fbpx
γυναίκα κοιτάζει τον εργαστηριακό σωλήνα επιστήμονες

Covid-19: Τι θέλουν να γνωρίζουν οι επιστήμονες για τα εμβόλια

Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η πρώτη χώρα που ενέκρινε εμβόλιο κατά του Covid-19 με εντυπωσιακή ταχύτητα ‒ μόλις επτά μήνες μετά την έναρξη των κλινικών δοκιμών. Σύντομα αναμένεται να ξεκινήσουν οι εμβολιασμοί κατά του κορονοϊού σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Ωστόσο, οι επιστήμονες εξακολουθούν να έχουν πολλές ερωτήσεις σχετικά με την αποδοτικότητά τους, καθώς διατίθενται σε εκατομμύρια ανθρώπους.

Δείτε τα βασικά ερωτήματα που, σύμφωνα με το «Nature», απασχολούν τους επιστήμονες:

1. Εμποδίζουν τα εμβόλια την μετάδοση του Covid-19;

Και τα τρία εμβόλια (Pfizer/BioNTech, Moderna και Οξφόρδης/AstraZeneca) έχουν δοκιμαστεί σε μεγάλες κλινικές δοκιμές και υπόσχονται πρόληψη των συμπτωμάτων της λοίμωξης Covid-19.

Κανένα όμως δεν έχει αποδείξει ότι αποτρέπεται εντελώς ούτε ότι συμβάλλει στη μείωση της εξάπλωσης της νόσου στον πληθυσμό. Έτσι, παραμένει ανοιχτή η πιθανότητα οι εμβολιασμένοι να παραμένουν ευαίσθητοι σε ασυμπτωματική λοίμωξη. Θα μπορούσαν ενδεχομένως να μεταδίδουν τον ιό σε άλλους που παραμένουν ευάλωτοι.

«Το χειρότερο σενάριο είναι να έχεις ανθρώπους που κυκλοφορούν άνετα τριγύρω, αλλά μεταδίδουν τον ιό παντού», δήλωσε ο ιολόγος Στέφεν Γκρίφιν του βρετανικού Πανεπιστημίου του Λιντς.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες σκοπεύουν να μελετήσουν στο μέλλον ακριβώς αυτό το ζήτημα. Κατά πόσο, δηλαδή, τα εμβόλια τους προστατεύουν και από την ίδια τη λοίμωξη. Υπάρχουν πάντως κάποιες πρώτες ενθαρρυντικές ενδείξεις ότι μπορούν να μειώσουν και τη συχνότητα των ασυμπτωματικών λοιμώξεων.

2. Πόσο θα διαρκεί η ανοσία των εμβολίων;

Δεν υπάρχει γρήγορος τρόπος για να απαντηθεί το πόσο θα διαρκούν τα αντισώματα που δημιουργούνται ως απόκριση στα εμβόλια. Θα πρέπει να περάσουν μήνες ή και χρόνια μετά τους πρώτους εμβολιασμούς.

Από αυτό θα κριθεί πόσο συχνές θα είναι οι επαναλοιμώξεις των ανθρώπων με κορονοϊό.

Θα είναι σημαντικό για τις αρχές δημόσιας υγείας να παρακολουθούν την ανοσία σε βάθος χρόνου και να ξέρουν πότε αρχίζει να εξασθενεί. Για να το κάνουν αυτό, θα πρέπει να κάνουν συχνά τεστ αντισωμάτων στον πληθυσμό. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία στις ανοσιακές αντιδράσεις των ανθρώπων για διάφορους λόγους και γι’ αυτό τα εμβόλια δεν δουλεύουν εξίσου καλά σε όλους.

ηληκιωμένη γυναίκα εμβολιάζεται από γιατρό

3. Ποια θα είναι η αποτελεσματικότητα των εμβολίων σε ηλικιωμένους και παιδιά;

Οι μέχρι τώρα κλινικές δοκιμές των εμβολίων δεν έχουν συμπεριλάβει μεγάλο αριθμό ομάδων, όπως οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και οι έγκυες. Συνεπώς, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητά τους σε αυτές αλλά και σε επιμέρους ομάδες του πληθυσμού, όπως για παράδειγμα στους παχύσαρκους. Οι έως τώρα ενδείξεις φανερώνουν επαρκή ανοσία στους άνω των 65 ετών. Θα χρειαστούν συνεπώς στατιστικά δεδομένα από μεγάλο αριθμό εμβολιασμένων μέχρι οι επιστήμονες να βεβαιωθούν ποιες πληθυσμιακές ομάδες δεν προστατεύονται επαρκώς.

4. Διαφέρουν τα εμβόλια μεταξύ τους στην πράξη;

Και τα τρία εμβόλια έχουν πετύχει τον βασικό ελάχιστο στόχο της αποτελεσματικότητας άνω του 50%. Όλα φαίνονται ασφαλή, με βάση τις έως τώρα κλινικές δοκιμές. Οι επιστήμονες θέλουν να δουν πόσο καλά δουλεύει το καθένα στην πράξη, λαμβανομένου υπόψη ότι τα δύο (Pfizer/BioNTech και Moderna) είναι RNA εμβόλια, ενώ το τρίτο (Οξφόρδης/AstraZeneca) είναι DNA εμβόλιο.

Πιθανώς κάποιο είδος εμβολίου θα είναι πιο αποτελεσματικό σε ορισμένες ομάδες του πληθυσμού ή μπορεί να είναι καλύτερο στην προστασία των ανθρώπων από τη νόσηση και επίσης θα μειώνει την πιθανότητα μόλυνσης από τον ιό, άρα και την περαιτέρω μετάδοσή του. Επίσης, θα πρέπει να αξιολογηθούν τα διαφορετικά κόστη και οι πρακτικές ανάγκες κάθε εμβολίου (μεταφοράς, αποθήκευσης κ.α.).

Πιθανώς κάποιο εμβόλιο θα είναι καταλληλότερο για τις φτωχότερες χώρες. Ασφαλώς, σε αυτό το πρώτο επείγον στάδιο, σύμφωνα με τον ανοσολόγο Ντάνι Όλτμαν του Κολεγίου Imperial του Λονδίνου, «τα πράγματα είναι σαφή: Αρπάζει κανείς όποιο εμβόλιο η κυβέρνησή του μπορεί να αγοράσει…».

5. Θα μπορέσει ο κορονοϊός να μεταλλαχθεί, ώστε να αποφύγει την ανοσία των εμβολίων;

Μερικοί ιοί, όπως της γρίπης, μεταλλάσσονται, κάτι που κάνει σε μικρότερο βαθμό και ο SARS-CoV-2. Οι επιστήμονες ευελπιστούν ότι ο νέος κορονοϊός δεν θα εξελιχθεί με τρόπο που να αχρηστεύσει εν μέρει τα εμβόλια πρώτης γενιάς. Όμως ανησυχούν μήπως οι μαζικοί παγκόσμιοι εμβολιασμοί ασκήσουν τεράστια εξελικτική πίεση στον νέο κορονοϊό. Έτσι, θα μπορεί να μεταλλαχθεί και να αναδείξει ένα στέλεχος που θα ξεφεύγει από τα αντισώματα που γεννούν τα εμβόλια.

«Δεν έχουμε ξαναδεί τέτοιον ιό να υφίσταται πίεση. Συνεπώς δεν γνωρίζουμε πώς θα αντιδράσει ο νέος κορονοϊός», δήλωσε ο ιολόγος δρ Γκρίφιν. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι επιστήμονες θα παρακολουθούν τις σταδιακές μεταλλάξεις του. Αν χρειαστεί, θα αλλάξουν τη σύνθεση των εμβολίων, αναπτύσσοντας μια νέα γενιά εμβολίων Covid-19.

6. Τι γίνεται με την ασφάλεια των εμβολίων μακροπρόσθεσμα;

Οι επιστήμονες θα παρακολουθούν τους εμβολιασμένους για τυχόν παρενέργειες, πέρα από αυτές που προέκυψαν κατά τις κλινικές δοκιμές. Η έως τώρα εμπειρία δείχνει πάντως ότι δεν υπάρχουν σοβαρές παρενέργειες.