Οι παιδικές ασθένειες με εξανθήματα αποτελούν μια από τις πιο συχνές αιτίες ανησυχίας για τους γονείς.

Το εξάνθημα στο παιδί μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι μιας ιογενούς ή βακτηριακής λοίμωξης, αλλά συχνά συνοδεύει και πιο ήπιες καταστάσεις.

Το βασικό είναι να αναγνωριστεί έγκαιρα το είδος του εξανθήματος, η κατανομή του στο σώμα και τα συνοδά συμπτώματα.

Πολλές από τις παιδικές ασθένειες με εξανθήματα είναι χαρακτηριστικές της παιδικής ηλικίας, αυτοϊώμενες και χωρίς σοβαρές επιπλοκές, ωστόσο χρειάζονται πάντα την καθοδήγηση του παιδιάτρου.

Το δέρμα του παιδιού λειτουργεί σαν “καθρέφτης” της εσωτερικής του υγείας. Ένα εξάνθημα μπορεί να υποδεικνύει απλή ιογενή λοίμωξη, αλλεργία ή ακόμα και μια πιο σοβαρή λοίμωξη.

Οι παιδικές ασθένειες με εξανθήματα συνήθως συνοδεύονται από πυρετό, καταρροή, βήχα, ατονία ή διόγκωση λεμφαδένων.

Ανάλογα με τη μορφή, την υφή και τη σειρά εμφάνισης του εξανθήματος, ο παιδίατρος μπορεί να υποψιαστεί τη συγκεκριμένη νόσο.

Παρακάτω αναλύονται οι πιο γνωστές παιδικές ασθένειες που συνοδεύονται από εξανθήματα, τα χαρακτηριστικά του εξανθήματος με φωτογραφίες και η κατάλληλη αντιμετώπιση κάθε περίπτωσης.

Ιλαρά

Η ιλαρά είναι μία από τις παιδικές αρρώστιες με εξανθήματα. Είναι μια ιογενής νόσος που μεταδίδεται εύκολα με τα σταγονίδια του βήχα και του φτερνίσματος. Συνήθως ξεκινά με υψηλό πυρετό, καταρροή, ερεθισμό των ματιών και βήχα. Το εξάνθημα εμφανίζεται πρώτα στο πρόσωπο, πίσω από τα αυτιά και στον αυχένα και στη συνέχεια επεκτείνεται σε κορμό και άκρα. Είναι κοκκινωπό, με μικρές κηλίδες που μπορεί να ενωθούν μεταξύ τους.

Η θεραπεία είναι υποστηρικτική — ξεκούραση, ενυδάτωση και αντιπυρετικά. Ο παιδίατρος πρέπει να παρακολουθεί το παιδί, ειδικά αν ο πυρετός παραμένει υψηλός ή αν το εξάνθημα συνοδεύεται από έντονο βήχα ή δύσπνοια.

Ερυθρά

Η ερυθρά είναι επίσης ιογενής λοίμωξη, συνήθως ήπια στα παιδιά. Το εξάνθημα αρχίζει στο πρόσωπο, εξαπλώνεται γρήγορα σε όλο το σώμα και έχει ροζ-κόκκινο χρώμα. Οι λεμφαδένες πίσω από τα αυτιά και στον αυχένα διογκώνονται.

Η ασθένεια υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες χωρίς φάρμακα. Σημαντικό είναι να αποφεύγεται η επαφή του παιδιού με εγκύους, καθώς η ερυθρά μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στο έμβρυο. Ο εμβολιασμός (MMR) προστατεύει αποτελεσματικά.

Ανεμοβλογιά

Η ανεμοβλογιά είναι μια από τις πιο γνωστές παιδικές ασθένειες με εξανθήματα. Προκαλείται από τον ιό Varicella-Zoster Virus, VZV και είναι εξαιρετικά μεταδοτική. Ξεκινά με ήπιο πυρετό και κακουχία και σύντομα εμφανίζονται μικρές φυσαλίδες στο δέρμα, που περιέχουν υγρό. Το εξάνθημα αρχίζει από τον κορμό και επεκτείνεται στο πρόσωπο και στα άκρα.

Οι φυσαλίδες σπάνε, σχηματίζουν κρούστα και σταδιακά εξαφανίζονται. Το παιδί δεν πρέπει να ξύνει τις βλάβες για να αποφευχθεί μόλυνση ή ουλές. Συνιστάται ελαφρύ ντύσιμο, δροσερό περιβάλλον και αντιπυρετικά. Ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει αντιϊκά φάρμακα σε ειδικές περιπτώσεις.

Οστρακιά

Η οστρακιά είναι βακτηριακή λοίμωξη που προκαλείται από τον στρεπτόκοκκο της ομάδας Α. Εμφανίζεται με υψηλό πυρετό, πονόλαιμο και εξάνθημα που μοιάζει με “γυαλόχαρτο”. Το δέρμα είναι τραχύ στην αφή και το εξάνθημα ξεκινά από τον κορμό, επεκτείνεται στον τράχηλο και στα άκρα.

Η θεραπεία γίνεται με αντιβίωση, την οποία συνταγογραφεί ο παιδίατρος. Είναι απαραίτητο να ολοκληρωθεί όλη η αγωγή για να αποφευχθούν επιπλοκές, όπως ρευματικός πυρετός ή νεφρική φλεγμονή. Μετά την υποχώρηση του εξανθήματος, το δέρμα μπορεί να ξεφλουδίσει ελαφρά.

Λοιμώδες Ερύθημα (Πέμπτη Νόσος)

Η πέμπτη νόσος προκαλείται από τον παρβοϊό Β19 και είναι πολύ συχνή στα παιδιά σχολικής ηλικίας. Το χαρακτηριστικό της είναι τα “κατακόκκινα μάγουλα”, που δίνουν την εικόνα σαν το παιδί να το έχουν χτυπήσει. Μετά από λίγες ημέρες, εμφανίζεται εξάνθημα στον κορμό και στα άκρα, με μορφή λεπτού δικτύου.

Η νόσος είναι συνήθως ήπια και υποχωρεί από μόνη της. Ο πυρετός και η κακουχία αντιμετωπίζονται με αντιπυρετικά και ξεκούραση. Ωστόσο, αν το παιδί έχει χρόνια αιματολογική νόσο ή αν πρόκειται για έγκυο γυναίκα, χρειάζεται ειδική παρακολούθηση.

Αιφνίδιο Εξάνθημα (Έκτη Νόσος)

Το αιφνίδιο εξάνθημα εμφανίζεται κυρίως σε βρέφη και μικρά παιδιά κάτω των δύο ετών. Προκαλείται από τον ιό του έρπητα τύπου 6. Το παιδί παρουσιάζει υψηλό πυρετό για τρεις με πέντε ημέρες, χωρίς άλλα έντονα συμπτώματα. Όταν πέσει ο πυρετός, εμφανίζεται ξαφνικά εξάνθημα στο σώμα και στο πρόσωπο.

Το εξάνθημα διαρκεί 1-2 ημέρες και εξαφανίζεται χωρίς θεραπεία. Συνιστάται ξεκούραση και ενυδάτωση, ενώ αντιπυρετικά δίνονται αν χρειάζεται. Είναι ήπια ασθένεια, αλλά επειδή μοιάζει με άλλες, ο παιδίατρος πρέπει να κάνει τη διάγνωση.

Ροδόχρους Πιτυρίαση

Η ροδόχρους πιτυρίαση δεν είναι λοίμωξη αλλά ιογενής αντίδραση του οργανισμού, συχνή σε παιδιά και εφήβους. Ξεκινά με μια “μητρική πλάκα”, μια μεγάλη ροζ βλάβη στο σώμα, και μέσα σε λίγες ημέρες εμφανίζονται μικρότερες πλάκες που απλώνονται στον κορμό.

Το εξάνθημα δεν προκαλεί ιδιαίτερο κνησμό και υποχωρεί από μόνο του σε 4-6 εβδομάδες. Δεν χρειάζεται ειδική θεραπεία, μόνο ενυδάτωση του δέρματος και αποφυγή ερεθιστικών σαπουνιών.

Ιογενή Εξάνθηματα από Ρινοϊούς και Αδενοϊούς

Πολλά παιδιά εμφανίζουν εξανθήματα μετά από κοινό κρυολόγημα ή ίωση. Αυτά τα εξανθήματα είναι ήπια, διάσπαρτα, δεν προκαλούν φαγούρα και εξαφανίζονται μέσα σε λίγες ημέρες χωρίς καμία θεραπεία. Ο οργανισμός του παιδιού αντιδρά στον ιό με αυτόν τον τρόπο, χωρίς να υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Πότε να πάτε άμεσα στον παιδίατρο

Παρότι οι περισσότερες παιδικές ασθένειες με εξανθήματα είναι ήπιες, υπάρχουν περιπτώσεις που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση:

• Αν το παιδί έχει πολύ υψηλό ή επίμονο πυρετό.

• Αν το εξάνθημα εξαπλώνεται ραγδαία ή συνοδεύεται από οίδημα και δύσπνοια.

• Αν το εξάνθημα δεν “ασπρίζει” όταν το πιέσετε (πιθανό σύμπτωμα σοβαρής λοίμωξης).

• Αν το παιδί δείχνει υπερβολικά κουρασμένο, ληθαργικό ή παρουσιάζει εμετούς και πονοκέφαλο.

• Αν υπάρχουν πληγές ή φλύκταινες που τρέχουν υγρό, γιατί μπορεί να υποδεικνύουν βακτηριακή επιμόλυνση.

Αντιμετώπιση εξανθημάτων στο σπίτι

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το εξάνθημα υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία. Οι βασικές οδηγίες περιλαμβάνουν:

• Ξεκούραση και επαρκή ενυδάτωση.

• Ελαφρύ, βαμβακερό ντύσιμο.

• Αποφυγή ξυσίματος των βλαβών.

• Καθημερινό μπάνιο με χλιαρό νερό και ήπιο σαπούνι.

• Χρήση ενυδατικής κρέμας ή ειδικής λοσιόν αν το δέρμα είναι ξηρό ή ερεθισμένο.

• Αντιπυρετικά και παυσίπονα όταν χρειάζεται, πάντα με οδηγία παιδιάτρου.

Η απομόνωση του παιδιού όταν υπάρχει μεταδοτική νόσος, καθώς και ο εμβολιασμός σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα, αποτελούν τα πιο αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης.

Συμπερασματικά

Τα εξανθήματα αποτελούν πολύ συχνό σύμπτωμα στις παιδικές ηλικίες και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υποδηλώνουν κάτι ανησυχητικό. Ωστόσο, επειδή υπάρχουν και πιο σοβαρές παιδικές ασθένειες με εξανθήματα, ο ρόλος του παιδιάτρου είναι καθοριστικός για τη σωστή διάγνωση και αντιμετώπιση.
Η παρατήρηση, η ψυχραιμία και η έγκαιρη επικοινωνία με τον γιατρό είναι τα τρία “κλειδιά” που προστατεύουν την υγεία του παιδιού.

Διεθνείς πηγές:
NHS – Rashes in babies and children