνουν ότι η χρήση τέτοιων ουσιών παραμένει αρκετά διαδεδομένη.

Το 2024 περίπου 8,8% των ενηλίκων ηλικίας 16-59 ετών στην Αγγλία και την Ουαλία δήλωσαν ότι είχαν χρησιμοποιήσει κάποια νόμιμη ή παράνομη ουσία για ψυχαγωγικούς σκοπούς μέσα στον προηγούμενο χρόνο. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 2,9 εκατομμύρια ανθρώπους.

Παράλληλα, στοιχεία από τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους ηλικίας άνω των 12 ετών έχουν δοκιμάσει τουλάχιστον μία φορά ουσίες όπως κάνναβη, κοκαΐνη ή οπιούχα.

Ποιες ουσίες αυξάνουν περισσότερο τον κίνδυνο εγκεφαλικού

Η μετα-ανάλυση έδειξε σημαντικές διαφορές μεταξύ των ουσιών όσον αφορά τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

Συγκεκριμένα:

• Η κοκαΐνη αύξησε τον κίνδυνο εγκεφαλικού κατά 96%

• Οι αμφεταμίνες αύξησαν τον κίνδυνο κατά 122%

• Η χρήση κάνναβης αύξησε τον κίνδυνο περίπου κατά 37%

Οι ερευνητές δεν εντόπισαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της χρήσης οπιοειδών και του κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ο κίνδυνος σε άτομα κάτω των 55 ετών

Όταν οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε νεότερα άτομα, τα αποτελέσματα έγιναν ακόμη πιο ανησυχητικά.

Σε άτομα κάτω των 55 ετών:

• οι αμφεταμίνες σχεδόν τριπλασίασαν τον κίνδυνο εγκεφαλικού (αύξηση 174%)

• η κοκαΐνη αύξησε τον κίνδυνο κατά 97%

• η κάνναβη αύξησε τον κίνδυνο κατά 14%

Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο μεγαλύτερες ηλικίες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους χρήστες.

Η μέθοδος της Μεντελιανής τυχαιοποίησης

Για να διερευνήσουν αν υπάρχει πιθανή αιτιώδης σχέση, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια στατιστική μέθοδο που ονομάζεται Μεντελιανή τυχαιοποίηση.

Η μέθοδος αυτή εξετάζει γενετικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με παράγοντες κινδύνου και με το εγκεφαλικό επεισόδιο. Με αυτόν τον τρόπο οι επιστήμονες μπορούν να αξιολογήσουν αν υπάρχουν στοιχεία που υποστηρίζουν πιθανή αιτιώδη σχέση μεταξύ ενός παράγοντα κινδύνου και της νόσου.

Πώς μπορεί οι ουσίες να προκαλούν εγκεφαλικό

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, υπάρχουν αρκετοί πιθανοί μηχανισμοί που μπορούν να εξηγήσουν τη σχέση μεταξύ ψυχοδραστικών ουσιών και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• απότομη αύξηση της αρτηριακής πίεσης

• σπασμοί και στένωση των αιμοφόρων αγγείων

• διαταραχές του καρδιακού ρυθμού

• αυξημένη πήξη του αίματος

• φλεγμονή των αγγείων ή αγγειίτιδα

Οι μηχανισμοί αυτοί μπορούν να οδηγήσουν είτε σε ισχαιμικό εγκεφαλικό (λόγω θρόμβου που μπλοκάρει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο) είτε σε αιμορραγικό εγκεφαλικό.

Πηγές
Ritson M. et al. – Does Illicit Drug Use Increase Stroke Risk? A Systematic Review and Meta-analysis with Mendelian Randomisation. International Journal of Stroke, 2026.