fbpx
Γλαύκωμα: Νέο γενετικό τεστ δείχνει ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Γλαύκωμα: Νέο γενετικό τεστ δείχνει ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Ένα βελτιωμένο γενετικό τεστ για γλαύκωμα θα μπορούσε να βοηθήσει τους οφθαλμιάτρους να αναγνωρίζουν νωρίτερα ποιοι άνθρωποι χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση. Η εξέταση υπολογίζει την κληρονομική προδιάθεση για γλαύκωμα ανοικτής γωνίας, με στόχο να υποστηρίξει την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου, πριν προκληθούν μη αναστρέψιμες βλάβες στην όραση.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του QIMR Berghofer και του Πανεπιστημίου Flinders στην Αυστραλία, μαζί με διεθνείς συνεργάτες, και δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Ophthalmology.

Πώς λειτουργεί το γενετικό τεστ για γλαύκωμα

Το εργαλείο βασίζεται σε έναν πολυγονιδιακό δείκτη κινδύνου. Αντί να αναζητά μία μόνο γενετική αλλαγή, συνδυάζει την επίδραση πολλών παραλλαγών του DNA, ώστε να εκτιμήσει την προδιάθεση ενός ανθρώπου για τη νόσο.

Για την ανάπτυξή του αξιοποιήθηκαν γενετικά δεδομένα από περισσότερους από έξι εκατομμύρια ανθρώπους, μεταξύ των οποίων σχεδόν 300.000 με γλαύκωμα. Η ανάλυση ενσωμάτωσε επίσης γενετικές πληροφορίες για χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη νόσο, όπως η ενδοφθάλμια πίεση και η μορφολογία του οπτικού δίσκου.

Το αποτέλεσμα δείχνει προδιάθεση, όχι βεβαιότητα εμφάνισης της πάθησης. Υψηλή βαθμολογία δεν σημαίνει ότι κάποιος θα αναπτύξει οπωσδήποτε γλαύκωμα, ενώ χαμηλή βαθμολογία δεν αποκλείει τη νόσο.

Τι σημαίνει το εύρημα για «δεκαπλάσιο κίνδυνο»

Σε Αυστραλούς ευρωπαϊκής καταγωγής, οι συμμετέχοντες που βρίσκονταν στο υψηλότερο 10% της γενετικής βαθμολογίας είχαν περίπου δεκαπλάσιο λόγο πιθανοτήτων να έχουν γλαύκωμα ανοικτής γωνίας σε σύγκριση με τους υπόλοιπους.

Πρόκειται για στατιστική σύγκριση μεταξύ ομάδων και όχι για ποσοστό διάγνωσης ή για βέβαιη πρόβλεψη της πορείας ενός ανθρώπου. Η απόδοση του δείκτη διέφερε μεταξύ πληθυσμών και ήταν ισχυρότερη σε ανθρώπους ευρωπαϊκής καταγωγής.

Ο δείκτης συνδέθηκε επίσης με την ηλικία εμφάνισης της νόσου και την ανάγκη ενίσχυσης της θεραπείας ή χειρουργικής αντιμετώπισης. Αυτά τα ευρήματα υποστηρίζουν τη διερεύνηση της χρήσης του στην εξατομικευμένη παρακολούθηση.

Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη ανίχνευση

Το γλαύκωμα προκαλεί βλάβη στο οπτικό νεύρο. Στη συχνή μορφή ανοικτής γωνίας, η εξέλιξη είναι συνήθως σταδιακή και τα αρχικά στάδια μπορεί να μην προκαλούν αντιληπτά συμπτώματα.

Η όραση που έχει ήδη χαθεί εξαιτίας της νόσου δεν αποκαθίσταται με τις διαθέσιμες θεραπείες. Ωστόσο, η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να επιβραδύνει ή να ανακόψει την περαιτέρω βλάβη.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η γενετική πληροφορία θα μπορούσε να βοηθήσει στον καθορισμό της συχνότητας των εξετάσεων και στον εντοπισμό ανθρώπων που χρειάζονται πιο προσεκτική παρακολούθηση, σε συνδυασμό πάντοτε με τα κλινικά ευρήματα.

Δεν αντικαθιστά την εξέταση στον οφθαλμίατρο

Το γενετικό τεστ δεν δείχνει αν έχει ήδη υποστεί βλάβη το οπτικό νεύρο. Η διάγνωση εξακολουθεί να απαιτεί οφθαλμολογικό έλεγχο, με αξιολόγηση του νεύρου, της πίεσης των ματιών και, ανάλογα με την περίπτωση, των οπτικών πεδίων και άλλων εξετάσεων.

Επιπλέον, η φυσιολογική ενδοφθάλμια πίεση δεν αποκλείει το γλαύκωμα. Αντίστοιχα, η αυξημένη πίεση δεν σημαίνει ότι υπάρχει πάντοτε εγκατεστημένη νόσος.

Όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος δεν πρέπει να περιμένουν ένα γενετικό τεστ για να συζητήσουν τον προληπτικό έλεγχο με τον οφθαλμίατρό τους.

Πού βρίσκεται σήμερα η εφαρμογή του τεστ

Στην περίληψη της μελέτης αναφέρεται ότι ο βελτιωμένος δείκτης είναι διαθέσιμος για κλινική χρήση μέσω διαπιστευμένης διαδικασίας γενετικής ανάλυσης. Αυτό δεν ισοδυναμεί με καθολική ένταξή του στον προληπτικό έλεγχο ή με επιβεβαιωμένη διαθεσιμότητα στην Ελλάδα.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζονται πρόσθετες μελέτες για το αν η ενσωμάτωσή του σε στοχευμένα προγράμματα ελέγχου είναι οικονομικά αποδοτική. Προτεραιότητα αποτελεί και η βελτίωση της ακρίβειας σε πληθυσμούς που εκπροσωπούνται λιγότερο στα μεγάλα γενετικά σύνολα δεδομένων.

Παράλληλα, δηλώνονται οικονομικές σχέσεις ορισμένων ερευνητών με τη Seonix Bio, την εταιρεία που προσφέρει την υπηρεσία εξέτασης, καθώς και σχετικό συμφέρον αδειοδότησης του QIMR Berghofer. Η γνωστοποίησή τους είναι απαραίτητη για τη διαφανή παρουσίαση της έρευνας.

Το ουσιαστικό μήνυμα είναι ότι η γενετική ανάλυση μπορεί να προσθέσει χρήσιμες πληροφορίες στην εκτίμηση κινδύνου. Η αξία της, όμως, βρίσκεται στη σωστή αξιοποίησή της μαζί με τον οφθαλμολογικό έλεγχο και όχι στην αντικατάστασή του.

Πηγές

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την εξέταση και την εξατομικευμένη συμβουλή οφθαλμιάτρου.

× Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας

Αρχίστε να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με την υγεία, τη διατροφή, την ομορφιά και την φυσική κατάσταση.