Η ιστοτριψία (histotripsy), είναι μια τεχνολογία που χρησιμοποιεί εστιασμένα ηχητικά κύματα υψηλής συχνότητας και επιτρέπει στους γιατρούς να καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα χωρίς νυστέρι, χωρίς τοξικές θεραπείες και χωρίς μακρά νοσηλεία.
Μια πρωτοποριακή ανακάλυψη υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τη θεραπεία του καρκίνου.
Η τυχαία ανακάλυψη που άλλαξε την ιατρική
Η ανακάλυψη ανήκει στη Ζεν Σου, τότε διδακτορική φοιτήτρια βιοϊατρικής μηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Προσπαθώντας να βρει έναν τρόπο να καταστρέψει παθολογικό ιστό χωρίς επεμβατική χειρουργική, παρατήρησε τυχαία ότι η αύξηση των παλμών υπερήχων είχε πιο ισχυρή δράση στον ιστό.
Σε πείραμα με καρδιά χοίρου, μέσα σε ένα λεπτό δημιουργήθηκε τρύπα στον ιστό από την εφαρμογή των υπερήχων. Αυτή ήταν η αρχή μιας νέας εποχής στην ιατρική φυσική.
Η τεχνική ονομάστηκε ιστοτριψία (histotripsy) — από τις λέξεις ιστός και τρίβω — και βασίζεται στην μηχανική διάλυση των κυττάρων του όγκου μέσω μικροφυσαλίδων που διαστέλλονται και καταρρέουν.
Ιστοτριψία: Από το εργαστήριο στην κλινική πράξη
Η ιστοτριψία έλαβε έγκριση από τον FDA τον Οκτώβριο του 2023 για τη θεραπεία όγκων του ήπατος.
Σε μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από την εταιρεία HistoSonics, η οποία αναπτύσσει εμπορικά τη μέθοδο, παρατηρήθηκε τεχνική επιτυχία στο 95% των ασθενών.
Αν και ορισμένοι ανέφεραν ήπιο κοιλιακό πόνο ή εσωτερική αιμορραγία, οι παρενέργειες ήταν σπάνιες.
Τον Ιούνιο του 2024, το Ηνωμένο Βασίλειο έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που ενέκρινε την τεχνολογία, η οποία πλέον χρησιμοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS).
Πώς λειτουργεί η ιστοτριψία
Κατά τη διαδικασία, οι συσκευές εστιάζουν κύματα υπερήχων σε μικροσκοπικές περιοχές ενός όγκου — περίπου δύο επί τέσσερα χιλιοστά, όσο η άκρη ενός μαρκαδόρου.
Οι παλμοί δημιουργούν μικροφυσαλίδες που εκρήγνυνται σε κλάσματα του δευτερολέπτου, διαλύοντας τον καρκινικό ιστό.
Το ανοσοποιητικό σύστημα στη συνέχεια απομακρύνει τα υπολείμματα.
Η διαδικασία διαρκεί 1–3 ώρες και οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σπίτι την ίδια μέρα.
Ιστοτριψία – Πλεονεκτήματα και περιορισμοί
Η μέθοδος είναι μη τοξική, μη επεμβατική και ακριβής.
Ωστόσο, οι επιστήμονες σημειώνουν ότι:
-
Δεν υπάρχουν ακόμη μακροπρόθεσμα δεδομένα για επανεμφάνιση καρκίνου.
-
Τα οστά μπορεί να εμποδίσουν τη διέλευση των υπερήχων, δυσχεραίνοντας τη θεραπεία σε κάποιες περιοχές.
-
Σε όργανα με αέρα, όπως οι πνεύμονες, απαιτείται προσοχή λόγω κινδύνου βλάβης υγιών ιστών.
Παρόλα αυτά, διεξάγονται ήδη μελέτες για όγκους των νεφρών και του παγκρέατος, με ενθαρρυντικά πρώτα αποτελέσματα.
Συνδυαστικές θεραπείες με υπερήχους
Η επιστημονική κοινότητα εξετάζει τον συνδυασμό υπερήχων με φαρμακευτικές ή ανοσοθεραπευτικές προσεγγίσεις.
Έρευνες δείχνουν ότι οι υπέρηχοι μπορούν να ανοίγουν προσωρινά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, επιτρέποντας σε φάρμακα να περνούν στον εγκέφαλο και να στοχεύουν καρκινικά κύτταρα.
Επιπλέον, η χρήση υπερήχων μαζί με μικροφυσαλίδες φαίνεται να ενισχύει την αποτελεσματικότητα της ακτινοθεραπείας και να μειώνει τη δόση χημειοθεραπείας που απαιτείται, περιορίζοντας έτσι τις παρενέργειες.
Ο υπέρηχος και η ανοσοθεραπεία
Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Πράις από το Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια εξηγεί ότι ο συνδυασμός υπερήχων και ανοσοθεραπείας μπορεί να βοηθήσει το σώμα να αναγνωρίσει και να επιτεθεί σε καρκινικά κύτταρα σε όλο το σώμα.
Θεωρητικά, μια μεμονωμένη θεραπεία υπερήχου θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να καταπολεμήσει πολλαπλούς όγκους ταυτόχρονα.
Ωστόσο, ο Πράις προειδοποιεί ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απαιτούνται μεγάλες κλινικές δοκιμές.
«Η θεραπεία είναι σκληρότερη από τον καρκίνο»
Η Σου επισημαίνει ότι ο υπέρηχος δεν είναι «μαγική θεραπεία», αλλά ένα νέο εργαλείο που υπόσχεται να μειώσει τα βάσανα των ασθενών.
«Ο καρκίνος είναι τρομακτικός», λέει. «Αυτό που τον κάνει χειρότερο είναι η ίδια η θεραπεία. Αν καταφέρουμε να την κάνουμε πιο ανθρώπινη, τότε έχουμε πραγματική πρόοδο».
Πηγές: