Η προλακτίνη είναι μία ορμόνη που στον άνθρωπο κωδικοποιείται από το γονίδιο PRL. Πώς συνδέεται η προλακτίνη με τον καρκίνο του μαστού;
Η προλακτίνη δρα με τρόπο παρόμοιο με μία κυτταροκίνη και ως ένας σημαντικός ρυθμιστής του ανοσοποιητικού συστήματος. Έχει σημαντικές κυτταρικές λειτουργίες όπως την αύξηση του κυττάρου, τη διαφοροποίησή του ενώ δρα ως αντιαποπτωτικός παράγοντας.
Η κύρια λειτουργία της είναι η τόνωση της παραγωγής μητρικού γάλακτος μετά τον τοκετό, για το λόγο αυτό τα υψηλά επίπεδα προλακτίνης είναι αναμενόνενα στην περίοδο της εγκυμοσύνης. Η προλακτίνη επηρεάζει επίσης τα επίπεδα των ορμονών (οιστρογόνα και τεστοστερόνη) και των δύο φύλων.
Συμπτώματα αυξημένης προλακτίνης
Τα υψηλά επίπεδα προλακτίνης μπορεί να προκαλέσουν διαφορετικά συμπτώματα σε άνδρες και γυναίκες. Σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά και μπορεί να περάσουν απαρατήρητα.
- Διαταραχές στον εμμηνορροϊκό κύκλο.
- Έκκριση γάλακτος από το στήθος (γαλακτόρροια).
- Υπογονιμότητα.
- Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία.
- Στυτική δυσλειτουργία στους άνδρες.
- Πονοκέφαλοι ή διαταραχές όρασης σε περίπτωση όγκου υπόφυσης.
Φυσιολογικές τιμές προλακτίνης
Τα φυσιολογικά επίπεδα προλακτίνης μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο. Γενικά θεωρούνται φυσιολογικές οι ακόλουθες τιμές:
- Γυναίκες: 4 – 23 ng/mL
- Άνδρες: 3 – 15 ng/mL
- Κατά την εγκυμοσύνη: τα επίπεδα μπορεί να αυξηθούν σημαντικά.
Πότε χρειάζεται έλεγχος προλακτίνης
Ο έλεγχος της προλακτίνης συνιστάται όταν υπάρχουν διαταραχές στον κύκλο της περιόδου, δυσκολία σύλληψης, έκκριση γάλακτος εκτός εγκυμοσύνης ή μειωμένη σεξουαλική επιθυμία. Στους άνδρες, η εξέταση μπορεί να ζητηθεί σε περιπτώσεις στυτικής δυσλειτουργίας ή υπογονιμότητας.
Τι έδειξε η έρευνα
Η προλακτίνη είναι υπεύθυνη για την παραγωγή γάλατος και σύμφωνα με μια αμερικανική έρευνα μπορεί να μπλοκάρει το γονίδιο που καθιστά περισσότερο επιθετικό τον καρκίνο στο μαστό. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η ορμόνη αυτή, που φυσιολογικά ενισχύει την ανάπτυξη του μαστού και την παραγωγή του γάλατος, μειώνει τα επίπεδα του ογκογόνου BCL6.
Σχετικά με τον καρκίνο του μαστού, η προλακτίνη πραγματοποιείται από πρωτεϊνική οδό που ονομάζεται Stat5 και η απενεργοποίηση του Stat5 σχετίζεται με φτωχά διαφοροποιημένο καρκίνο στο μαστό. Ο Dr. Hallgeir Rui, του Πανεπιστημίου Thomas Jefferson, δήλωσε ότι ανακάλυψε πως η προλακτίνη μπλοκάρει την έκφραση της πρωτεΐνης BCL6 και έδειξε ότι το Stat5a αλλά όχι το παρόμοιο Stat5b εμπλέκεται στη διαδικασία σαν ρυθμιστής της προλακτίνης. Ο Dr Rui δήλωσε ότι εκτιμά πως η προλακτίνη παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη επιθετικού καρκίνου στο μαστό και ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της απώλειας του Stat5 και της αύξησης του BCL6 στο να καταστήσει τον καρκίνο του μαστού περισσότερο επιθετικό.
Προλακτίνη και υπερπρολακτιναιμία
Η προλακτίνη παράγεται από την υπόφυση: έναν αδένα που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου. Αυξάνεται φυσιολογικά μετά τον τοκετό ώστε να προκαλέσει την παραγωγή γάλακτος για τις ανάγκες του θηλασμού. Σε φυσιολογικές συνθήκες, τόσο οι άντρες, όσο και οι γυναίκες, έχουν μια μικρή ποσότητα προλακτίνης στον οργανισμό τους. Όταν τα επίπεδα προλακτίνης αυξηθούν τότε γίνεται λόγος για υπερπρολακτιναιμία. Η υπερπρολακτιναιμία παρατηρείται συχνά στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Εκτιμάται ότι περίπου το 1/3 των γυναικών που βιώνουν διαταραχές περιόδου με φυσιολογική λειτουργία των ωοθηκών τους, θα έχουν αυξημένη προλακτίνη. Αν συμβεί αυτό, τότε η γυναίκα μπορεί να δυσκολεύεται να μείνει έγκυος, ή να παρατηρηθεί έκκριση γάλακτος από τους μαστούς. Το 90% των γυναικών με γαλακτόρροια εμφανίζουν υπερπρολακτιναιμία. Η αύξηση της προλακτίνης επεμβαίνει στην παραγωγή οιστρογόνων και προγεστερόνης, δεν επιτρέπει τη φυσιολογική λειτουργία των ωοθηκών, δεν συμβαίνει ωοθυλακιορρηξία με αποτέλεσμα διαταραχές της περιόδου. Από την άλλη στους άντρες, η αύξηση της προλακτίνης μπορεί να προκαλέσει αδυναμία στύσης, μειωμένη σεξουαλική επιθυμία και υπογονιμότητα. Άντρας με υπερπρολακτιναιμία ενδέχεται να παράγει λιγότερο σπέρμα, ή ακόμη και καθόλου.
Υπερπρολακτιναιμία και αίτια
- Υποθυρεοειδισμός
- Όγκοι της υπόφυσης
- Φαρμακευτική αγωγή*
- Χρόνιος ερεθισμός της θηλής
- Πολυκυστικές ωοθήκες
- Ερεθισμός των μαστών από έρπητα ζωστήρα
- Κάποια χορταρικά και βότανα (τριγωνέλλα, μάραθος)
*Ορισμένα φάρμακα για την καρδιά, την αλλεργία, την αντισύλληψη, την κατάθλιψη ή την επιληψία μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα της προλακτίνης.
Υπερπρολακτιναιμία και ενδείξεις
Όταν οι τιμές της προλακτίνης είναι ιδιαίτερα αυξημένες, τότε μπορεί να εμφανιστεί υπογονιμότητα. Η υπερπρολακτιναιμία δεν κάνει διακρίσεις στα δυο φύλα. Ωστόσο, στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστούν διάφορα προβλήματα όπως: κολπική ξηρότητα, πόνο κατά τη διάρκεια του σεξ, έντονη τριχοφυΐα ή τριχόπτωση και προβλήματα στον κύκλο της περιόδου.
Τα επίπεδα της προλακτίνης ελέγχονται με μια εξέταση αίματος. Φυσιολογικές τιμές:
Προσοχή! Η προλακτίνη μπορεί να βρεθεί αυξημένη αν έχετε μόλις φάει κάτι, ή αν είστε αγχωμένη.
Υπερπρολακτιναιμία και θεραπεία
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία που έχουν αυξηθεί οι τιμές της προλακτίνης. Για παράδειγμα, αν η αιτία είναι ο υποθυρεοειδισμός. τότε ο ενδοκρινολόγος σας θα πρέπει να ρυθμίσει τον θυροειδή. Αν η αιτία οφείλεται σε κάποιον όγκο της υπόφυσης, τότε χορηγείται φαρμακευτική αγωγή. Κάποιοι καρκινικοί όγκοι μπορεί να χρειαστούν χειρουργική επέμβαση ή ακτινοβολία.
Συμπέρασμα
Η προλακτίνη αποτελεί σημαντική ορμόνη για τον οργανισμό και επηρεάζει τόσο την αναπαραγωγική υγεία όσο και άλλες ορμονικές λειτουργίες. Όταν τα επίπεδά της αυξηθούν σημαντικά, μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα γονιμότητας ή ορμονικές διαταραχές, γι’ αυτό είναι σημαντικός ο έγκαιρος έλεγχος και η σωστή ιατρική καθοδήγηση.
Πηγές
- National Cancer Institute – προλακτίνη και καρκίνος
- https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/prolactin
- Endocrine Society – προλακτίνη και υπερπρολακτιναιμία
- https://www.endocrine.org/patient-engagement/endocrine-library/hyperprolactinemia