Η αύξηση βάρους δεν θεωρείται τεκμηριωμένη, συνηθισμένη παρενέργεια των στατινών. Κάποιος μπορεί να πάρει κιλά ενώ λαμβάνει στατίνη, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα προκάλεσε το φάρμακο. Η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η ηλικία, άλλα φάρμακα και αλλαγές στην υγεία μπορεί επίσης να επηρεάζουν το βάρος.

Το ερώτημα είναι εύλογο, καθώς οι στατίνες λαμβάνονται συχνά για χρόνια και μια μεταβολή στο βάρος μπορεί χρονικά να συμπέσει με την έναρξη της αγωγής. Τι έχουν δείξει όμως οι μελέτες, τι γνωρίζουμε για την όρεξη και τι πρέπει να κάνετε αν παρατηρήσετε αύξηση βάρους;

Προκαλούν οι στατίνες αύξηση βάρους;

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν μπορούμε να πούμε ότι οι στατίνες προκαλούν από μόνες τους αύξηση βάρους. Στις πληροφορίες του βρετανικού NHS για τις στατίνες, η αύξηση βάρους δεν περιλαμβάνεται στις συνήθεις ανεπιθύμητες ενέργειες. Αναφέρονται, μεταξύ άλλων, μυϊκός πόνος, κόπωση και γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Πηγή: NHS.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν μπορεί να παρατηρήσει αλλαγή στο βάρος του μετά την έναρξη της θεραπείας. Σημαίνει ότι η χρονική σχέση από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι η στατίνη είναι η αιτία.

Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος μπορεί να κινείται λιγότερο λόγω μυϊκών ενοχλήσεων, να έχει αλλάξει τις διατροφικές του συνήθειες ή να λαμβάνει ταυτόχρονα άλλο φάρμακο. Γι’ αυτό μια σημαντική αλλαγή στο βάρος πρέπει να αξιολογείται συνολικά.

Τι δείχνουν οι έρευνες για τις στατίνες και το βάρος;

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2014 στο JAMA Internal Medicine εξέτασε στοιχεία από 27.886 ενήλικες στις ΗΠΑ κατά την περίοδο 1999–2010. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, με την πάροδο των ετών, η πρόσληψη θερμίδων και λίπους αυξήθηκε μεταξύ των χρηστών στατινών, ενώ αυξήθηκε και ο δείκτης μάζας σώματος. Πηγή: Sugiyama και συν., JAMA Internal Medicine, 2014.

Η συγκεκριμένη μελέτη δεν απέδειξε ότι οι στατίνες προκάλεσαν την αύξηση βάρους. Πρόκειται για παρατηρησιακά δεδομένα και δεν μπορούμε από αυτά να συμπεράνουμε ότι το ίδιο το φάρμακο έκανε τους συμμετέχοντες να τρώνε περισσότερο ή να παίρνουν κιλά.

Οι ερευνητές συζήτησαν το ενδεχόμενο οι διατροφικές συνήθειες ορισμένων ανθρώπων που λάμβαναν στατίνες να έγιναν λιγότερο προσεκτικές με την πάροδο του χρόνου. Αυτό όμως αποτελεί πιθανή ερμηνεία των δεδομένων και όχι απόδειξη ότι η στατίνη αυξάνει την όρεξη.

Το πρακτικό μήνυμα παραμένει ότι η θεραπεία με στατίνη δεν αντικαθιστά τις συνήθειες που προστατεύουν την καρδιαγγειακή υγεία. Η ισορροπημένη διατροφή και η σωματική δραστηριότητα εξακολουθούν να έχουν σημασία παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή. Πηγή: American Heart Association.

Αυξάνουν οι στατίνες την όρεξη;

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να θεωρείται η αυξημένη όρεξη καθιερωμένη ή συνηθισμένη παρενέργεια των στατινών. Τα δεδομένα που δείχνουν ότι ορισμένοι χρήστες στατινών κατανάλωναν περισσότερες θερμίδες με την πάροδο του χρόνου δεν αποδεικνύουν ότι το φάρμακο προκάλεσε μεγαλύτερη πείνα.

Η όρεξη επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι διατροφικές συνήθειες, ο ύπνος, η καθημερινή δραστηριότητα, το στρες, άλλα φάρμακα και διάφορες καταστάσεις υγείας. Επομένως, αν παρατηρήσετε ότι πεινάτε περισσότερο μετά την έναρξη μιας στατίνης, έχει αξία να καταγράψετε την αλλαγή και να τη συζητήσετε με τον γιατρό σας, χωρίς να θεωρήσετε αυτομάτως ότι ευθύνεται το φάρμακο.

Δεν υπάρχει επίσης τεκμηριωμένη «καλύτερη στατίνη για να μην παχαίνετε». Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας γίνεται με βάση τη μείωση της LDL χοληστερόλης που χρειάζεται ο ασθενής, τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο, τις πιθανές αλληλεπιδράσεις και την ανοχή στη θεραπεία.

Οι στατίνες επηρεάζουν το σάκχαρο;

Η επίδραση στο σάκχαρο είναι διαφορετικό ζήτημα από την αύξηση του σωματικού βάρους.

Μεγάλη μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων δοκιμών, η οποία δημοσιεύθηκε το 2024 από την Cholesterol Treatment Trialists’ Collaboration, έδειξε ότι η θεραπεία με στατίνες μπορεί να προκαλέσει μικρή αύξηση της γλυκόζης και δοσοεξαρτώμενη αύξηση των νέων διαγνώσεων διαβήτη. Οι περισσότερες νέες διαγνώσεις αφορούσαν ανθρώπους των οποίων οι τιμές γλυκαιμίας βρίσκονταν ήδη κοντά στο διαγνωστικό όριο. Πηγή: Cholesterol Treatment Trialists’ Collaboration, 2024.

Αυτό δεν αποτελεί απόδειξη ότι οι στατίνες παχαίνουν. Η μεταβολή της γλυκόζης και η μεταβολή του σωματικού βάρους είναι διαφορετικά αποτελέσματα και δεν πρέπει να συγχέονται.

Η συγκεκριμένη επίδραση είναι ένας από τους παράγοντες που μπορεί να λαμβάνει υπόψη ο γιατρός κατά την παρακολούθηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει προδιαβήτης ή αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη. Παράλληλα, όταν υπάρχει ένδειξη για θεραπεία με στατίνη, συνυπολογίζεται το όφελος από τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Τι να κάνετε αν παίρνετε βάρος ενώ λαμβάνετε στατίνη

Αν παρατηρήσετε αύξηση βάρους μετά την έναρξη μιας στατίνης, μη θεωρήσετε αυτομάτως ότι ευθύνεται το φάρμακο και μην το διακόψετε μόνοι σας. Μπορείτε αρχικά να καταγράψετε ορισμένες πληροφορίες που θα βοηθήσουν και τη συζήτηση με τον γιατρό σας:

Καταγράψτε την αλλαγή στο βάρος. Σημειώστε περίπου πόσα κιλά πήρατε, σε πόσο χρονικό διάστημα και πότε ξεκίνησε η μεταβολή.
Ελέγξτε αν άλλαξε κάτι άλλο την ίδια περίοδο. Για παράδειγμα, η καθημερινή κίνηση, οι μερίδες, τα σνακ, το αλκοόλ, ο ύπνος ή κάποιο άλλο φάρμακο.
Αναφέρετε μυϊκό πόνο ή αδυναμία. Αν οι ενοχλήσεις έχουν περιορίσει τη σωματική σας δραστηριότητα, ενημερώστε τον γιατρό σας.
Συζητήστε άλλες πιθανές αιτίες. Η αύξηση βάρους μπορεί να έχει πολλές εξηγήσεις και η αξιολόγηση εξαρτάται από το ιστορικό, τα συμπτώματα και τα υπόλοιπα φάρμακα.

Συνεχίστε τις συνήθειες που στηρίζουν την καρδιαγγειακή υγεία, όπως μια ισορροπημένη διατροφή και σωματική δραστηριότητα προσαρμοσμένη στις δυνατότητές σας.

Αν η αύξηση του βάρους είναι γρήγορη ή συνοδεύεται από πρήξιμο ή άλλα νέα συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, καθώς η μεταβολή στη ζυγαριά μπορεί να μην αντιστοιχεί απλώς σε αύξηση σωματικού λίπους.

Μην διακόψετε ή αλλάξετε μόνοι σας τη στατίνη. Αν υπάρχει υποψία ανεπιθύμητης ενέργειας, ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει τη θεραπεία και να αποφασίσει αν χρειάζεται αλλαγή της δόσης, διαφορετική στατίνη ή άλλη κατάλληλη αντιμετώπιση. Πηγή: NHS.

Συχνές ερωτήσεις

Συχνές ερωτήσεις για τις στατίνες και το βάρος

Οι στατίνες παχαίνουν;

Η αύξηση βάρους δεν θεωρείται τεκμηριωμένη, συνηθισμένη παρενέργεια των στατινών. Αν το βάρος αυξηθεί μετά την έναρξη της θεραπείας, χρειάζεται να εξεταστούν και άλλοι παράγοντες, όπως η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, άλλα φάρμακα και αλλαγές στην υγεία.

Οι στατίνες αυξάνουν την όρεξη;

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε η αυξημένη όρεξη να θεωρείται καθιερωμένη παρενέργεια των στατινών. Αν παρατηρήσετε σημαντική αλλαγή στην πείνα ή στις διατροφικές σας συνήθειες μετά την έναρξη της θεραπείας, καταγράψτε την και συζητήστε τη με τον γιατρό σας.

Αν πάρω κιλά μετά την έναρξη στατίνης, σημαίνει ότι φταίει το φάρμακο;

Όχι απαραίτητα. Η χρονική σχέση είναι χρήσιμη πληροφορία, αλλά από μόνη της δεν αποδεικνύει αιτιότητα. Χρειάζεται να εξεταστούν και άλλες πιθανές αιτίες.

Υπάρχει στατίνη που δεν παχαίνει;

Η αύξηση βάρους δεν έχει τεκμηριωθεί ως συνηθισμένη παρενέργεια των στατινών, επομένως η θεραπεία δεν επιλέγεται με κριτήριο ποια στατίνη «παχαίνει λιγότερο». Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα από τον γιατρό.

Οι στατίνες αυξάνουν το σάκχαρο;

Οι στατίνες μπορούν να προκαλέσουν μικρή αύξηση της γλυκόζης και να αυξήσουν σε κάποιο βαθμό τις νέες διαγνώσεις διαβήτη, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που βρίσκονται ήδη κοντά στο διαγνωστικό όριο. Αυτό είναι διαφορετικό από το αν προκαλούν αύξηση σωματικού βάρους.

Να σταματήσω τη στατίνη αν αυξηθεί το βάρος μου;

Όχι χωρίς να μιλήσετε με τον γιατρό σας. Η αύξηση μπορεί να έχει άλλη αιτία, ενώ η διακοπή της θεραπείας μπορεί να επηρεάσει τον έλεγχο της χοληστερόλης και την καρδιαγγειακή προστασία για την οποία χορηγήθηκε.

Το συμπέρασμα

Οι στατίνες δεν έχουν τεκμηριωθεί ως συνηθισμένη αιτία αύξησης βάρους ή αυξημένης όρεξης. Μελέτες έχουν παρατηρήσει μεταβολές στις διατροφικές συνήθειες και στο βάρος ορισμένων χρηστών στατινών, χωρίς όμως να αποδεικνύουν ότι το ίδιο το φάρμακο ήταν η αιτία.

Αν παρατηρήσετε ότι παίρνετε κιλά ή ότι έχει αλλάξει αισθητά η όρεξή σας μετά την έναρξη της αγωγής, καταγράψτε την αλλαγή και συζητήστε τη με τον γιατρό σας. Μην διακόψετε τη στατίνη χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Πηγές

✍ Συντακτική ομάδα Health4U.gr

Το άρθρο βασίζεται σε επιστημονικές δημοσιεύσεις και πληροφορίες από θεσμικούς οργανισμούς, όπως το NHS και η American Heart Association. Στόχος μας είναι η έγκυρη και κατανοητή ενημέρωση για θέματα υγείας και πρόληψης. Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή ή γνωμάτευση. Μάθετε περισσότερα για την ομάδα μας στη σελίδα →
Σχετικά με εμάς.