Τι δεν τρώμε όταν παίρνουμε αντιβίωση; Η απάντηση εξαρτάται από το συγκεκριμένο αντιβιοτικό. Ορισμένα φάρμακα αλληλεπιδρούν με το ασβέστιο των γαλακτοκομικών, άλλα πρέπει να λαμβάνονται με άδειο στομάχι, ενώ κάποια μπορούν να συνδυαστούν κανονικά με το φαγητό. Δεν υπάρχει ένας κατάλογος απαγορευμένων τροφών που να ισχύει για όλες τις αντιβιώσεις.

Η μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται στα γαλακτοκομικά προϊόντα, στα συμπληρώματα ασβεστίου, σιδήρου και μαγνησίου, στο αλκοόλ και σε ορισμένες περιπτώσεις στην καφεΐνη. Το αν πρέπει να αποφεύγονται και για πόση ώρα καθορίζεται από τη δραστική ουσία και τις οδηγίες του συγκεκριμένου σκευάσματος.

Στον οδηγό αυτό θα δούμε τι δεν πρέπει να τρώμε όταν παίρνουμε αντιβίωση, τι ισχύει για το γάλα και το γιαούρτι, ποια αντιβιοτικά επηρεάζονται από τις τροφές και πώς μπορούμε να προστατεύσουμε το πεπτικό μας σύστημα κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Γιατί έχει σημασία τι δεν τρώμε όταν παίρνουμε αντιβίωση;

Η τροφή μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση ορισμένων αντιβιοτικών από το πεπτικό σύστημα. Σε κάποιες περιπτώσεις μειώνεται η ποσότητα του φαρμάκου που φτάνει στην κυκλοφορία του αίματος, ενώ σε άλλες η λήψη μαζί με φαγητό βοηθά στην καλύτερη ανοχή της θεραπείας.

Ένας σημαντικός μηχανισμός είναι η δέσμευση συγκεκριμένων αντιβιοτικών από μέταλλα, όπως το ασβέστιο, το μαγνήσιο, ο σίδηρος και ο ψευδάργυρος. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ενώσεις που απορροφώνται δυσκολότερα.

Παράλληλα, τα αντιβιοτικά μπορούν να επηρεάσουν το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή τους μικροοργανισμούς που ζουν φυσιολογικά στο έντερο. Αυτές οι μεταβολές σχετίζονται με ορισμένες πεπτικές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως η διάρροια.

Ωστόσο, η επίδραση ενός τροφίμου στο μικροβίωμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μειώνει τη δράση του αντιβιοτικού. Είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τις πραγματικές αλληλεπιδράσεις τροφής–φαρμάκου από τις γενικές συστάσεις υγιεινής διατροφής.

Γαλακτοκομικά προϊόντα και αντιβίωση: Επιτρέπονται το γάλα και το γιαούρτι;

Η αναζήτηση «αντιβίωση και γαλακτοκομικά» είναι από τις συχνότερες απορίες όσων λαμβάνουν θεραπεία. Η απάντηση είναι ότι το γάλα, το γιαούρτι και το τυρί δεν απαγορεύονται με όλα τα αντιβιοτικά.

Το ασβέστιο που περιέχουν μπορεί να μειώσει την απορρόφηση συγκεκριμένων φαρμάκων, κυρίως ορισμένων τετρακυκλινών και φθοροκινολονών. Αυτό δεν ισχύει με τον ίδιο τρόπο για κάθε δραστική ουσία.

Για παράδειγμα, η αμοξικιλλίνη δεν απαιτεί γενική αποφυγή γαλακτοκομικών. Αντίθετα, η σιπροφλοξασίνη δεν πρέπει να λαμβάνεται μαζί με γάλα ή γιαούρτι ως μοναδικό συνοδευτικό της δόσης.

Οι οδηγίες για τη δοξυκυκλίνη εξαρτώνται από το συγκεκριμένο σκεύασμα. Ορισμένα μπορούν να λαμβάνονται με τροφή, ενώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στα συμπληρώματα μετάλλων και στα αντιόξινα.

Διαβάστε επίσης το άρθρο μας για τις παρενέργειες και τις αλλεργίες από την αντιβίωση, καθώς και για τη σχέση ανάμεσα στα αντιβιοτικά και το μικροβίωμα του εντέρου.

Πόση ώρα απόσταση χρειάζονται τα γαλακτοκομικά από την αντιβίωση;

Δεν υπάρχει μία ενιαία απόσταση δύο ή τριών ωρών που να ισχύει για όλα τα αντιβιοτικά. Οι χρονικές αποστάσεις εξαρτώνται από τη δραστική ουσία, τη μορφή του φαρμάκου και το αν πρόκειται για γαλακτοκομικό τρόφιμο, αντιόξινο ή συμπλήρωμα μετάλλων.

Επομένως, πριν αποκλείσετε το γάλα ή το γιαούρτι από τη διατροφή σας, ελέγξτε τις οδηγίες του φαρμάκου. Αν υπάρχει αμφιβολία, ο φαρμακοποιός μπορεί να σας εξηγήσει ακριβώς πώς να συνδυάσετε τη δόση με τα γεύματα.

Πίνακας: Τι δεν τρώμε ανάλογα με το αντιβιοτικό;

Ο παρακάτω πίνακας συγκεντρώνει πρακτικές πληροφορίες για συχνά χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά. Οι οδηγίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν το φύλλο οδηγιών του συγκεκριμένου σκευάσματος.

Σημείωση: Τα παραπάνω αφορούν συνήθεις από του στόματος μορφές. Η δοσολογία, η φαρμακοτεχνική μορφή και οι επίσημες οδηγίες του προϊόντος μπορεί να διαφοροποιούν τη λήψη. Μην εφαρμόζετε οδηγίες ενός αντιβιοτικού σε άλλο.

Αλκοόλ κατά τη διάρκεια της αντιβίωσης

Το αλκοόλ είναι ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας όταν εξετάζουμε τι δεν τρώμε ή πίνουμε κατά τη διάρκεια της αντιβίωσης. Ωστόσο, δεν προκαλεί την ίδια αλληλεπίδραση με όλα τα αντιβιοτικά.

Για παράδειγμα, το NHS συνιστά αποφυγή αλκοόλ κατά τη λήψη μετρονιδαζόλης και για 48 ώρες μετά το τέλος της θεραπείας. Για την τινιδαζόλη συνιστά αποφυγή για 72 ώρες μετά τη θεραπεία.

Με αυτά τα φάρμακα υπάρχει ανησυχία για δυσάρεστες αντιδράσεις, όπως ναυτία, εμετός, έξαψη και αίσθημα παλμών. Ο ακριβής μηχανισμός και η συχνότητα τέτοιων αντιδράσεων, ιδιαίτερα με τη μετρονιδαζόλη, δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως, αλλά οι επίσημες προφυλάξεις πρέπει να τηρούνται.

Με άλλα αντιβιοτικά δεν υπάρχει απαραίτητα αντίστοιχη άμεση αλληλεπίδραση. Παρ’ όλα αυτά, το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει τη ναυτία, τη ζάλη ή την αφυδάτωση, ιδίως όταν ο οργανισμός αναρρώνει από λοίμωξη.

Για περισσότερες πληροφορίες διαβάστε το άρθρο μας για το πότε επιτρέπεται το αλκοόλ μετά την αντιβίωση.

Γκρέιπφρουτ και αντιβιοτικά: Πρέπει να το αποφεύγουμε;

Το γκρέιπφρουτ είναι γνωστό για τις αλληλεπιδράσεις του με ορισμένα φάρμακα. Συστατικά του μπορούν να επηρεάσουν τη δραστηριότητα του ενζύμου CYP3A4 στο έντερο, μεταβάλλοντας την ποσότητα συγκεκριμένων φαρμάκων που απορροφάται.

Ωστόσο, δεν υπάρχει γενική οδηγία να αποφεύγεται το γκρέιπφρουτ με κάθε αντιβίωση. Οι αλληλεπιδράσεις εξαρτώνται από το φάρμακο και δεν πρέπει να θεωρούνται δεδομένες για ολόκληρη την κατηγορία των αντιβιοτικών.

Εάν λαμβάνετε περισσότερα φάρμακα, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ελέγχετε τις πιθανές αλληλεπιδράσεις, καθώς το γκρέιπφρουτ μπορεί να επηρεάζει κάποιο άλλο φάρμακο της αγωγής σας, ανεξάρτητα από την αντιβίωση.

Ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα κατά τη διάρκεια της αντιβίωσης

Η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης και τροφίμων χαμηλής θρεπτικής αξίας δεν αποτελεί καλή επιλογή για μια ισορροπημένη διατροφή. Ωστόσο, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η ζάχαρη μειώνει γενικά την αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών.

Η διατροφή επηρεάζει το εντερικό μικροβίωμα, αλλά οι σχετικές μελέτες δεν δικαιολογούν έναν καθολικό κανόνα απαγόρευσης γλυκών κατά τη διάρκεια κάθε αντιβιοτικής θεραπείας.

Αντί για αυστηρές απαγορεύσεις, προτιμήστε ποικιλία τροφίμων και περιορίστε την υπερβολική κατανάλωση προϊόντων με πολλά πρόσθετα σάκχαρα. Εάν έχετε διαβήτη, ακολουθήστε και τις ειδικές διατροφικές οδηγίες που σας έχουν δοθεί.

Λιπαρά τρόφιμα και πεπτική λειτουργία

Τα πολύ βαριά ή λιπαρά γεύματα μπορεί να επιδεινώσουν τη ναυτία, το φούσκωμα και τη δυσφορία σε ανθρώπους που ήδη εμφανίζουν γαστρεντερικές παρενέργειες από την αντιβίωση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα λιπαρά τρόφιμα μειώνουν γενικά τη δράση των αντιβιοτικών. Η επίδραση της τροφής στην απορρόφηση είναι διαφορετική για κάθε φάρμακο.

Εάν αισθάνεστε ναυτία, μικρότερα και πιο ελαφριά γεύματα μπορεί να είναι καλύτερα ανεκτά. Ωστόσο, μην παίρνετε ένα αντιβιοτικό με φαγητό εάν οι οδηγίες του συγκεκριμένου σκευάσματος απαιτούν άδειο στομάχι.

Καφεΐνη και αντιβιοτικά: Μπορώ να πίνω καφέ;

Ο καφές δεν απαγορεύεται γενικά κατά τη διάρκεια της αντιβίωσης. Ωστόσο, ορισμένα αντιβιοτικά μπορούν να επιβραδύνουν την απομάκρυνση της καφεΐνης από τον οργανισμό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σιπροφλοξασίνη, η οποία μπορεί να αυξήσει τις επιδράσεις της καφεΐνης. Αυτό ενδέχεται να προκαλέσει ή να επιδεινώσει νευρικότητα, αϋπνία, τρόμο ή αίσθημα παλμών.

Εάν λαμβάνετε σιπροφλοξασίνη, είναι συνετό να περιορίσετε τον καφέ, τα ενεργειακά ποτά και άλλες πηγές καφεΐνης, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού.

Με πολλά άλλα αντιβιοτικά, η μέτρια κατανάλωση καφέ δεν αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα. Η γενική σας κατάσταση και τυχόν γαστρεντερικές ενοχλήσεις πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη.

Τι τρώμε όταν παίρνουμε αντιβίωση;

Εκτός από τις τροφές που χρειάζονται προσοχή, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τι μπορούμε να τρώμε κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται ειδική δίαιτα, αλλά μια ισορροπημένη διατροφή που καλύπτει τις ανάγκες του οργανισμού.

Τροφές που μπορούν να βοηθήσουν στην καθημερινή διατροφή

• Φρούτα και λαχανικά: Προσφέρουν φυτικές ίνες, βιταμίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά.
• Δημητριακά ολικής άλεσης: Συμβάλλουν στην πρόσληψη φυτικών ινών.
• Πηγές πρωτεΐνης: Αυγά, ψάρι, κρέας, όσπρια και άλλες επιλογές ανάλογα με την ανοχή και τις διατροφικές ανάγκες.
• Νερό και υγρά: Βοηθούν στην επαρκή ενυδάτωση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει πυρετός ή διάρροια.
• Γιαούρτι και άλλα γαλακτοκομικά: Μπορούν να αποτελούν μέρος της διατροφής, εφόσον επιτρέπονται από τις οδηγίες του αντιβιοτικού.

Προβιοτικά και αντιβίωση: Χρειάζονται;

Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που, όταν χορηγούνται σε κατάλληλες ποσότητες, μπορεί να προσφέρουν οφέλη στην υγεία. Ορισμένα συγκεκριμένα στελέχη έχουν μελετηθεί για τη μείωση του κινδύνου διάρροιας που σχετίζεται με αντιβιοτικά.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα διαφέρουν ανά στέλεχος, δόση και πληθυσμό. Δεν είναι όλα τα προβιοτικά ίδια και δεν χρειάζονται υποχρεωτικά σε κάθε θεραπεία.

Άτομα με σοβαρή ανοσοκαταστολή ή σημαντικά προβλήματα υγείας πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν χρησιμοποιήσουν προβιοτικά συμπληρώματα.

Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες;

Η επιστημονική βιβλιογραφία υποστηρίζει ότι η αλληλεπίδραση τροφών και αντιβιοτικών είναι σημαντική, αλλά δεν είναι ίδια για όλα τα φάρμακα.

Η δέσμευση συγκεκριμένων αντιβιοτικών από πολυσθενή κατιόντα, όπως το ασβέστιο και το μαγνήσιο, είναι γνωστός μηχανισμός μείωσης της απορρόφησης. Η έκταση της επίδρασης εξαρτάται από τη δραστική ουσία, τη δόση, τη μορφή του φαρμάκου και τις συνθήκες λήψης.

Παράλληλα, οι μελέτες για το εντερικό μικροβίωμα δείχνουν ότι η χρήση αντιβιοτικών μπορεί να αλλάξει τη σύνθεση και την ποικιλότητα των μικροοργανισμών του εντέρου. Η έκταση και η διάρκεια αυτών των αλλαγών διαφέρουν μεταξύ ανθρώπων και θεραπειών.

Μια σχετική επιστημονική δημοσίευση είναι διαθέσιμη στο PubMed. Η σημασία των μεταβολών του μικροβιώματος δεν πρέπει, ωστόσο, να συγχέεται με άμεσες αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε συγκεκριμένες τροφές και φάρμακα.

Για πρακτικές αποφάσεις, οι επίσημες οδηγίες του συγκεκριμένου αντιβιοτικού είναι πιο χρήσιμες από μια γενική λίστα τροφών που υποτίθεται ότι απαγορεύονται σε όλες τις θεραπείες.

Πρακτικές οδηγίες όταν παίρνουμε αντιβίωση

• Ελέγξτε τη δραστική ουσία: Το όνομα του αντιβιοτικού καθορίζει ποιες αλληλεπιδράσεις χρειάζονται προσοχή.
• Διαβάστε τις οδηγίες λήψης: Δείτε αν το φάρμακο πρέπει να λαμβάνεται πριν, μαζί ή μετά το φαγητό.
• Μην αποφεύγετε άσκοπα τα γαλακτοκομικά: Ο περιορισμός τους χρειάζεται μόνο όταν υπάρχει σχετική οδηγία.
• Αναφέρετε όλα τα συμπληρώματα: Σίδηρος, ασβέστιο, μαγνήσιο, ψευδάργυρος και αντιόξινα μπορεί να αλληλεπιδρούν με ορισμένα αντιβιοτικά.
• Προσέξτε το αλκοόλ: Ιδιαίτερα με φάρμακα για τα οποία υπάρχουν συγκεκριμένες προειδοποιήσεις.
• Διατηρήστε επαρκή ενυδάτωση: Προσαρμόστε την πρόσληψη υγρών στις ανάγκες σας και στις ιατρικές οδηγίες.
• Μην παραλείπετε δόσεις: Ακολουθήστε ακριβώς το θεραπευτικό σχήμα που σας έχει συνταγογραφηθεί.

Αν ξεχάσετε μια δόση ή λάβετε το φάρμακο μαζί με τρόφιμο που ενδέχεται να επηρεάζει την απορρόφησή του, μην πάρετε διπλή δόση από μόνοι σας. Ζητήστε οδηγίες από τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας.

Πότε να συμβουλευτείτε γιατρό;

Επικοινωνήστε με επαγγελματία υγείας εάν εμφανίσετε έντονες ή επίμονες παρενέργειες, εάν δεν μπορείτε να κρατήσετε το φάρμακο λόγω εμετών ή εάν η λοίμωξη δεν βελτιώνεται όπως αναμένεται.

Η σοβαρή ή επίμονη διάρροια κατά τη διάρκεια ή μετά την αντιβίωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα εάν συνοδεύεται από πυρετό, έντονο κοιλιακό πόνο, αίμα στα κόπρανα ή σημεία αφυδάτωσης.

Επείγουσα βοήθεια χρειάζεται σε περίπτωση δυσκολίας στην αναπνοή, πρηξίματος στο πρόσωπο ή στον λαιμό, λιποθυμίας ή άλλων σημείων σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης. Σε τέτοια περίπτωση καλέστε 112 ή 166.

Συχνές ερωτήσεις

Συμπέρασμα: Τι πρέπει να θυμόμαστε

Το σημαντικότερο όταν παίρνουμε αντιβίωση δεν είναι να αποκλείσουμε πολλές τροφές από τη διατροφή μας, αλλά να γνωρίζουμε ποιες αλληλεπιδράσεις αφορούν το συγκεκριμένο φάρμακο.

Τα γαλακτοκομικά δεν απαγορεύονται με όλες τις αντιβιώσεις, ο καφές χρειάζεται προσοχή με ορισμένες δραστικές ουσίες και το αλκοόλ έχει ειδικές προειδοποιήσεις για συγκεκριμένα φάρμακα. Αντίστοιχα, η ζάχαρη και τα λιπαρά τρόφιμα δεν αποτελούν καθολικές απαγορεύσεις.

Η σωστή λήψη του αντιβιοτικού, η τήρηση των οδηγιών και η έγκαιρη αντιμετώπιση τυχόν παρενεργειών είναι σημαντικότερες από την εφαρμογή γενικών διατροφικών κανόνων που δεν ισχύουν για κάθε θεραπεία.

Επιστημονικές πηγές

• 
  NHS – Antibiotics: Interactions
  
• 
  NHS – How and when to take amoxicillin
  
• 
  NHS – How and when to take co-amoxiclav
  
• 
  NHS – How and when to take doxycycline
  
• 
  NHS – How and when to take ciprofloxacin
  
• 
  NHS – Common questions about metronidazole
  
• 
  FDA – Grapefruit Juice and Some Drugs Don’t Mix
  
• 
  PubMed – Επιστημονική δημοσίευση σχετική με τα αντιβιοτικά και το μικροβίωμα
  
• 
  CDC – Antibiotic Use