Τι συμβαίνει στο μυαλό ενός ενηλίκου με ΔΕΠΥ

antras mualo depi

Η ΔΕΠΥ αποτελεί μια χρόνια διαταραχή που δυσκολεύει τη ζωή του ατόμου και του περίγυρού του.

psixologos xaris paraskeuopoulou
Γράφει η Χάρις Παρασκευοπούλου, απόφοιτος ΦΠΨ ΕΚΠΑ, ειδίκευσης Ψυχολογίας. Προσωποκεντρική και focusing βιωματική ψυχοθεραπεύτρια EcP, εκπαιδευτικός

Ξέρεις ότι «μπορείς και καλύτερα» αλλά δεν τα καταφέρνεις;

Ξεκινάς μια δουλειά αλλά δυσκολεύεσαι να τη φέρεις εις πέρας;

Ακούς συχνά παράπονα ότι «είσαι στον κόσμο σου»;

Δεν τα πας καλά με τον χρόνο;

Αναβάλλεις;

Χάνεις πράγματα; Αφαιρείσαι; Ονειροπολείς;

Ξεχνάς συχνά τι έχεις να κάνεις;

Νιώθεις εκνευρισμό όταν πρέπει να περιμένεις στην ουρά;

Μήπως δεν χαλαρώνεις ποτέ πραγματικά;

Διακόπτεις κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης ή χάνεις το θέμα;

Εκνευρίζεσαι συχνά με τους άλλους και οδηγείς ανυπόμονα και νευρικά; Παίρνεις συχνά κλήσεις για παραβατική οδηγητική συμπεριφορά;

Θυμώνεις εύκολα και έντονα;

Έχεις συχνά πολλές συναισθηματικές μεταπτώσεις μέσα στην ίδια μέρα;

Αν τα περισσότερα ή όλα από τα παραπάνω σου φαίνονται οικεία, αυτό το άρθρο έχει γραφτεί για σένα.

Δύσκολη παιδική ηλικία

Στις μέρες μας η επιταγή είναι να γίνουν πολλά πράγματα, σωστά, στον λιγότερο δυνατό χρόνο. Αυτό, βεβαίως, σημαίνει και τις αντίστοιχες ευθύνες. Ωστόσο, κάποιοι ενήλικες συναντούν δυσκολίες να ανταποκριθούν, με αποτέλεσμα να οδηγείται συχνά η ζωή τους στο χάος.

Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), αρχικά θεωρήθηκε ότι αφορά μόνο τα παιδιά, όμως παρατηρείται εξίσου και σε ενήλικες. Πρόκειται για νευροαναπτυξιακή διαταραχή της παιδικής ηλικίας η οποία επιμένει και στην ενήλικη ζωή, προκαλώντας λειτουργική επιβάρυνση. Ως παιδί, ο ενήλικας με ΔΕΠΥ αντιμετώπισε μια παιδική ηλικία δύσκολη, με αρνητικά σχόλια για τις επιδόσεις και τη συμπεριφορά του.

Χαρακτηριστικά

Το άτομο με ΔΕΠΥ εμφανίζει δυσκολία επίτευξης στόχων στην εργασία και στις σχέσεις του. Συχνά καθυστερεί και δυσκολεύεται να είναι συνεπές στα ραντεβού του. Το μυαλό εύκολα αποσπάται, κι αυτό αποτελεί πρόβλημα σε πολλές εκφάνσεις της καθημερινότητάς του, όπως για παράδειγμα στην οδήγηση, όπου είναι πιθανόν να οδηγεί με αυξημένη ταχύτητα, να εμπλέκεται σε ατυχήματα και να τιμωρείται για παραβατική οδηγητική συμπεριφορά.

Δυσκολεύεται να οργανώσει και να ιεραρχήσει τις προτεραιότητές του, να συγκεντρωθεί κατά την ανάγνωση, ενώ εμφανίζει τάση για υπερδραστηριότητα. Ο ψυχίατρος κ. Στουρνάρας αναφέρει το παράδειγμα ότι λίγα λεπτά ενός extreme sport φαίνονται στο άτομο με ΔΕΠΥ σαν ένα δευτερόλεπτο, ενώ μία σελίδα Ιστορίας μοιάζει να διαρκεί έναν αιώνα. Αυτό πολλές φορές έχει αντίκτυπο στην καριέρα, στις φιλοδοξίες και στα όνειρά του, καθώς και στις σχέσεις του.

Στην έξαρσή της, η ΔΕΠΥ στο ενήλικο άτομο μπορεί να εμφανιστεί ως αδυναμία αυτοελέγχου που πολλές φορές εκφράζεται ως δυσκολία να ελέγξει τον θυμό του, κάνοντας αγενείς ή προσβλητικές σκέψεις. Το άτομο επιδίδεται σε παρορμητικές συμπεριφορές και υπερεστιάζει σε πράγματα ή δραστηριότητες που βρίσκει ενδιαφέρουσες, ενώ, αντίθετα, αναγκαίες καθημερινές ρουτίνες, όπως οι ανάγκες του σπιτιού ή η συμπλήρωση εγγράφων, πέφτουν σε δεύτερη μοίρα, αφού δεν του προσφέρουν ευχαρίστηση.

Το άτομο με ΔΕΠΥ (Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ADHD) δεν θυμάται γενέθλια και κοινωνικές υποχρεώσεις, αφήνει στη μέση δουλειές στο σπίτι και ξεχνά να πληρώσει τους λογαριασμούς. Χάνει εύκολα την ψυχραιμία του και εμφανίζει απρεπή και παρορμητική συμπεριφορά. Πολλές φορές, εξαιτίας των παραπάνω, οι σχέσεις διακόπτονται.

Συνέπεια όλων αυτών είναι το άτομο να βιώνει άγχος, ενοχή και ντροπή, θυμό και συχνά να οδηγείται σε δυσλειτουργικές σκέψεις αποτυχίας και ανικανότητας.

Παρατηρούνται τρεις τύποι ανθρώπων με ΔΕΠΥ: ο απρόσεκτος, ο παρορμητικός / υπερδραστήριος και ο μικτός, συνδυαστικός.

Αντιμετώπιση

Δεν έχει σημειωθεί μέχρι στιγμής πλήρης απαλλαγή από τη διαταραχή, όμως πολλά άτομα καταφέρνουν να την ελέγχουν με επιτυχία. Η αναγνώριση και η αποδοχή της διαταραχής χρειάζεται να γίνουν μέσω εξειδικευμένου επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Κάποιες φορές απαιτείται φαρμακευτική αγωγή, η οποία αυξάνει την αναστολή αντίδρασης και δίνει χρόνο στις εκτελεστικές λειτουργίες να δουλέψουν, ενώ συγχρόνως περιορίζει την απροσεξία και την παρόρμηση.

Παράλληλα, η ψυχοθεραπεία, η ψυχοεκπαίδευση και το coaching λειτουργούν επουλωτικά, βοηθώντας το άτομο να μένει εστιασμένο και οργανωμένο, να ακολουθεί βοηθητικές ρουτίνες και να βελτιώνει τις κοινωνικές του δεξιότητες. Κατά τη συνεδρία το άτομο επαναπροσδιορίζει τον εαυτό του σε σχέση με τις ιδιαιτερότητες της διαταραχής και δίνονται εξηγήσεις που δεν στιγματίζουν και δεν ενοχοποιούν, ενώ παράλληλα τίθενται ρεαλιστικοί στόχοι.

Είναι σημαντικό να ενημερωθεί και να εκπαιδευτεί το στενό περιβάλλον του ατόμου για τη διαταραχή, έτσι ώστε το άτομο να απενοχοποιηθεί, να αποδεχθεί τη συνθήκη του και να θέσει ένα νέο, λειτουργικό ρυθμό στην καθημερινότητά του, με πρακτικές που βελτιώνουν την απροσεξία, μειώνουν την παρορμητική συμπεριφορά και περιορίζουν την άσκοπη υπερκινητικότητα, ενώ παράλληλα θα διοχετεύει την ενέργειά του σε ασφαλείς και οργανωμένες δραστηριότητες.

Απευθυνθείτε σε ειδικό 

Η ΔΕΠΥ δεν είναι κάτι που μπορούμε να αψηφήσουμε ως ασήμαντο. Είναι μια χρόνια διαταραχή που δυσκολεύει τη ζωή του ατόμου και του περίγυρού του. Τα καλά νέα, όμως, είναι ότι με την κατάλληλη καθοδήγηση και υποστήριξη μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και διά βίου.

Χάρις Παρασκευοπούλου, απόφοιτος ΦΠΨ ΕΚΠΑ, ειδίκευσης Ψυχολογίας.

Προσωποκεντρική και focusing βιωματική ψυχοθεραπεύτρια EcP, εκπαιδευτικός