fbpx
όραση

Όραση: Οι συχνότερες παθήσεις των ματιών

Η όραση είναι μία ευαίσθητη, πολύπλοκη διαδικασία που απαιτεί άριστη συνεργασία ματιών και εγκεφάλου και οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτήν μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα ζωής. 

Οι ειδικοί υποστηρίζουν πως να αποφύγουμε λιγότερο ή περισσότερο σοβαρές παθήσεις των ματιών με προληπτικό έλεγχό, που πρέπει να γίνεται μία φορά τον χρόνο σε μικρούς και μεγάλους, εφόσον δεν πάσχουν από διαγνωσμένο οφθαλμολογικό πρόβλημα (αν πάσχουν, ο έλεγχος πρέπει να γίνεται με τη συχνότητα που συνιστά ο οφθαλμίατρος).

1. Γλαύκωμα

Το γλαύκωμα συνεπάγεται βλάβη στο οπτικό νεύρο, το οποίο είναι υπεύθυνο για την αποστολή οπτικών πληροφοριών στον εγκέφαλο. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το γλαύκωμα είναι η δεύτερη συνηθέστερη αιτία τύφλωσης παγκοσμίως.

Η συνηθέστερη μορφή της πάθησης, το γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας, αποκαλείται συχνά «ύπουλος κλέφτης της όρασης», καθώς σε αρχικό στάδιο δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Μια αρχική ένδειξη είναι τα τυφλά σημεία στην περιφερική όραση, τα οποία όμως συχνά περνούν απαρατήρητα μέχρι το οπτικό νεύρο να υποστεί αξιοσημείωτη βλάβη ή να εντοπιστούν οι αλλοιώσεις από τον οφθαλμίατρο κατά τη διάρκεια εξέτασης.

Η επίσκεψη στον οφθαλμίατρο για προληπτικό έλεγχο από την ηλικία των 40 ετών και μετά κρίνεται απαραίτητη ώστε να εντοπιστεί έγκαιρα τυχόν επιδείνωση της υγείας των ματιών και να αποτραπεί η απώλεια όρασης. Ο προληπτικός έλεγχος πρέπει ενδεχομένως να ξεκινά νωρίτερα για τα άτομα που έχουν οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος.

2. Επιπεφυκίτιδα

Επιπεφυκίτιδα ονομάζεται η φλεγμονή που εκδηλώνεται στον επιπεφυκότα, δηλαδή στη μεμβράνη που καλύπτει τον βολβό του ματιού. Είναι μια πολύ συχνή πάθηση και συνήθως δεν συνοδεύεται από σοβαρές επιπλοκές.

Χαρακτηριστικά συμπτώματα της επιπεφυκίτιδας είναι το κοκκίνισμα και η φαγούρα στα μάτια και η υπερέκκριση δακρύων. Είναι επίσης πιθανή η ελαφριά θόλωση της όρασης. Η επιπεφυκίτιδα δεν συνοδεύεται από πόνο ή ευαισθησία στο φως.

Η πρόληψη της επιπεφυκίτιδας εξαρτάται από το είδος της. Η εποχική επιπεφυκίτιδα, η οποία συνήθως πυροδοτείται από τη γύρη, μπορεί να αποφευχθεί περιορίζοντας την έκθεση στον επιβαρυντικό παράγοντα και προστατεύοντας τα μάτια, ενώ η επιπεφυκίτιδα που οφείλεται σε λοίμωξη (από βακτήριο ή ιό) μπορεί να αποφευχθεί με το τακτικό πλύσιμο των χεριών και την αποφυγή χρήσης πετσέτας, μαξιλαροθήκης κ.λπ. που έχει χρησιμοποιήσει άλλο άτομο.

3. Εκφύλιση ωχράς κηλίδας

Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι η συνηθέστερη αιτία τύφλωσης στους ηλικιωμένους. Η πάθηση είναι αποτέλεσμα της σταδιακής καταστροφής της ωχράς κηλίδας, η οποία αποτελεί τμήμα του αμφιβληστροειδούς χιτώνα και ελέγχει την κεντρική όραση.

Οποιαδήποτε αλλοίωση στην κεντρική όραση (τυφλά σημεία στο κέντρο του οπτικού πεδίου, αδυναμία διάκρισης λεπτομερειών) πρέπει να εξετάζεται από τον οφθαλμίατρο.

Δυστυχώς, η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας δεν μπορεί να προληφθεί, είναι όμως δυνατό να επιβραδύνουμε την εξέλιξή της, άρα και την απώλεια της όρασης. Η αποτελεσματική διαχείριση της αρτηριακής πίεσης, η κατανάλωση τροφών που ωφελούν τα μάτια (εσπεριδοειδή, φυτικά έλαια, ξηροί καρποί, προϊόντα ολικής άλεσης, φυλλώδη λαχανικά με σκούρο πράσινο χρώμα, ψάρια), ο έλεγχος του βάρους και του σωματικού λίπους και η τακτική επίσκεψη στον οφθαλμίατρο είναι μερικά από τα μέτρα που προτείνουν οι ειδικοί.

4. Αποκόλληση αμφιβληστροειδούς

Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας είναι ο ιστός που καλύπτει το πίσω μέρος του ματιού. Αποστέλλει οπτικά μηνύματα στον εγκέφαλο και παρουσιάζει αυξημένη ευαισθησία στο φως. Η αποκόλληση διαπιστώνεται όταν ο αμφιβληστροειδής φύγει από την κανονική του θέση. Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς δεν είναι ιδιαίτερα συχνή, πρέπει όμως να αντιμετωπίζεται άμεσα για να σωθεί η όραση.

Η αιφνίδια αλλοίωση της όρασης με εμφάνιση λάμψεων ή στιγμάτων (τα λεγόμενα «μυγάκια») είναι το συνηθέστερο σύμπτωμα της αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς.

Ο βασικότερος παράγοντας κινδύνου για την αποκόλληση είναι η μυωπία, επομένως η παρακολούθηση από τον οφθαλμίατρο είναι απαραίτητη ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Επίσης, το επίμονο τρίψιμο των ματιών κάνει τα μάτια πιο επιρρεπή στην αποκόλληση.

bigstock Retina 68237029

5. Καταρράκτης

Ο καταρράκτης εκδηλώνεται όταν θολώνει ο φακός του ματιού. Είναι ιδιαίτερα συχνός στις μεγάλες ηλικίες (πάσχουν ένας στους δύο ανθρώπους άνω των 80 ετών) και προωθείται από παράγοντες όπως η υπερβολική έκθεση στον ήλιο και ο τραυματισμός στην ευρύτερη περιοχή των ματιών.

Τα συμπτώματα του καταρράκτη εμφανίζονται σταδιακά και περιλαμβάνουν τη θολή όραση, τις λάμψεις, τη διπλή όραση κ.α.

Η προστασία των ματιών από τον ήλιο (γυαλιά, καπέλο), ο έλεγχος του σακχάρου και η υγιεινή διατροφή είναι μερικά βασικά μέτρα προστασίας των ματιών ώστε να καθυστερήσει η εμφάνιση ή η εξέλιξη του καταρράκτη.

6.Μυωπία

Στην μυωπία ,μπορεί κανείς να δει κοντά, όμως όχι καλά μακριά (εξαρτάται βέβαια και από το πόσο μεγάλη είναι η μυωπία).Συνήθως πρωτοεμφανίζεται στην σχολική ηλικία, γύρω από τη εφηβεία και μεγαλώνει όσο ΄μεγαλώνει΄ και το παιδί (σταματά συνήθως γύρω στα 21 χρόνια).Ο μύωπας συνήθως  ΄σφίγγει΄ τα μάτια για να δει μακριά Θεωρούμε μικρή την μυωπία μέχρι 3 βαθμούς, μεσαία μέχρι 8, και μεγάλη πάνω από 8, όπου μπορεί να υπάρχουν και βλάβες στο ίδιο το μάτι.

7.Υπερμετρωπία

Στην υπερμετρωπία, δεν βλέπει κάποιος καλά ούτε μακριά ούτε κοντά, όταν  όμως αυτή είναι αρκετά μεγάλη. Αυτό συμβαίνει γιατί το μάτι μας έχει κάποιο μηχανισμό  να την διορθώνει όταν  είναι σχετικά μικρή κι έτσι να μην δημιουργείται σοβαρό πρόβλημα όρασης. Παρόλα αυτά είναι πιο επικίνδυνη από την μυωπία αφού συνδέεται  συχνότερα με καταστάσεις όπως στραβισμός (τα μάτια αλληθωρίζουν),τεμπέλικο μάτι, κλπ. Η υπερμετρωπία μικραίνει καθώς το παιδί μεγαλώνει.

8. Αστιγματισμός 

Στον αστιγματισμό, κάποιος δεν βλέπει καθαρά την τελεία, κι  έχει την αίσθηση ότι αυτή μοιάζει με  γραμμή ή βλέπει ΄ακτίνες ΄γύρω από τα φώτα. Παρότι και εδώ προσπαθεί το μάτι να χρησιμοποιήσει τον ίδιο μηχανισμό όπως στη υπερμετρωπία, δεν τα καταφέρνει αρκετά καλά κι έτσι δεν έχει αρκετά καλή όραση ούτε μακριά ούτε κοντά. Ο αστιγματισμός μένει ο ίδιος σε όλη την ζωή του ανθρώπου, αν δεν υπάρξουν τραυματισμοί και άλλοι εξωτερικοί παράγοντες στο μάτι.

9. Πρεσβυωπία  

Η πρεσβυωπία  είναι μια φυσιολογική εξέλιξη στην όραση των ματιών, και  αφορά την αδυναμία κάποιου να διαβάσει κοντά, στην ηλικία των 45 ετών περίπου, γιατί αρχίζει να μην λειτουργεί καλά ο μηχανισμός του ματιού που αναφέραμε. Ο ακριβής χρόνος εμφάνισης διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και σχετίζεται με το αν μαζί υπάρχει κάποιο από τα παραπάνω προβλήματα της όρασης(μυωπία-υπερμετρωπία-αστιγματισμός)

Διορθώνεται με γυαλιά (σημαντικό ρόλο παίζει ο καλός φωτισμός ), και δοκιμάζονται κάποιες επεμβάσεις, που ίσως μελλοντικά δώσουν μια μόνιμη λύση στο πρόβλημα.