Μια από τις πιο ολοκληρωμένες έρευνες των τελευταίων ετών έρχεται να ανατρέψει όσα γνωρίζαμε για τη διακοπή των αντικαταθλιπτικών.

Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, η αργή και προσεκτικά καθοδηγούμενη μείωση της δόσης, όταν συνοδεύεται από συνεχή ψυχοθεραπευτική υποστήριξη, μπορεί να μειώσει αισθητά τον κίνδυνο υποτροπής. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο The Lancet Psychiatry και ήδη συζητούνται διεθνώς.

Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των ανθρώπων στην Ευρώπη που λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά αυξάνεται σταθερά κάθε χρόνο.

Παρότι οι οδηγίες προτείνουν συνέχιση της αγωγής για έξι έως εννέα μήνες μετά την ύφεση των συμπτωμάτων, στην πράξη πολλοί ασθενείς παραμένουν στη θεραπεία για πολύ μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.

Ο φόβος της υποτροπής, αλλά και οι συχνές παρενέργειες , όπως η σεξουαλική δυσλειτουργία ή η αίσθηση συναισθηματικής «επίπεδης» διάθεσης, οδηγούν συχνά σε αδιέξοδο όσους σκέφτονται να διακόψουν.

Για να δώσουν πιο σαφείς απαντήσεις, ερευνητές από τη Γαλλία και την Ιταλία πραγματοποίησαν μια μεγάλης κλίμακας ανασκόπηση: ανέλυσαν 76 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με περισσότερους από 17.000 συμμετέχοντες.

Το συμπέρασμα; Η σταδιακή μείωση της δόσης, όταν συνδυάζεται με ψυχοθεραπεία, μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με τη συνέχιση της φαρμακευτικής αγωγής για την πρόληψη υποτροπής σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Ο επικεφαλής της μελέτης, Τζιοβάνι Οστούτσι από το Πανεπιστήμιο της Βερόνα, υπογραμμίζει ότι η διακοπή των αντικαταθλιπτικών είναι εφικτή για πολλούς ασθενείς, αρκεί να γίνεται με εξατομικευμένη καθοδήγηση και όχι με απότομες αλλαγές.

Τι κάνει τη διαφορά στη διακοπή των αντικαταθλιπτικών

Η ανάλυση εστίασε στο κρίσιμο πρώτο έτος μετά τη διακοπή της αγωγής — την περίοδο όπου ο κίνδυνος υποτροπής είναι υψηλότερος. Οι ερευνητές εντόπισαν δύο παράγοντες που φαίνεται να καθορίζουν την επιτυχία:

• Ο ρυθμός μείωσης της δόσης
• Η ύπαρξη ψυχολογικής υποστήριξης κατά τη διαδικασία

Ως «αργή μείωση» ορίστηκε η σταδιακή διακοπή που διαρκεί πάνω από τέσσερις εβδομάδες, ενώ «πολύ αργή» θεωρήθηκε η διαδικασία που ξεπερνά τις δώδεκα εβδομάδες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η αργή μείωση σε συνδυασμό με ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις ,  όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία ή οι τεχνικές ενσυνειδητότητας, μπορεί να αποτρέψει την υποτροπή σε έναν στους πέντε ασθενείς. Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με την απότομη διακοπή ή τη γρήγορη μείωση της δόσης.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα αυτά δίνουν ελπίδα σε όσους νιώθουν ότι έχουν αναρρώσει και θέλουν να δοκιμάσουν να ζήσουν χωρίς φαρμακευτική αγωγή.

Ωστόσο, επισημαίνουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως τα αντικαταθλιπτικά είναι περιττά ή ότι η ψυχοθεραπεία μπορεί να τα αντικαταστήσει πλήρως. Αντίθετα, αναδεικνύεται η ανάγκη για εξατομικευμένες στρατηγικές και για ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν ευρέως και με χαμηλό κόστος.

Τι λένε οι ειδικοί

Η μελέτη παρουσιάζει ορισμένους περιορισμούς, κυρίως λόγω ελλιπών δεδομένων για την ψυχοθεραπεία και της μικρότερης εστίασης στις αγχώδεις διαταραχές. Μόλις το 20% των δοκιμών αφορούσε το άγχος, ενώ το 80% επικεντρωνόταν στην κατάθλιψη.

Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στην έρευνα προτρέπουν σε προσεκτική ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Υπενθυμίζουν ότι τα αντικαταθλιπτικά έχουν αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα και ότι ο κίνδυνος υποτροπής παραμένει υψηλός για όσους έχουν ήδη βιώσει επεισόδια κατάθλιψης.

Σύμφωνα με μακροχρόνια δεδομένα, 60% έως 70% όσων περνούν ένα πρώτο επεισόδιο κατάθλιψης είναι πιθανό να εμφανίσουν και δεύτερο.

Η θεραπεία συντήρησης μειώνει αυτόν τον κίνδυνο περίπου στο μισό.

Όπως σημειώνουν, η σταδιακή μείωση μπορεί να λειτουργήσει για ορισμένους, αλλά πολλοί εξακολουθούν να χρειάζονται μακροχρόνια φαρμακευτική υποστήριξη.

• Πηγή: Euronews