Η περιφερική νευροπάθεια είναι μια πάθηση που επηρεάζει τα περιφερικά νεύρα, δηλαδή τα νεύρα έξω από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα, κάψιμο, πόνο, αδυναμία και δυσκολία στο περπάτημα, κυρίως στα πόδια και τα χέρια.

Η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί μία μόνο νόσο, αλλά ένα σύνολο διαταραχών που μπορεί να εμφανιστούν λόγω διαβήτη, αυτοάνοσων νοσημάτων, έλλειψης βιταμινών, φαρμάκων ή ακόμα και χρόνιου αλκοολισμού.

Στο άρθρο αυτό θα δούμε αναλυτικά τα συμπτώματα, τις αιτίες, τα φάρμακα για νευροπάθεια, ποιες βιταμίνες βοηθούν, τι ρόλο παίζει το περπάτημα, ποιες ασκήσεις συνιστώνται και ποια θεραπευτικά μέτρα μπορούν πραγματικά να βελτιώσουν την καθημερινότητα.

Πίνακας περιεχομένων

• Τι είναι η περιφερική νευροπάθεια
• Συμπτώματα περιφερικής νευροπάθειας
• Περιφερική νευροπάθεια και περπάτημα
• Ασκήσεις για περιφερική νευροπάθεια
• Βιταμίνες για νευροπάθεια
• Φάρμακα για νευροπάθεια
• Φάρμακα που προκαλούν περιφερική νευροπάθεια
• Αυτοάνοση περιφερική νευροπάθεια
• Νευροπάθεια στα πόδια: θεραπεία
• Πότε πρέπει να πάτε σε γιατρό

Τι είναι η περιφερική νευροπάθεια

Η περιφερική νευροπάθεια εμφανίζεται όταν καταστρέφονται ή δυσλειτουργούν τα περιφερικά νεύρα. Τα νεύρα αυτά μεταφέρουν πληροφορίες από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό προς το σώμα και αντίστροφα.

Όταν επηρεαστούν, μπορεί να προκληθούν διαταραχές στην αίσθηση, στην κίνηση ή ακόμη και στη λειτουργία οργάνων.

Οι πιο συχνές αιτίες είναι:

• Σακχαρώδης διαβήτης
• Έλλειψη βιταμινών Β
• Χρόνια κατανάλωση αλκοόλ
• Αυτοάνοσα νοσήματα
• Νευροτοξικά φάρμακα
• Χημειοθεραπείες
• Λοιμώξεις
• Νεφρική ανεπάρκεια

Η βλάβη μπορεί να αφορά ένα μόνο νεύρο ή πολλά νεύρα ταυτόχρονα, δημιουργώντας σημαντικά προβλήματα στην καθημερινότητα.

Τύποι περιφερικής νευροπάθειας

Η περιφερική νευροπάθεια μπορεί να επηρεάζει διαφορετικά είδη νεύρων:

• Αισθητική νευροπάθεια: προκαλεί μούδιασμα, κάψιμο και πόνο
• Κινητική νευροπάθεια: προκαλεί αδυναμία και δυσκολία στην κίνηση
• Αυτόνομη νευροπάθεια: επηρεάζει λειτουργίες όπως πίεση, πέψη και εφίδρωση

Συμπτώματα περιφερικής νευροπάθειας

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το είδος των νεύρων που έχουν επηρεαστεί. Συνήθως ξεκινούν στα πόδια και σταδιακά επεκτείνονται.

Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:

• Μούδιασμα στα πόδια ή στα χέρια
• Αίσθημα καύσου
• Πόνος σαν «ηλεκτρικό ρεύμα»
• Βελόνες ή τσιμπήματα
• Αδυναμία
• Αστάθεια
• Μυϊκές κράμπες
• Δυσκολία στο περπάτημα
• Απώλεια ισορροπίας

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν τραυματισμοί στα πέλματα που ο ασθενής δεν αντιλαμβάνεται λόγω απώλειας αισθησης.

Πώς γίνεται η διάγνωση της περιφερικής νευροπάθειας

Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στη νευρολογική εξέταση και σε ειδικές εξετάσεις.

Ο γιατρός μπορεί να συστήσει:

• Ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ)
• Μελέτη νευρικής αγωγιμότητας
• Εξετάσεις αίματος για βιταμίνες και σακχαρο
• Έλεγχο θυρεοειδούς
• Μαγνητική τομογραφία σε ειδικές περιπτώσεις

Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά στην πρόληψη μόνιμης νευρικής βλάβης.

Περιφερική νευροπάθεια και περπάτημα

Η περιφερική νευροπάθεια και το περπάτημα συνδέονται στενά, καθώς η βλάβη των νεύρων επηρεάζει την αίσθηση και τον έλεγχο των ποδιών.

Πολλοί ασθενείς περιγράφουν ότι αισθάνονται σαν να «πατούν πάνω σε βαμβάκι» ή σαν να μην ελέγχουν πλήρως τα πέλματά τους.

Η δυσκολία στο περπάτημα οφείλεται κυρίως:

• Στη μειωμένη αίσθηση των ποδιών
• Στη μυϊκή αδυναμία
• Στην κακή ισορροπία
• Στον νευροπαθητικό πόνο

Παρότι το περπάτημα μπορεί αρχικά να είναι δύσκολο, η ήπια καθημερινή βάδιση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη διατήρηση της κυκλοφορίας, της μυϊκής δύναμης και της νευρικής λειτουργίας.

Η υπερβολική ακινησία συχνά επιδεινώνει τα συμπτώματα.

Ασκήσεις για περιφερική νευροπάθεια

Οι ασκήσεις για περιφερική νευροπάθεια βοηθούν στη βελτίωση της ισορροπίας, της κινητικότητας και της μυϊκής λειτουργίας.

Οι πιο ασφαλείς μορφές άσκησης είναι:

• Περπάτημα σε επίπεδο έδαφος
• Ασκήσεις ισορροπίας
• Ήπιες διατάσεις
• Κολύμβηση
• Στατικό ποδήλατο
• Ασκήσεις πέλματος και δακτύλων

Η φυσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά, ειδικά όταν υπάρχει αστάθεια ή συχνές πτώσεις.

Η τακτική άσκηση βελτιώνει επίσης την κυκλοφορία του αίματος στα νεύρα και συμβάλλει στη μείωση του πόνου.

Βιταμίνες για νευροπάθεια

Οι βιταμίνες για νευροπάθεια παίζουν καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία και αποκατάσταση των νεύρων.

Οι σημαντικότερες είναι:

• Βιταμίνη Β1 (θειαμίνη)
• Βιταμίνη Β6
• Βιταμίνη Β12
• Βιταμίνη D
• Άλφα λιποϊκό οξύ

Η έλλειψη Β12 αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες νευροπάθειας.

Το άλφα λιποϊκό οξύ έχει μελετηθεί κυρίως στη διαβητική νευροπάθεια και ορισμένες έρευνες δείχνουν πιθανή βελτίωση του νευροπαθητικού πόνου.

Ωστόσο, πρέπει να υπάρχει προσοχή στη βιταμίνη Β6, καθώς η υπερβολική λήψη μπορεί και η ίδια να προκαλέσει νευροπάθεια.

Η λήψη συμπληρωμάτων πρέπει να γίνεται μετά από εξετάσεις και ιατρική καθοδήγηση.

Φάρμακα για νευροπάθεια

Τα φάρμακα για νευροπάθεια στοχεύουν κυρίως στη μείωση του νευροπαθητικού πόνου και όχι στην πλήρη ίαση της βλάβης.

Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα είναι:

• Pregabalin
• Gabapentin
• Duloxetine
• Amitriptyline
• Τοπικά επιθέματα λιδοκαΐνης

Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγούνται και αντιεπιληπτικά ή αντικαταθλιπτικά, επειδή επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται τον πόνο.

Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από την αιτία της νευροπάθειας, την ηλικία και τα συνοδά προβλήματα υγείας.

Φάρμακα που προκαλούν περιφερική νευροπάθεια

Υπάρχουν φάρμακα που προκαλούν περιφερική νευροπάθεια ως παρενέργεια, ιδιαίτερα μετά από μακροχρόνια χρήση.

Τα πιο γνωστά είναι:

• Χημειοθεραπευτικά φάρμακα
• Μετρονιδαζόλη
• Ορισμένες στατίνες
• Ισονιαζίδη
• Αμιοδαρόνη
• Ορισμένα αντιρετροϊκά

Η νευροπάθεια μπορεί να εμφανιστεί σταδιακά, με μούδιασμα ή κάψιμο στα πόδια και στα χέρια.

Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων, απαιτείται άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό.

Αυτοάνοση περιφερική νευροπάθεια

Η αυτοάνοση περιφερική νευροπάθεια εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στα νεύρα.

Σχετίζεται με νοσήματα όπως:

• Σύνδρομο Guillain-Barré
• CIDP
• Σύνδρομο Sjögren
• Λύκος
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Τα συμπτώματα συχνά εξελίσσονται γρήγορα και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Αδυναμία
• Δυσκολία στο περπάτημα
• Έντονο μούδιασμα
• Μυϊκή παράλυση

Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση νευρολογική αξιολόγηση.

Νευροπάθεια στα πόδια: θεραπεία

Η θεραπεία για νευροπάθεια στα πόδια εξαρτάται από την αιτία.

Οι βασικοί στόχοι είναι:

• Έλεγχος της υποκείμενης νόσου
• Μείωση πόνου
• Βελτίωση κινητικότητας
• Πρόληψη επιπλοκών

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

• Ρύθμιση σακχάρου
• Φυσικοθεραπεία
• Φάρμακα
• Συμπληρώματα βιταμινών
• Άσκηση
• Ορθοπεδικά πέλματα
• Αλλαγές διατροφής

Σε ασθενείς με σοβαρή απώλεια αισθητικότητας, η καθημερινή φροντίδα των ποδιών είναι απαραίτητη για την αποφυγή τραυματισμών και ελκών.

Διαβάστε περισσότερα: Βότανα για περιφερική νευροπάθεια: τι δείχνουν οι έρευνες

Συμπτώματα που χρειάζονται άμεση αξιολόγηση

• Ξαφνική παράλυση
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Ταχεία επιδείνωση αδυναμίας
• Απώλεια ελέγχου ούρησης ή αφόδευσης
• Σοβαρές πτώσεις

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρή νευρολογική κατάσταση και απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

Πότε πρέπει να πάτε σε γιατρό

Αναζητήστε ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε:

• Ξαφνική αδυναμία
• Δυσκολία στο περπάτημα
• Πτώσεις
• Έντονο κάψιμο ή πόνο
• Προοδευτικό μούδιασμα
• Πληγές στα πόδια που δεν επουλώνονται

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις η βλάβη των νεύρων μπορεί να γίνει μόνιμη.

Συχνές ερωτήσεις για την περιφερική νευροπάθεια

Πηγές

• National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS)
• Mayo Clinic – Peripheral Neuropathy
• NHS – Peripheral Neuropathy
• Cleveland Clinic – Peripheral Neuropathy