Η πλευρίτιδα είναι φλεγμονή του υπεζωκότα, της λεπτής μεμβράνης που περιβάλλει τους πνεύμονες και καλύπτει εσωτερικά τον θώρακα.Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα της πλευρίτιδας είναι ο οξύς πόνος στο στήθος, ο οποίος επιδεινώνεται με τη βαθιά εισπνοή, τον βήχα ή το φτέρνισμα
Η πλευρίτιδα συνήθως δεν αποτελεί αυτόνομη νόσο, αλλά εκδήλωση μιας υποκείμενης κατάστασης, όπως λοίμωξη, πνευμονία ή άλλη πάθηση των πνευμόνων.
Επομένως, η θεραπεία και η διάρκειά της εξαρτώνται από την αιτία. Ο αιφνίδιος πόνος στο στήθος δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην πλευρίτιδα, επειδή μπορεί να σχετίζεται και με επείγον πνευμονικό ή καρδιακό πρόβλημα.
Τι είναι η πλευρίτιδα;
Ο υπεζωκότας αποτελείται από δύο λεπτά πέταλα: το ένα καλύπτει την εξωτερική επιφάνεια των πνευμόνων και το άλλο επενδύει το εσωτερικό του θωρακικού τοιχώματος. Ανάμεσά τους υπάρχει ελάχιστη ποσότητα υγρού, χάρη στην οποία ολισθαίνουν ομαλά το ένα επάνω στο άλλο όταν οι πνεύμονες διαστέλλονται και συστέλλονται.
Στην πλευρίτιδα τα πέταλα παρουσιάζουν φλεγμονή και οι επιφάνειές τους μπορεί να τρίβονται κατά την αναπνοή. Η κίνηση αυτή προκαλεί τον χαρακτηριστικό οξύ, πλευριτικού τύπου πόνο. Η πάθηση αναφέρεται επίσης ως πλευρίτις ή φλεγμονή του υπεζωκότα. Ο όρος περιγράφει τη φλεγμονή, όχι την αιτία της· γι’ αυτό η ιατρική διερεύνηση δεν περιορίζεται στην ανακούφιση του πόνου, αλλά αναζητά τι προκάλεσε τον ερεθισμό του υπεζωκότα.
Είναι το ίδιο η πλευρίτιδα και η πλευριτική συλλογή;
Όχι. Η πλευρίτιδα είναι φλεγμονή του υπεζωκότα, ενώ η πλευριτική συλλογή είναι η συσσώρευση περισσότερου υγρού από το φυσιολογικό στον χώρο ανάμεσα στα δύο πέταλα. Μπορούν να συνυπάρχουν, αλλά δεν είναι συνώνυμες καταστάσεις.
Πλευριτική συλλογή μπορεί να προκληθεί από πνευμονία, καρδιακή ανεπάρκεια, κακοήθεια και άλλες παθήσεις, ακόμη και χωρίς πλευρίτιδα. Η καθημερινή φράση «υγρό στον πνεύμονα» συχνά χρησιμοποιείται για να περιγράψει υγρό γύρω από τον πνεύμονα, στον υπεζωκοτικό χώρο.
Πλευρίτιδα: Ποια συμπτώματα προκαλεί;
Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι ένας αιφνίδιος, οξύς ή διαξιφιστικός πόνος στο στήθος. Ο πόνος συνήθως δυναμώνει με τη βαθιά εισπνοή, τον βήχα, το φτέρνισμα, την κίνηση του άνω κορμού ή ακόμη και το γέλιο. Επειδή η βαθιά αναπνοή πονά, ο ασθενής μπορεί ασυναίσθητα να αναπνέει πιο ρηχά.
Άλλα πιθανά συμπτώματα είναι:
- δύσπνοια ή αίσθημα ότι δεν μπορεί να πάρει βαθιά ανάσα,
- ξηρός βήχας,
- πυρετός ή ρίγος όταν υπάρχει λοίμωξη,
- κόπωση, αδυναμία ή γενική κακουχία,
- πόνος που αντανακλά στον ώμο ή στην πλάτη.
Ορισμένοι αισθάνονται προσωρινή ανακούφιση όταν ξαπλώνουν προς την πλευρά που πονά, επειδή περιορίζεται η κίνησή της. Τα συνοδά συμπτώματα εξαρτώνται κυρίως από την υποκείμενη αιτία και δεν εμφανίζονται όλα σε κάθε περίπτωση. Για παράδειγμα, ο πυρετός είναι πιθανότερος σε λοίμωξη, αλλά η απουσία του δεν αποκλείει πλευρίτιδα ή άλλη σοβαρή αιτία πλευριτικού πόνου.
Πού εντοπίζεται ο πόνος της πλευρίτιδας;
Ο πόνος εντοπίζεται συνήθως στη μία πλευρά του θώρακα και μπορεί να γίνεται αισθητός μπροστά, πλάγια ή στην πλάτη. Ορισμένες φορές αντανακλά στον ώμο, ιδιαίτερα όταν ερεθίζεται τμήμα του υπεζωκότα κοντά στο διάφραγμα. Συχνά ακολουθεί τον ρυθμό της αναπνοής: δυναμώνει με την εισπνοή και μειώνεται όταν ο ασθενής κρατά για λίγο την αναπνοή του.
Η πλευρίτιδα δεν επιβεβαιώνεται μόνο από το σημείο του πόνου. Πνευμονική εμβολή, πνευμοθώρακας, πνευμονία και καρδιακά προβλήματα μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια ενόχληση.
Πώς διαφέρει ο πλευριτικός πόνος από άλλον πόνο στο στήθος;
| Χαρακτηριστικό | Πλευριτικός πόνος | Τυπική στηθάγχη |
|---|---|---|
| Αίσθηση | Οξύς, σαν «μαχαιριά» | Πίεση, βάρος ή σφίξιμο |
| Αναπνοή | Επιδεινώνεται με βαθιά εισπνοή | Συνήθως δεν μεταβάλλεται |
| Βήχας ή φτέρνισμα | Μπορεί να αυξάνει τον πόνο | Συνήθως δεν τον επηρεάζει |
| Συνήθης συσχέτιση | Με τη φλεγμονή και την υποκείμενη αιτία | Μπορεί να σχετίζεται με κόπωση ή προσπάθεια |
Η σύγκριση είναι ενημερωτική και δεν αποτελεί διάγνωση. Τα χαρακτηριστικά μπορεί να επικαλύπτονται και δεν είναι ασφαλές να αποκλειστεί καρδιακό πρόβλημα από την περιγραφή του πόνου. Διαβάστε περισσότερα για τη στηθάγχη και τα συμπτώματά της. Νέος ή έντονος πόνος στο στήθος χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ποια είναι τα αίτια της πλευρίτιδας;
Πολλές διαφορετικές καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή του υπεζωκότα. Δεν έχουν όλες την ίδια συχνότητα ή βαρύτητα και η πιθανότερη αιτία εκτιμάται με βάση το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις εξετάσεις.
Λοιμώξεις
- ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού,
- βακτηριακή πνευμονία,
- φυματίωση,
- σπανιότερα μυκητιασικές ή άλλες λοιμώξεις.
Παθήσεις των πνευμόνων και του θώρακα
- πνευμονική εμβολή,
- πνευμοθώρακας, δηλαδή παρουσία αέρα στον υπεζωκοτικό χώρο,
- τραυματισμός, κάταγμα πλευράς ή άλλη κάκωση του θώρακα,
- όγκοι του πνεύμονα ή του υπεζωκότα,
- πρόσφατη επέμβαση στον θώρακα.
Αυτοάνοσα και φλεγμονώδη νοσήματα
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και άλλα συστηματικά φλεγμονώδη νοσήματα μπορούν να προσβάλουν τον υπεζωκότα. Ο όρος ρευματοειδής πλευρίτιδα περιγράφει την πλευρική φλεγμονή που σχετίζεται με ρευματοειδή αρθρίτιδα και απαιτεί αξιολόγηση στο πλαίσιο της συνολικής νόσου.
Άλλες πιθανές αιτίες
Σπανιότερα, πλευρίτιδα μπορεί να συνδέεται με ορισμένα φάρμακα, παγκρεατίτιδα ή άλλες παθήσεις που ερεθίζουν τον υπεζωκότα. Μερικές φορές η αιτία δεν αναγνωρίζεται αμέσως και η διερεύνηση προσαρμόζεται στην κλινική εικόνα.
Υπάρχει πλευρίτιδα από ψύξη;
Η έκθεση στο κρύο ή σε ρεύμα αέρα δεν προκαλεί από μόνη της πλευρίτιδα. Η έκφραση «πλευρίτιδα από ψύξη» χρησιμοποιείται συχνά στην καθημερινή γλώσσα, χωρίς να αποτελεί ακριβή ιατρική διάγνωση.
ΗΑυτό που συχνά περιγράφεται ως “πλευρίτιδα από ψύξη” μπορεί να αφορά πόνο που εμφανίστηκε σε περίοδο κρύου καιρού ή μετά από ίωση. Μια ιογενής λοίμωξη του αναπνευστικού μπορεί πράγματι να ερεθίσει τον υπεζωκότα, όμως η χρονική σύμπτωση με το κρύο δεν αποδεικνύει την αιτία. Επιπλέον, πόνος από μυϊκό σπασμό ή καταπόνηση μπορεί να μοιάζει με πλευριτικό πόνο.
Επειδή ο έντονος πόνος κατά την αναπνοή μπορεί να συνδέεται με σοβαρότερες παθήσεις, δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε «ψύξη», ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από δύσπνοια, πυρετό, ταχυκαρδία ή αιμόπτυση.
Πώς γίνεται η διάγνωση της πλευρίτιδας;
Ο γιατρός δεν αναζητά μόνο ενδείξεις φλεγμονής του υπεζωκότα, αλλά και την υποκείμενη αιτία. Ρωτά πότε άρχισε ο πόνος, πόσο διαρκεί, αν επηρεάζεται από την αναπνοή ή τον βήχα και αν προηγήθηκαν λοίμωξη, τραυματισμός, ακινησία, χειρουργείο ή ταξίδι. Κατά την ακρόαση μπορεί να ακούγεται ήχος τριβής του υπεζωκότα, χωρίς όμως να υπάρχει σε όλους.
Φαίνεται η πλευρίτιδα στην ακτινογραφία;
Η απλή φλεγμονή του υπεζωκότα δεν είναι πάντοτε άμεσα ορατή στην ακτινογραφία θώρακος. Η εξέταση μπορεί, όμως, να αποκαλύψει πνευμονία, πλευριτική συλλογή, πνευμοθώρακα ή άλλη πιθανή αιτία των συμπτωμάτων.
Μια φυσιολογική ακτινογραφία δεν αποκλείει όλες τις πιθανές αιτίες πλευριτικού πόνου. Η ανάγκη για πρόσθετο έλεγχο εξαρτάται από την εικόνα του ασθενούς και την κλινική υποψία.
Άλλες εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν
- εξετάσεις αίματος και δείκτες φλεγμονής,
- υπερηχογράφημα θώρακος για πιθανό υγρό,
- αξονική τομογραφία θώρακος,
- ηλεκτροκαρδιογράφημα για την αξιολόγηση καρδιακών αιτιών,
- ειδικός έλεγχος για πνευμονική εμβολή όταν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις,
- θωρακοκέντηση και ανάλυση του υγρού όταν υπάρχει σημαντική συλλογή,
- έλεγχος για λοιμώξεις, αυτοάνοσα νοσήματα ή κακοήθεια, ανάλογα με το περιστατικό.
Η διάγνωση προκύπτει από τον συνδυασμό ιστορικού, κλινικής εξέτασης και κατάλληλων εργαστηριακών ή απεικονιστικών ευρημάτων.
Πώς θεραπεύεται η πλευρίτιδα;
Η θεραπεία της πλευρίτιδας εξαρτάται από το αίτιο που προκάλεσε τη φλεγμονή. Ο γιατρός μπορεί να συστήσει αγωγή για την ανακούφιση του πόνου και της φλεγμονής, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό, τις άλλες παθήσεις και τα φάρμακα του ασθενούς. Όταν η πλευρίτιδα συνοδεύει ήπια λοίμωξη, μπορεί να συστηθούν ανάπαυση και επαρκής ενυδάτωση.
Τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται μόνο όταν υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη, όπως ορισμένες μορφές πνευμονίας, και δεν αντιμετωπίζουν τις ιογενείς αιτίες. Η πνευμονική εμβολή, τα αυτοάνοσα νοσήματα και άλλες υποκείμενες παθήσεις χρειάζονται τη δική τους ειδική θεραπεία. Όταν υπάρχει μεγάλη, μολυσμένη ή επιπλεγμένη πλευριτική συλλογή, μπορεί να απαιτηθεί παροχέτευση.
Νοσηλεία μπορεί να χρειαστεί όταν τα συμπτώματα είναι σοβαρά, ο ασθενής δεν οξυγονώνεται επαρκώς ή πιθανολογείται επικίνδυνη αιτία. Δεν είναι ασφαλές να ξεκινά κάποιος μόνος του αντιβίωση, αντιφλεγμονώδη ή άλλη αγωγή ούτε να θεωρεί δεδομένο ότι η πλευρίτιδα θα υποχωρήσει χωρίς έλεγχο.
Πόσο διαρκεί η πλευρίτιδα;
Η διάρκεια της πλευρίτιδας δεν είναι ίδια σε όλες τις περιπτώσεις. Όταν συνδέεται με ήπια ιογενή λοίμωξη, ο πόνος μπορεί να βελτιωθεί μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί χρονικό κανόνα για κάθε ασθενή.
Η βακτηριακή πνευμονία, η φυματίωση, ένα αυτοάνοσο νόσημα ή η παρουσία πλευριτικής συλλογής μπορεί να απαιτούν μεγαλύτερη διάρκεια θεραπείας και παρακολούθησης. Η πορεία εξαρτάται από το αίτιο, τη βαρύτητα, τη γενική κατάσταση και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Πόνος που επιμένει, επιστρέφει ή επιδεινώνεται, καθώς και νέα δύσπνοια ή πυρετός, χρειάζονται επανεκτίμηση.
Είναι επικίνδυνη η πλευρίτιδα;
Η φλεγμονή του υπεζωκότα μπορεί να υποχωρήσει με την κατάλληλη αντιμετώπιση και η σοβαρότητα εξαρτάται κυρίως από την αιτία που την προκάλεσε. Μια πλευρίτιδα που σχετίζεται με ήπια ιογενή λοίμωξη δεν έχει την ίδια βαρύτητα με πλευριτικό πόνο που οφείλεται σε πνευμονική εμβολή, σοβαρή πνευμονία ή άλλη επικίνδυνη κατάσταση.
Η πλευρίτιδα δεν σημαίνει από μόνη της ότι κινδυνεύει η ζωή του ασθενούς. Ωστόσο, ορισμένες από τις παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν πλευριτικό πόνο ή φλεγμονή του υπεζωκότα μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή εάν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα. Σε αυτές περιλαμβάνονται η πνευμονική εμβολή, ο πνευμοθώρακας και σοβαρές λοιμώξεις.
Γι’ αυτό ο νέος θωρακικός πόνος δεν πρέπει να αυτοδιαγιγνώσκεται ως πλευρίτιδα με βάση μόνο το ότι χειροτερεύει στην αναπνοή.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια;
Καλέστε το 112 ή ζητήστε επείγουσα βοήθεια όταν υπάρχει:
- ξαφνικός ή πολύ έντονος πόνος στο στήθος,
- δύσπνοια ή αίσθημα ότι δεν φτάνει ο αέρας,
- λιποθυμία, έντονη ζάλη ή σύγχυση,
- κυάνωση στα χείλη ή στο πρόσωπο,
- βήχας με αίμα,
- πολύ γρήγοροι παλμοί,
- υψηλός ή επίμονος πυρετός με επιδείνωση,
- πόνος που εξαπλώνεται στο χέρι, στον λαιμό, στη γνάθο ή στην πλάτη,
- πόνος και δύσπνοια μετά από ακινησία, χειρουργείο ή πολύωρο ταξίδι,
- απότομη επιδείνωση ήδη γνωστών συμπτωμάτων.
Ο πλευριτικός πόνος μπορεί να μοιάζει με πνευμονική εμβολή, πνευμοθώρακα, περικαρδίτιδα ή καρδιακό επεισόδιο. Μην προσπαθήσετε να διακρίνετε αυτές τις καταστάσεις στο σπίτι.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι μεταδοτική η πλευρίτιδα;
Η ίδια η φλεγμονή του υπεζωκότα δεν μεταδίδεται. Μπορεί όμως να είναι μεταδοτική η λοίμωξη που την προκάλεσε, ανάλογα με τον ιό, το βακτήριο ή άλλο παθογόνο και τον τρόπο μετάδοσής του.
Μπορεί να εμφανιστεί πλευρίτιδα χωρίς πυρετό;
Ναι. Ο πυρετός εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία και δεν υπάρχει σε όλες τις περιπτώσεις. Η απουσία του δεν αποκλείει πλευρίτιδα ούτε άλλες αιτίες οξέος πόνου στο στήθος.
Μπορεί η πλευρίτιδα να προκαλέσει βήχα;
Μπορεί να συνυπάρχει ξηρός βήχας, ιδιαίτερα όταν υπάρχει λοίμωξη ή ερεθισμός του υπεζωκότα. Ο βήχας συχνά επιδεινώνει τον πόνο λόγω της απότομης κίνησης των φλεγμονωδών πετάλων.
Είναι το υγρό στον πνεύμονα το ίδιο με την πλευρίτιδα;
Όχι. Η πλευρίτιδα είναι φλεγμονή, ενώ η πλευριτική συλλογή είναι συγκέντρωση υγρού στον χώρο γύρω από τον πνεύμονα. Οι δύο καταστάσεις μπορεί να συνυπάρχουν, αλλά καθεμία μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς την άλλη.
Μπορεί η πλευρίτιδα να υποχωρήσει μόνη της;
Ορισμένες ήπιες περιπτώσεις που συνδέονται με ιογενή λοίμωξη μπορεί να υποχωρήσουν. Ωστόσο, ο πόνος χρειάζεται αξιολόγηση ώστε να αποκλειστούν σοβαρότερες αιτίες και να αποφασιστεί αν απαιτείται ειδική θεραπεία.
Σε ποιον γιατρό πρέπει να απευθυνθώ;
Αρχικά σε παθολόγο ή πνευμονολόγο. Αν ο πόνος είναι ξαφνικός, έντονος ή συνοδεύεται από δύσπνοια και άλλα ανησυχητικά συμπτώματα, χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση. Ανάλογα με την αιτία μπορεί να συμμετάσχει άλλη ειδικότητα.
Το άρθρο βασίζεται σε ιατρικές πληροφορίες από το NHS, το Mayo Clinic και το Cleveland Clinic, οι οποίες παρατίθενται στις πηγές που ακολουθούν. Στόχος μας είναι η έγκυρη και κατανοητή ενημέρωση για θέματα υγείας και πρόληψης. Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή ή γνωμάτευση. Μάθετε περισσότερα για την ομάδα μας στη σελίδα → Σχετικά με εμάς.
Συμπέρασμα
Η πλευρίτιδα προκαλεί συνήθως οξύ πόνο στο στήθος που επιδεινώνεται με τη βαθιά αναπνοή, τον βήχα ή το φτέρνισμα. Η διάρκειά της και η θεραπεία εξαρτώνται από την υποκείμενη αιτία, ενώ η φλεγμονή του υπεζωκότα δεν ταυτίζεται με την πλευριτική συλλογή. Παρά την καθημερινή έκφραση, το κρύο δεν προκαλεί από μόνο του πλευρίτιδα. Επειδή παρόμοιος πόνος μπορεί να εμφανιστεί σε σοβαρές πνευμονικές ή καρδιακές παθήσεις, κάθε αιφνίδιος ή έντονος θωρακικός πόνος και κάθε δυσκολία στην αναπνοή χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.