fbpx
«Ας υιοθετήσουμε τα μέτρα που επιβάλλονται, μαζί με τα παιδιά μας»

«Ας υιοθετήσουμε τα μέτρα που επιβάλλονται, μαζί με τα παιδιά μας»

Ενήλικες και παιδιά βιώνουμε μια άνευ προηγουμένου και ταχέως μεταβαλλόμενη κατάσταση. Η ζωή κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19 μοιάζει αρκετά διαφορετική για όλους μας σε σύγκριση με την καθημερινότητα και τη ρουτίνα που είχαμε πριν από αρκετούς μήνες.

Η κατανόηση των συναισθηματικών μοτίβων που συνδέονται με την τρέχουσα κρίση υγείας, μέσα από τη φωνή των παιδιών, μας προβληματίζει και μας αγχώνει.

Τα παιδιά δεν είναι ανεπηρέαστα από τον Covid-19. Βιώνουν και αυτά τις συνέπειές του συναισθηματικά, σωματικά και κοινωνικά.

Όσο δύσκολες κι αν είναι οι αλλαγές για τους ενήλικες, τα συναισθήματα των παιδιών επηρεάζονται από τα συναισθήματα που λαμβάνουν από τους γονείς τους. Ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει στον κόσμο γύρω τους, αναζητούν την καθοδήγηση, την υποστήριξη και την άνευ όρων αγάπη στην οικογένειά τους. Αν και δεν υπάρχει θαυματουργή φόρμουλα για τον χειρισμό των συναισθημάτων, οι γονείς ψάχνουν τρόπους για να βοηθήσουν στην άμβλυνση των πιθανών επιπτώσεων.

Eleni LazaratouΗ Ελένη Λαζαράτου, παιδοψυχίατρος, υπεύθυνη της Υπηρεσίας Παιδιών και Εφήβων της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής, καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μιλάει στη «Health4U» για τη διαχείριση των συναισθημάτων των παιδιών, την αντιμετώπιση αυτών των πρωτόγνωρων συνθηκών και τη σωστή στάση του γονέα στη διάρκεια της πανδημίας.

  • Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς τα παιδιά τους να διαχειριστούν αποτελεσματικά τα συναισθήματά τους εν μέσω του Covid-19;

Για να βοηθήσουν οι γονείς τα παιδιά να διαχειριστούν την κρίση, απαιτείται να έχουν κατανοήσει οι ίδιοι την κρισιμότητα των καταστάσεων, να την έχουν αποδεχθεί και να την αντιμετωπίζουν με νηφαλιότητα και ψυχραιμία. Οι ενήλικες πρέπει να δράσουν με τέτοιον τρόπο ώστε η πανδημία να μην αποτελέσει ψυχικό τραύμα για τα παιδιά.

Ενημερώνουμε τα παιδιά και τους εφήβους με ανάλογο για την ηλικία τους τρόπο σχετικά με τα πραγματικά γεγονότα. Η απόκρυψη της κρίσης και η προσπάθεια διατήρησής της ως «μυστικού» μεταξύ των ενηλίκων μπορεί να έχουν σύνθετες επιπλοκές.

Τα παιδιά αντιλαμβάνονται από την πρώτη στιγμή τις μεγάλες αλλαγές που επισυμβαίνουν στην καθημερινότητά τους και οι ενήλικες χρειάζεται να ερμηνεύσουν τα γεγονότα, ώστε να μην αφεθεί το έργο της ερμηνείας αποκλειστικά στον χώρο της φαντασίας των παιδιών.

Χρειάζεται λοιπόν να εξηγηθούν σε απλή και κατανοητή γλώσσα σύνθετες έννοιες και κυρίως η αναγκαιότητα να επιβληθούν μέτρα περιοριστικά της ελευθερίας τους.

Καλό είναι να προστατεύουμε τα παιδιά και τους εφήβους από την υπερβολική έκθεση σε ειδήσεις, εικόνες και πληροφορίες σχετικά με την πανδημία Covid-19. Συμβουλεύουμε κατάλληλα τους εφήβους μεγαλύτερης ηλικίας σχετικά με μια ελεγχόμενη έκθεση σε ένα ή δύο. Μέσα, την αξιοπιστία και ασφάλεια των οποίων θα έχουμε προηγουμένως συζητήσει μαζί.

Αποφεύγουμε την απευθείας έκθεση στη ροή των ειδήσεων των παιδιών μικρότερης ηλικίας. Οι συζητήσεις των μεγάλων καλό είναι να αποφεύγονται μπροστά στα παιδιά, και οι πληροφορίες, όπως ήδη αναφέρθηκε, να δίνονται με τρόπο που αντιστοιχεί στην ηλικία τους.

Βοηθούμε τα παιδιά να βρουν αποτελεσματικούς τρόπους να εκφράσουν λεκτικά τα συναισθήματά τους, όπως το άγχος ή τον φόβο τους. Στα μικρότερα παιδιά μπορεί το
παιχνίδι ή η ζωγραφική να διευκολύνουν τη διαδικασία αυτή. Τα παιδιά αισθάνονται ανακουφισμένα όταν εκφράζουν και μοιράζονται τα συναισθήματά τους σε ένα ασφαλές και προστατευμένο περιβάλλον. Προσφέρουμε στα παιδιά μια προοπτική για το μέλλον, εξηγώντας τους ότι οι επιδημίες έχουν μια αρχή, μια μέση και ένα τέλος.

  • Η χρήση μάσκας κάνει τα παιδιά να αισθάνονται πιο νευρικά; Πώς πρέπει να το αντιμετωπίσουμε;

Η καθημερινή και αδιάλειπτη χρήση μάσκας είναι μια συνθήκη πρωτόγνωρη για μικρούς και μεγάλους. Δεν συμφωνώ όμως με τη γενική διαπίστωση ότι κάνει τα παιδιά πιο νευρικά. Και εδώ πρέπει να διαφοροποιήσουμε τις αντιδράσεις ανάλογα με την ηλικία και τον χαρακτήρα του παιδιού. Εξηγούμε και πάλι, στη γλώσσα που χρησιμοποιούν, την αναγκαιότητα της μάσκας και προσπαθούμε να τα κάνουμε να συμμετέχουν στην εφαρμογή του μέτρου και όχι να είναι παθητικοί αποδέκτες.

paidiki maskaΓια μικρά παιδιά μπορούμε να επιλέξουμε ή να σχεδιάσουμε μαζί τους τη μάσκα που θα φοράνε, μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε για παιχνίδια ρόλων ή για οτιδήποτε άλλο μπορεί να εξοικειώσει τα παιδιά με τη χρήση της.

Για τα μεγαλύτερα παιδιά και για εφήβους καλλιεργούμε αίσθημα ευθύνης, τα οδηγούμε να συμμετέχουν ενεργά
στη διαφύλαξη της προσωπικής αλλά και οικογενειακής υγείας, εξηγώντας ότι με τη μάσκα προφυλάσσουν ταυτόχρονα τον εαυτό τους και τους άλλους.

  • Πόσο επηρεάζουν τα παιδιά η ανατροπή της ρουτίνας τους και η έλλειψη της συχνής επαφής με φίλους στο πλαίσιο της αποφυγής συγχρωτισμού; Πιστεύετε ότι θα υπάρξουν μακροχρόνιες συνέπειες στην ψυχική τους υγεία και συμπεριφορά;

Η αλλαγή ρουτίνας επηρεάζει περισσότερο τα παιδιά που έχουν ήδη πρόβλημα, όπως τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού και αναφέρονται παρακάτω. Φυσιολογικά τα παιδιά έχουν μεγάλες ικανότητες προσαρμογής και αναπτύσσουν εύκολα αντισταθμιστικούς μηχανισμούς για να αντιμετωπίσουν νέες καταστάσεις.

Γνωρίζουμε ότι το στρες μέτριας έντασης είναι αναπόφευκτο αλλά και σημαντικό για την υγιή ανάπτυξη του ατόμου. Όταν όμως ένα παιδί ή έφηβος αντιμετωπίζει ισχυρό, συχνό και παρατεταμένο στρες, αναπτύσσονται μηχανισμοί που το κάνουν να αντεπεξέρχεται θετικά και τότε μιλάμε για ψυχική ανθεκτικότητα.

Η έννοια της ψυχικής ανθεκτικότητας δείχνει τη θετική προσαρμογή, τη διατήρηση, ακόμη και βελτίωση, της ψυχικής υγείας του ατόμου παρά την έκθεσή του σε σοβαρές αντιξοότητες. Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι περισσότερο ανεπτυγμένη στην παιδική και εφηβική ηλικία απ’ ό,τι στην ενήλικη ζωή.

Ο σημαντικότερος κίνδυνος που διακρίνεται λόγω των μειωμένων κοινωνικών επαφών είναι η αύξηση των εξαρτητικών συμπεριφορών των εφήβων από το Διαδίκτυο. Δεν μπορούμε να αποφύγουμε τη χρήση του Διαδικτύου αυτή την περίοδο. Μπορούμε, όμως, να βάλουμε ένα μέτρο και κυρίως προσπαθούμε να διατηρήσουμε μέσω Διαδικτύου τις κοινωνικές σχέσεις του παιδιού που θα υποκαταστήσουν την διά ζώσης επαφή.

paidi sto sholeio

Οι εναλλακτικοί τρόποι επικοινωνίας, για παράδειγμα από το τηλέφωνο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις τηλεδιασκέψεις, θα επιτρέψουν στο παιδί να κρατήσει την επαφή με τους φίλους του και θα το αποτρέψουν να απομονωθεί. Η συναισθηματική απομόνωση είναι ο κύριος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη εθιστικών συμπεριφορών.

  • Η πανδημία έχει φέρει αλλαγές στην καθημερινότητα και απρόβλεπτες καταστάσεις που οδηγούν σε αναστάτωση και εκδήλωση δυσπροσαρμοστικών συμπεριφορών στα παιδιά με διαταραχή αυτιστικού φάσματος. Τι συμβουλές θα δίνατε στους γονείς τους;

Τα παιδιά που ανήκουν στο αυτιστικό φάσμα έχουν μεγάλες αντιστάσεις στην αποδοχή των αλλαγών και στη διατάραξη της ρουτίνας τους. Θα πρέπει να υπάρξει μια ειδική προσοχή έτσι ώστε η διατήρηση μιας σταθερής ώρας πρωινής έγερσης, μεσημεριανού γεύματος, ξεκούρασης, εκπαιδευτικής δραστηριότητας και νυχτερινής κατάκλισης να βοηθά τα παιδιά να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται, χωρίς να τις θεωρήσουν σαν μια τεράστια αλλαγή στη ζωή τους.

Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού είναι φυσιολογικό σε μια κατάσταση που αλλάζει τη ζωή τους να παρουσιάζουν ευερεθιστότητα, θυμό, γκρίνια, αντιθετική συμπεριφορά. Αν όμως οι γονείς δουν ότι με την πάροδο των ημερών τέτοιες συμπεριφορές επιδεινώνονται, αν εκδηλώνεται επιθετικότητα, αν παρατηρηθούν διαταραχές του ύπνου και της διατροφής, τότε καλό είναι να ζητηθεί η γνώμη του ειδικού.

  • Ποια είναι η πιο σωστή στάση ενός γονέα απέναντι στο παιδί του στη διάρκεια της πανδημίας;

Κατά τη διάρκεια στρεσογόνων περιόδων τα παιδιά συχνά προσκολλώνται εντονότερα στους γονείς και μπορεί να γίνονται περισσότερο απαιτητικά. Εάν τα παιδιά σας έχουν ανησυχίες, συζητώντας μαζί τους θα μετριαστεί το άγχος τους. Τα παιδιά παρατηρούν τις συμπεριφορές και τα συναισθήματα των ενηλίκων ώστε να εξαγάγουν συμπεράσματα σχετικά με τρόπους διαχείρισης των δικών τους συναισθημάτων σε κρίσιμες περιόδους.

Όσο πιο ψύχραιμοι είναι οι γονείς τόσο το καλύτερο είναι για τα παιδιά. Οι γονείς, επίσης, οφείλουν να προστατεύουν την υγεία τους. Τα παιδιά χρειάζονται έναν κατά το δυνατόν υγιή και δυνατό ενήλικα δίπλα τους. Ταυτόχρονα, η φροντίδα του γονέα για την ατομική του υγεία θα λειτουργήσει και ως πρότυπο μίμησης για τα παιδιά, με σκοπό την προάσπιση της δικής τους υγείας.

Αναζητούμε ευκαιρίες να διηγηθούμε στα παιδιά θετικές και αισιόδοξες εικόνες από την κοινότητα, για παράδειγμα ατόμων που ανάρρωσαν ή βοήθησαν κάποιον που νόσησε. Εμφυσούμε στα παιδιά αισθήματα σεβασμού, ευγνωμοσύνης και εμπιστοσύνης στους επαγγελματίες υγείας που φροντίζουν τους ασθενείς με Covid-19.

Ας μετατρέψουμε τη δοκιμασία σε ευκαιρία

Κάθε κρίση είναι ταυτόχρονα μια δοκιμασία, αλλά δίνει και καινούργιες δυνατότητες και εμπειρίες. Η πανδημία μάς έδωσε τη δυνατότητα να μείνουμε περισσότερο σπίτι και να περάσουμε περισσότερο χρόνο με τα παιδιά. Σε κανονικούς καιρούς δεν μας βλέπουν και δεν τα βλέπουμε αρκετά. Ας προσπαθήσουμε να καλύψουμε το κενό μιλώντας και κάνοντας πράγματα μαζί τους. Ας τα καθησυχάσουμε, είναι και εκείνα τρομαγμένα. Δίνοντάς τους προσοχή, παίρνουμε δύναμη. Προστατεύοντάς τα, κερδίζουμε εμείς εμπιστοσύνη στον εαυτό μας. Βοηθώντας τα να νικήσουν τους φόβους τους, νικάμε τους δικούς μας.

Πάντα έτσι γίνεται. Δίνοντας κάτι στα παιδιά, το λαμβάνουμε πολλαπλάσιο. Ας υιοθετήσουμε τα μέτρα που επιβάλλονται μαζί με τα παιδιά μας. Αναλαμβάνοντας τις ευθύνες μας και κάνοντάς τα και εκείνα υπεύθυνα. Αυτό που ζούμε τώρα, από δοκιμασία ας το μετατρέψουμε σε ευκαιρία.
× Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας

Αρχίστε να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με την υγεία, τη διατροφή, την ομορφιά και την φυσική κατάσταση.