Η φλεγμονή εντέρου δεν αποτελεί μία συγκεκριμένη ασθένεια, αλλά έναν γενικό όρο που περιγράφει φλεγμονή στο λεπτό ή στο παχύ έντερο από διαφορετικές αιτίες. Μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά, όπως συμβαίνει σε ορισμένες εντερικές λοιμώξεις, ή να έχει χρόνια πορεία, όπως στη νόσο Crohn και την ελκώδη κολίτιδα. Κοιλιακός πόνος, επίμονη διάρροια, αίμα στα κόπρανα, πυρετός και ανεξήγητη απώλεια βάρους είναι συμπτώματα που χρειάζονται διερεύνηση.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Μια παροδική λοίμωξη μπορεί να υποχωρήσει με κατάλληλη υποστηρικτική φροντίδα, ενώ μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος ενδέχεται να απαιτεί μακροχρόνια φαρμακευτική θεραπεία και παρακολούθηση από γαστρεντερολόγο. Δεν χρειάζονται όλες οι περιπτώσεις αντιβίωση και δεν υπάρχει μία φυσική θεραπεία που να αντιμετωπίζει κάθε μορφή εντερικής φλεγμονής.

Το σημαντικό είναι να διαπιστωθεί εάν τα συμπτώματα οφείλονται πράγματι σε φλεγμονή ή σε κάποια άλλη διαταραχή του πεπτικού συστήματος. Εξετάσεις αίματος, καλπροτεκτίνη κοπράνων, μικροβιολογικός έλεγχος και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, κολονοσκόπηση βοηθούν τον γιατρό να εντοπίσει την αιτία και να αποφασίσει την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Τι είναι η φλεγμονή εντέρου;

Η φλεγμονή είναι μια φυσιολογική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε ερεθισμούς, λοιμώξεις ή βλάβες των ιστών. Όταν εμφανίζεται στο έντερο, μπορεί να επηρεάσει τον βλεννογόνο, δηλαδή την εσωτερική επιφάνειά του, ή και βαθύτερα στρώματα του εντερικού τοιχώματος.

Το έντερο συμμετέχει στην πέψη, στην απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και στη διατήρηση της ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών. Ανάλογα με τη θέση και τη σοβαρότητα της φλεγμονής, οι λειτουργίες αυτές μπορεί να επηρεαστούν.

Ο όρος «φλεγμονή στο έντερο» είναι περιγραφικός και όχι τελική διάγνωση. Μπορεί να αφορά το λεπτό έντερο, το παχύ έντερο ή περισσότερες περιοχές του πεπτικού σωλήνα.

Η διάκριση ανάμεσα στην οξεία και τη χρόνια φλεγμονή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι αιτίες, οι εξετάσεις και οι θεραπευτικές επιλογές διαφέρουν.

Τι σημαίνει «απλή φλεγμονή εντέρου»;

Η φράση «απλή φλεγμονή εντέρου» χρησιμοποιείται συχνά στην καθημερινή γλώσσα για να περιγράψει μια ήπια ή παροδική εντερική ενόχληση. Ωστόσο, δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση.

Ένας άνθρωπος μπορεί να εμφανίσει διάρροια, φούσκωμα ή κοιλιακές κράμπες λόγω γαστρεντερίτιδας, διατροφικής δυσανεξίας ή λειτουργικής διαταραχής, χωρίς να έχει απαραίτητα τεκμηριωμένη εντερική φλεγμονή.

Ακόμη και όταν τα συμπτώματα είναι ήπια, η διάρκειά τους, η συχνότητα με την οποία επανεμφανίζονται και η παρουσία άλλων ενοχλήσεων καθορίζουν εάν χρειάζεται ιατρικός έλεγχος.

Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει η φλεγμονή στο έντερο;

Τα συμπτώματα της φλεγμονής εντέρου ποικίλλουν ανάλογα με την αιτία, τη θέση της βλάβης και τη διάρκειά της. Ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν ξαφνικά έντονες ενοχλήσεις, ενώ άλλοι παρουσιάζουν πιο ήπια συμπτώματα που επιμένουν για εβδομάδες.

Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Κοιλιακό πόνο ή κράμπες: μπορεί να είναι διάχυτος ή να εντοπίζεται σε συγκεκριμένη περιοχή.
• Διάρροια: με συχνές ή υδαρείς κενώσεις.
• Αίμα ή βλέννα στα κόπρανα: μπορεί να εμφανιστούν σε ορισμένες λοιμώξεις ή φλεγμονώδεις παθήσεις.
• Επείγουσα ανάγκη για κένωση: με δυσκολία αναβολής της επίσκεψης στην τουαλέτα.
• Φούσκωμα: συχνά μαζί με αέρια και κοιλιακή δυσφορία.
• Ναυτία ή εμετούς: κυρίως σε οξείες λοιμώξεις.
• Πυρετό: ιδιαίτερα όταν υπάρχει λοίμωξη ή έντονη φλεγμονώδης δραστηριότητα.
• Κόπωση και μειωμένη όρεξη.
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους: κυρίως σε παρατεταμένες ή χρόνιες καταστάσεις.
• Αναιμία: ενδέχεται να εμφανιστεί λόγω χρόνιας απώλειας αίματος ή διαταραχής της απορρόφησης θρεπτικών συστατικών.

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι υπάρχει φλεγμονή. Για παράδειγμα, το φούσκωμα και ο κοιλιακός πόνος εμφανίζονται συχνά και στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Πώς διαφέρουν τα συμπτώματα στην οξεία και τη χρόνια φλεγμονή;

Οξεία φλεγμονή	Χρόνια ή υποτροπιάζουσα φλεγμονή
Ξαφνική έναρξη συμπτωμάτων	Επιμονή ή επανεμφάνιση συμπτωμάτων
Συχνά διάρροια, ναυτία, εμετοί ή πυρετός	Διάρροια, κοιλιακός πόνος και κόπωση
Μπορεί να σχετίζεται με λοίμωξη	Μπορεί να σχετίζεται με χρόνια φλεγμονώδη νόσο
Κύριος άμεσος κίνδυνος η αφυδάτωση	Πιθανή αναιμία, απώλεια βάρους ή διατροφικές ελλείψεις

Οι παραπάνω διαφορές είναι ενδεικτικές. Μια χρόνια νόσος μπορεί να προκαλέσει οξεία έξαρση, ενώ ορισμένες λοιμώξεις ενδέχεται να προκαλέσουν παρατεταμένα συμπτώματα.

Πού μπορεί να οφείλεται η φλεγμονή εντέρου;

Τα αίτια της φλεγμονής εντέρου είναι πολλά και δεν περιορίζονται στις λοιμώξεις. Η αναγνώρισή τους είναι απαραίτητη, καθώς διαφορετικές παθήσεις μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα αλλά να απαιτούν εντελώς διαφορετική θεραπεία.

Λοιμώξεις από ιούς, βακτήρια ή παράσιτα

Οι εντερικές λοιμώξεις αποτελούν συχνή αιτία οξείας διάρροιας και εντερικών ενοχλήσεων.

Η ιογενής γαστρεντερίτιδα, για παράδειγμα από νοροϊό, μπορεί να προκαλέσει υδαρή διάρροια, εμετούς και κοιλιακές κράμπες. Συνήθως έχει περιορισμένη διάρκεια, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση.

Βακτήρια όπως η Salmonella, το Campylobacter και ορισμένα στελέχη της Escherichia coli μπορούν επίσης να προκαλέσουν εντερική λοίμωξη. Ανάλογα με το παθογόνο, μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, κοιλιακός πόνος και αιματηρή διάρροια.

Παράσιτα, όπως η Giardia, αποτελούν άλλη πιθανή αιτία, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει σχετικό ταξιδιωτικό ή επιδημιολογικό ιστορικό.

Οι λοιμώξεις μεταδίδονται συχνά μέσω μολυσμένων τροφίμων, νερού ή επαφής με μολυσμένα χέρια και επιφάνειες. Ωστόσο, ο τρόπος μετάδοσης εξαρτάται από τον συγκεκριμένο μικροοργανισμό.

Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου

Οι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (ΙΦΝΕ) είναι χρόνιες παθήσεις στις οποίες η δυσρυθμισμένη ανοσολογική απόκριση συμβάλλει στη διατήρηση της εντερικής φλεγμονής.

Οι δύο κυριότερες είναι:

• Νόσος Crohn: μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού σωλήνα, από το στόμα έως τον πρωκτό, και συχνά αφορά το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου ή το παχύ έντερο.
• Ελκώδης κολίτιδα: προκαλεί χρόνια φλεγμονή και έλκη στον βλεννογόνο του παχέος εντέρου, ξεκινώντας συνήθως από το ορθό.

Οι παθήσεις αυτές δεν ταυτίζονται με μια παροδική γαστρεντερίτιδα και δεν είναι μεταδοτικές. Μπορούν να παρουσιάζουν περιόδους ύφεσης και εξάρσεων και απαιτούν εξειδικευμένη παρακολούθηση.

Σύμφωνα με το National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), γενετικοί παράγοντες, το ανοσοποιητικό σύστημα, το εντερικό μικροβίωμα και περιβαλλοντικές επιδράσεις φαίνεται να συμμετέχουν στην ανάπτυξη της νόσου Crohn.

Εκκολπωματίτιδα και άλλες εντοπισμένες φλεγμονές

Η εκκολπωματίτιδα εμφανίζεται όταν δημιουργείται φλεγμονή σε ένα ή περισσότερα εκκολπώματα, δηλαδή μικρούς θυλάκους που σχηματίζονται στο τοίχωμα του παχέος εντέρου.

Μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό πόνο, συχνά στην αριστερή κάτω κοιλιακή χώρα, πυρετό και αλλαγές στις κενώσεις. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη βαρύτητα και την παρουσία επιπλοκών.

Φάρμακα και άλλοι παράγοντες

Ορισμένα φάρμακα, ιδιαίτερα τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στον γαστρεντερικό βλεννογόνο ή να επιδεινώσουν προϋπάρχουσες παθήσεις.

Άλλες πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν την ισχαιμική κολίτιδα, κατά την οποία μειώνεται η αιμάτωση ενός τμήματος του εντέρου, τη φλεγμονή μετά από ακτινοθεραπεία και ορισμένες ανοσολογικές ή άλλες λιγότερο συχνές διαταραχές.

Η κοιλιοκάκη αποτελεί επίσης σημαντική πάθηση του λεπτού εντέρου που χρειάζεται να εξετάζεται στη διαφορική διάγνωση χρόνιων γαστρεντερικών συμπτωμάτων. Πρόκειται για ανοσολογικά μεσολαβούμενη νόσο που ενεργοποιείται από τη γλουτένη σε άτομα με γενετική προδιάθεση και δεν ταυτίζεται με τη νόσο Crohn ή την ελκώδη κολίτιδα.

Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στον οδηγό μας για την κοιλιοκάκη, τα συμπτώματα και τη διάγνωσή της.

Οξεία φλεγμονή εντέρου: Πώς εμφανίζεται;

Η οξεία φλεγμονή εντέρου χαρακτηρίζεται από σχετικά αιφνίδια έναρξη συμπτωμάτων. Συχνά συνδέεται με λοιμώδη γαστρεντερίτιδα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε επεισόδιο οξείας διάρροιας συνοδεύεται από σημαντική φλεγμονώδη βλάβη.

Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει διάρροια, κοιλιακές κράμπες, ναυτία, εμετούς ή πυρετό. Η ένταση των συμπτωμάτων ποικίλλει.

Ο σημαντικότερος άμεσος κίνδυνος, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν πολλές υδαρείς κενώσεις ή εμετοί, είναι η απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών.

Οι περισσότερες ήπιες λοιμώδεις γαστρεντερίτιδες αντιμετωπίζονται υποστηρικτικά. Ωστόσο, αιματηρή διάρροια, έντονος πόνος, υψηλός πυρετός, αφυδάτωση ή παρατεταμένη διάρκεια συμπτωμάτων μπορεί να απαιτούν εξετάσεις κοπράνων και περαιτέρω διερεύνηση.

Φλεγμονή στο έντερο από μικρόβιο

Όταν κάποιος αναφέρεται σε «φλεγμονή στο έντερο από μικρόβιο», συνήθως εννοεί μια βακτηριακή εντερική λοίμωξη. Ωστόσο, ο όρος «μικρόβιο» χρησιμοποιείται συχνά γενικά και δεν αποδεικνύει ότι η αιτία είναι βακτήριο.

Η παρουσία πυρετού, διάρροιας ή κοιλιακού πόνου δεν αρκεί για να προσδιοριστεί το παθογόνο. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρειάζεται καλλιέργεια κοπράνων ή μοριακός έλεγχος.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν εμφανίζεται αιματηρή διάρροια. Ορισμένες λοιμώξεις, όπως αυτές από βακτήρια που παράγουν τοξίνη Shiga, μπορεί να επιδεινωθούν με ακατάλληλη αντιβιοτική ή αντιδιαρροϊκή αγωγή.

Το CDC προειδοποιεί ότι σε λοίμωξη από STEC η χρήση αντιβιοτικών και ορισμένων αντιδιαρροϊκών μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών.

Χρόνια φλεγμονή εντέρου: Τι σημαίνει και ποιες είναι οι επιπτώσεις;

Η χρόνια φλεγμονή εντέρου αφορά φλεγμονώδη δραστηριότητα που επιμένει ή υποτροπιάζει. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα συμπτώματα είναι καθημερινά ή συνεχώς έντονα.

Στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου μπορεί να υπάρχουν περίοδοι ύφεσης, κατά τις οποίες τα συμπτώματα μειώνονται σημαντικά, και περίοδοι έξαρσης.

Η παρατεταμένη φλεγμονή ενδέχεται να προκαλέσει:

• Χρόνια διάρροια και κοιλιακό πόνο.
• Αναιμία λόγω απώλειας αίματος ή διατροφικών ελλείψεων.
• Ανεπαρκή απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
• Απώλεια βάρους και υποθρεψία.
• Επιπλοκές, όπως στενώσεις ή συρίγγια, κυρίως στη νόσο Crohn.

Η διάγνωση και η παρακολούθηση από γαστρεντερολόγο είναι απαραίτητες, καθώς η θεραπεία στοχεύει όχι μόνο στον έλεγχο των συμπτωμάτων αλλά και στη μείωση της φλεγμονής και στην πρόληψη επιπλοκών.

Φλεγμονή στο λεπτό και στο παχύ έντερο: Ποιες είναι οι διαφορές;

Η θέση της φλεγμονής επηρεάζει τόσο τα συμπτώματα όσο και τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία.

Φλεγμονή λεπτού εντέρου

Η φλεγμονή του λεπτού εντέρου ονομάζεται εντερίτιδα. Μπορεί να προκληθεί από λοιμώξεις, νόσο Crohn, φαρμακευτική βλάβη και άλλες καταστάσεις.

Επειδή στο λεπτό έντερο πραγματοποιείται μεγάλο μέρος της απορρόφησης θρεπτικών συστατικών, μια παρατεταμένη ή εκτεταμένη βλάβη μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις βιταμινών, μετάλλων και άλλων θρεπτικών συστατικών.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν διάρροια, κοιλιακό πόνο, φούσκωμα και απώλεια βάρους.

Φλεγμονή στο παχύ έντερο

Η φλεγμονή στο παχύ έντερο ονομάζεται κολίτιδα. Μπορεί να είναι λοιμώδης, ισχαιμική, φαρμακευτική ή να σχετίζεται με χρόνια φλεγμονώδη νόσο.

Συχνά προκαλεί διάρροια, κοιλιακό πόνο, βλέννα ή αίμα στα κόπρανα και επείγουσα ανάγκη για κένωση.

Δεν είναι κάθε κολίτιδα ελκώδης κολίτιδα. Ο όρος περιγράφει τη θέση της φλεγμονής, ενώ η ακριβής διάγνωση απαιτεί διερεύνηση της αιτίας.

Φλεγμονή εντέρου ή ευερέθιστο έντερο;

Η φλεγμονή εντέρου και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να προκαλούν παρόμοιες ενοχλήσεις, αλλά δεν είναι το ίδιο.

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS) είναι μια διαταραχή της αλληλεπίδρασης εντέρου και εγκεφάλου, που μπορεί να προκαλεί κοιλιακό πόνο, φούσκωμα, διάρροια ή δυσκοιλιότητα.

Τα συμπτώματα είναι πραγματικά και ενδέχεται να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα, αλλά το IBS δεν χαρακτηρίζεται από την οργανική φλεγμονή και τις βλάβες που παρατηρούνται στις ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου.

Χαρακτηριστικό	Φλεγμονώδης νόσος εντέρου	Ευερέθιστο έντερο
Οργανική φλεγμονή	Υπάρχει	Δεν αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα
Κοιλιακός πόνος	Μπορεί να υπάρχει	Συχνός
Αίμα στα κόπρανα	Μπορεί να εμφανιστεί	Δεν εξηγείται από το IBS
Απώλεια βάρους ή αναιμία	Μπορεί να εμφανιστούν	Χρειάζονται διερεύνηση άλλης αιτίας
Καλπροτεκτίνη	Συχνά αυξημένη σε ενεργή φλεγμονή	Συνήθως φυσιολογική

Σύμφωνα με τις οδηγίες του NICE, η καλπροτεκτίνη κοπράνων μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση φλεγμονωδών από μη φλεγμονώδεις διαταραχές, όταν χρησιμοποιείται στο κατάλληλο κλινικό πλαίσιο.

Η εξέταση δεν αποτελεί από μόνη της οριστική διάγνωση και δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση συμπτωμάτων όπως η αιμορραγία ή η ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Πώς γίνεται η διάγνωση της φλεγμονής εντέρου;

Δεν υπάρχει μία εξέταση που να διαγιγνώσκει όλες τις μορφές φλεγμονής στο έντερο. Ο γιατρός αξιολογεί τη διάρκεια των συμπτωμάτων, το ιστορικό, τη λήψη φαρμάκων, τυχόν ταξίδια, το οικογενειακό ιστορικό και τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός εργαστηριακών, ενδοσκοπικών και απεικονιστικών εξετάσεων.

Αιματολογικές εξετάσεις

Οι αιματολογικές εξετάσεις μπορούν να βοηθήσουν στην αναγνώριση φλεγμονής, αναιμίας ή διατροφικών ελλείψεων.

• Γενική αίματος: μπορεί να δείξει αναιμία ή μεταβολές στα λευκά αιμοσφαίρια.
• CRP: είναι δείκτης φλεγμονής που μπορεί να αυξηθεί σε διάφορες καταστάσεις.
• ΤΚΕ: αποτελεί επίσης μη ειδικό δείκτη φλεγμονώδους δραστηριότητας.
• Σίδηρος και φερριτίνη: χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει υποψία σιδηροπενίας ή αναιμίας.
• Ηλεκτρολύτες και νεφρική λειτουργία: μπορεί να χρειαστούν όταν υπάρχει σημαντική διάρροια ή αφυδάτωση.

Η αυξημένη CRP ή ΤΚΕ δεν αποδεικνύει ότι η φλεγμονή βρίσκεται στο έντερο. Αντίστοιχα, φυσιολογικές τιμές δεν αποκλείουν σε κάθε περίπτωση μια φλεγμονώδη νόσο.

Καλπροτεκτίνη κοπράνων

Η καλπροτεκτίνη είναι μια πρωτεΐνη που προέρχεται κυρίως από ουδετερόφιλα, κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Όταν υπάρχει φλεγμονή στον εντερικό βλεννογόνο, η συγκέντρωσή της στα κόπρανα μπορεί να αυξηθεί.

Η εξέταση χρησιμοποιείται για την εκτίμηση εντερικής φλεγμονής και, σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, για τη διάκριση φλεγμονωδών νόσων από λειτουργικές διαταραχές όπως το ευερέθιστο έντερο.

Ωστόσο, μια αυξημένη τιμή δεν σημαίνει απαραίτητα νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα. Μπορεί να παρατηρηθεί και σε λοιμώξεις ή άλλες παθήσεις.

Η ερμηνεία εξαρτάται από την ηλικία, τα συμπτώματα, το εργαστήριο και το ιατρικό ιστορικό.

Διαβάστε αναλυτικά τι δείχνει η καλπροτεκτίνη κοπράνων και ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές.

Εξετάσεις κοπράνων

Όταν υπάρχει υποψία εντερικής λοίμωξης, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει καλλιέργεια κοπράνων ή μοριακές εξετάσεις για συγκεκριμένους μικροοργανισμούς.

Ο έλεγχος επιλέγεται ανάλογα με τη διάρκεια και τη βαρύτητα της διάρροιας, την παρουσία αίματος, τον πυρετό, πρόσφατα ταξίδια ή τη λήψη αντιβιοτικών.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται ειδικός έλεγχος για Clostridioides difficile, ιδιαίτερα όταν η διάρροια εμφανίζεται μετά από αντιβιοτική θεραπεία ή νοσηλεία.

Δείτε επίσης τι μπορεί να σημαίνει η αυξημένη CRP στις εξετάσεις αίματος.

Κολονοσκόπηση και απεικονιστικές εξετάσεις

Η κολονοσκόπηση επιτρέπει την άμεση εξέταση του βλεννογόνου του παχέος εντέρου και, συνήθως, του τελικού τμήματος του λεπτού εντέρου. Όταν χρειάζεται, λαμβάνονται βιοψίες για ιστολογική εξέταση.

Δεν απαιτείται κολονοσκόπηση σε κάθε επεισόδιο διάρροιας ή κοιλιακού πόνου.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν υπερηχογράφημα, αξονική ή μαγνητική τομογραφία, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία επιπλοκών ή νόσου του λεπτού εντέρου.

Η επιλογή των εξετάσεων εξατομικεύεται, όπως περιγράφεται και στις οδηγίες του NIDDK για τη διάγνωση της νόσου Crohn.

Φλεγμονή εντέρου: Ποια συμπτώματα συνδέονται με ποιες αιτίες;

Τα συμπτώματα της φλεγμονής στο έντερο συχνά μοιάζουν μεταξύ τους, ακόμη και όταν οφείλονται σε διαφορετικές παθήσεις. Για παράδειγμα, η διάρροια μπορεί να εμφανιστεί τόσο σε μια παροδική λοίμωξη όσο και σε μια χρόνια φλεγμονώδη νόσο.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει ενδεικτικούς συνδυασμούς συμπτωμάτων, πιθανών αιτιών και εξετάσεων που μπορεί να εξετάσει ο γιατρός. Δεν αποτελεί εργαλείο αυτοδιάγνωσης, καθώς η επιλογή των εξετάσεων εξαρτάται από το ιατρικό ιστορικό και την κλινική εικόνα.

Συμπτώματα	Πιθανές αιτίες	Πιθανός διαγνωστικός έλεγχος
Ξαφνική υδαρής διάρροια, ναυτία και εμετοί	Ιογενής ή άλλη λοιμώδης γαστρεντερίτιδα	Κλινική αξιολόγηση και, όταν υπάρχουν ενδείξεις, εξετάσεις κοπράνων
Διάρροια με πυρετό και αίμα στα κόπρανα	Ορισμένες βακτηριακές λοιμώξεις ή φλεγμονώδεις παθήσεις	Άμεση ιατρική αξιολόγηση, εξετάσεις αίματος και κατάλληλος μικροβιολογικός έλεγχος
Επίμονη διάρροια, κοιλιακός πόνος και απώλεια βάρους	Νόσος Crohn, ελκώδης κολίτιδα ή άλλες χρόνιες παθήσεις	Εξετάσεις αίματος, καλπροτεκτίνη κοπράνων και, εφόσον χρειάζεται, ενδοσκόπηση
Κοιλιακός πόνος, φούσκωμα και αλλαγές στις κενώσεις χωρίς προειδοποιητικά συμπτώματα	Μεταξύ άλλων, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου	Κλινική αξιολόγηση και επιλεγμένες εξετάσεις για αποκλεισμό άλλων αιτιών
Εντοπισμένος κοιλιακός πόνος με πυρετό	Εκκολπωματίτιδα ή άλλη οξεία κοιλιακή πάθηση	Ιατρική εξέταση και, ανάλογα με τα ευρήματα, απεικονιστικός έλεγχος
Χρόνια διάρροια με αναιμία ή διατροφικές ελλείψεις	Δυσαπορρόφηση, κοιλιοκάκη ή φλεγμονώδης νόσος του εντέρου	Αιματολογικός έλεγχος και ειδικές εξετάσεις ανάλογα με την πιθανή διάγνωση

Τι πρέπει να θυμάστε: Η παρουσία αίματος στα κόπρανα, η ανεξήγητη απώλεια βάρους, η σημαντική αφυδάτωση και ο έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος απαιτούν ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα σε μια απλή γαστρεντερίτιδα.

Πώς αντιμετωπίζεται η φλεγμονή εντέρου;

Η αντιμετώπιση της φλεγμονής εντέρου εξαρτάται από την αιτία, τη βαρύτητα και τη διάρκεια των συμπτωμάτων. Δεν υπάρχει μία θεραπεία κατάλληλη για όλες τις περιπτώσεις.

Σε μια ήπια λοιμώδη γαστρεντερίτιδα, βασικός στόχος είναι η πρόληψη της αφυδάτωσης. Σε χρόνια φλεγμονώδη νόσο, αντίθετα, η θεραπεία αποσκοπεί στον έλεγχο της φλεγμονής, στην επίτευξη ύφεσης και στην πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών.

Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει:

• Αναπλήρωση υγρών και ηλεκτρολυτών.
• Κατάλληλη διατροφική υποστήριξη.
• Στοχευμένη θεραπεία συγκεκριμένης λοίμωξης.
• Ειδική φαρμακευτική αγωγή για χρόνια φλεγμονώδη νόσο.
• Αντιμετώπιση αναιμίας ή διατροφικών ελλείψεων.
• Παρακολούθηση για πιθανές επιπλοκές.

Φλεγμονή εντέρου: Χρειάζεται αντιβίωση;

Όχι, η αντιβίωση δεν χρειάζεται σε κάθε περίπτωση φλεγμονής εντέρου.

Τα αντιβιοτικά δεν αντιμετωπίζουν τις ιογενείς λοιμώξεις. Ακόμη και σε ορισμένες βακτηριακές γαστρεντερίτιδες, η αντιβιοτική αγωγή δεν είναι απαραίτητη, καθώς η λοίμωξη μπορεί να υποχωρήσει χωρίς αυτήν.

Αντιβιοτικά μπορεί να χρειαστούν σε συγκεκριμένες βακτηριακές λοιμώξεις, ανάλογα με το παθογόνο, τη σοβαρότητα της νόσου και τους παράγοντες κινδύνου του ασθενούς.

Η ακατάλληλη χρήση τους μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, να επηρεάσει το εντερικό μικροβίωμα και να συμβάλει στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής.

Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται;

Οι θεραπευτικές επιλογές διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη διάγνωση.

Σε συγκεκριμένες λοιμώξεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντιμικροβιακή θεραπεία. Στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, ο γαστρεντερολόγος μπορεί να επιλέξει φάρμακα όπως αμινοσαλικυλικά, κορτικοστεροειδή για βραχυχρόνια χρήση σε κατάλληλες περιπτώσεις, ανοσοτροποποιητικά, βιολογικούς παράγοντες ή άλλες στοχευμένες θεραπείες.

Η επιλογή εξαρτάται από το είδος της νόσου, την εντόπιση, τη βαρύτητα, τις προηγούμενες θεραπείες και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς.

Ορισμένα αντιδιαρροϊκά φάρμακα δεν είναι κατάλληλα όταν υπάρχει αιματηρή διάρροια, υψηλός πυρετός ή υποψία σοβαρής φλεγμονής. Επομένως, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αυθαίρετα σε τέτοιες περιπτώσεις.

Στις χρόνιες φλεγμονώδεις νόσους, η θεραπεία δεν πρέπει να διακόπτεται επειδή απλώς υποχώρησαν τα συμπτώματα, χωρίς συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό.

Φλεγμονή εντέρου και διατροφή: Τι μπορούμε να τρώμε;

Η διατροφή μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη ανοχή των συμπτωμάτων, αλλά δεν αποτελεί θεραπεία για κάθε αιτία εντερικής φλεγμονής.

Οι διατροφικές ανάγκες ενός ανθρώπου με οξεία γαστρεντερίτιδα διαφέρουν από εκείνες ενός ασθενούς με νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα.

Τι μπορεί να τρώει κάποιος όταν έχει έντονα συμπτώματα;

Σε ήπια οξεία διάρροια, προτεραιότητα έχει η επαρκής ενυδάτωση. Όταν υπάρχουν σημαντικές απώλειες υγρών, μπορεί να χρειαστεί ειδικό διάλυμα ενυδάτωσης από το στόμα, που αναπληρώνει νερό και ηλεκτρολύτες.

Εφόσον το άτομο μπορεί να φάει, συνήθως δεν χρειάζεται παρατεταμένη νηστεία. Μικρά γεύματα με τροφές που γίνονται καλά ανεκτές μπορεί να είναι πιο εύκολα στη διαχείριση.

Ενδεικτικά, ανάλογα με την ανοχή, μπορούν να επιλεγούν:

• Ρύζι, πατάτα ή ζυμαρικά.
• Μπανάνα και άλλες καλά ανεκτές τροφές.
• Φρυγανιές ή ψωμί.
• Άπαχες πηγές πρωτεΐνης, όπως κοτόπουλο.
• Σούπες και ήπια μαγειρεμένα γεύματα.

Δεν είναι απαραίτητο να περιορίζεται η διατροφή αποκλειστικά σε αυτές τις τροφές. Στόχος είναι η σταδιακή επιστροφή σε μια επαρκή και ισορροπημένη διατροφή, σύμφωνα με την ανοχή.

Σε άτομα με χρόνια φλεγμονώδη νόσο, η διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται στη δραστηριότητα της νόσου, στη θρεπτική κατάσταση και σε τυχόν επιπλοκές.

Για παράδειγμα, σε συγκεκριμένες στενώσεις του εντέρου μπορεί να απαιτείται ειδική διατροφική προσέγγιση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο πρέπει να αποφεύγουν μόνιμα τις φυτικές ίνες.

Οι αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί τροφίμων μπορεί να οδηγήσουν σε διατροφικές ελλείψεις και πρέπει να αποφεύγονται.

Τι να αποφεύγω όταν έχω φλεγμονή στο έντερο;

Δεν υπάρχει μία ενιαία λίστα απαγορευμένων τροφίμων για όλους τους ανθρώπους με φλεγμονή εντέρου. Η κατάλληλη διατροφή εξαρτάται από την αιτία των συμπτωμάτων, τη βαρύτητά τους και την προσωπική ανοχή.

Όταν υπάρχει οξεία διάρροια ή έντονη γαστρεντερική ενόχληση, ορισμένες τροφές και ποτά μπορεί να επιδεινώσουν προσωρινά τα συμπτώματα:

• Πολύ λιπαρά ή τηγανητά γεύματα: μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερη δυσφορία σε ορισμένους ανθρώπους.
• Μεγάλες ποσότητες αλκοόλ: μπορεί να επιδεινώσουν την αφυδάτωση και τη γαστρεντερική ενόχληση.
• Πολλά ροφήματα με καφεΐνη: ενδέχεται να αυξήσουν την κινητικότητα του εντέρου και να επιβαρύνουν τη διάρροια.
• Πολύ ζαχαρούχα ροφήματα: μπορεί να επιδεινώσουν τη διάρροια σε ορισμένες περιπτώσεις.
• Τρόφιμα που προκαλούν ατομική δυσανεξία: όπως γαλακτοκομικά σε άτομα με προσωρινή ή μόνιμη δυσανεξία στη λακτόζη.

Οι παραπάνω περιορισμοί δεν είναι απαραίτητοι για όλους και δεν πρέπει να συνεχίζονται χωρίς λόγο. Ιδιαίτερα στις χρόνιες φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, οι αυστηρές δίαιτες αποκλεισμού μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο διατροφικών ελλείψεων.

Εάν υπάρχει νόσος Crohn, ελκώδης κολίτιδα, σημαντική απώλεια βάρους ή υποψία στένωσης του εντέρου, οι διατροφικές οδηγίες χρειάζεται να εξατομικεύονται με τη βοήθεια του θεράποντος γιατρού και, όπου χρειάζεται, διαιτολόγου.

Φλεγμονή εντέρου: Υπάρχει φυσική αντιμετώπιση;

Η αναζήτηση φυσικών τρόπων αντιμετώπισης είναι συνηθισμένη, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι ήπια ή επανεμφανίζονται.

Ωστόσο, δεν υπάρχει αποδεδειγμένη φυσική θεραπεία που να αντιμετωπίζει όλες τις μορφές φλεγμονής εντέρου ή να αντικαθιστά την απαραίτητη ιατρική αγωγή.

Ορισμένα μέτρα μπορούν να υποστηρίξουν τη γενική υγεία και την ανάρρωση:

• Επαρκής ενυδάτωση.
• Ισορροπημένη διατροφή, προσαρμοσμένη στα συμπτώματα.
• Επαρκής ύπνος και ανάπαυση.
• Διακοπή καπνίσματος, ιδιαίτερα σημαντική στη νόσο Crohn.
• Αποφυγή τροφών που προκαλούν αποδεδειγμένα ατομική δυσανεξία.
• Διαχείριση του άγχους, που μπορεί να επιβαρύνει την εμπειρία των γαστρεντερικών συμπτωμάτων.

Τα προβιοτικά δεν έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα σε όλες τις παθήσεις και δεν αποτελούν καθολική θεραπεία της εντερικής φλεγμονής. Η χρήση τους χρειάζεται να αξιολογείται ανάλογα με τη διάγνωση και την κατάσταση του ασθενούς.

Επίσης, τα φυτικά σκευάσματα και τα συμπληρώματα δεν είναι απαραίτητα ακίνδυνα. Μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες ή να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα.

Εάν υπάρχει επίμονη διάρροια, αίμα στα κόπρανα ή ανεξήγητη απώλεια βάρους, η προσπάθεια φυσικής αντιμετώπισης δεν πρέπει να καθυστερεί την ιατρική διερεύνηση.

Μπορεί η φλεγμονή του εντέρου να σχετίζεται με καρκίνο;

Η παρουσία φλεγμονής στο έντερο δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει καρκίνο. Μια συνηθισμένη, παροδική γαστρεντερίτιδα δεν ταυτίζεται με τις χρόνιες καταστάσεις που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο κακοήθειας.

Ωστόσο, ορισμένες μακροχρόνιες φλεγμονώδεις νόσοι που προσβάλλουν το παχύ έντερο μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.

Ο κίνδυνος εξαρτάται από παράγοντες όπως η διάρκεια της νόσου, η έκταση της προσβολής του παχέος εντέρου, η βαρύτητα της φλεγμονής και το ατομικό ιστορικό.

Για τον λόγο αυτό, ορισμένοι ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα ή νόσο Crohn που προσβάλλει το παχύ έντερο χρειάζονται εξατομικευμένο πρόγραμμα ενδοσκοπικής παρακολούθησης.

Αίμα στα κόπρανα, ανεξήγητη αναιμία, απώλεια βάρους ή επίμονη αλλαγή στις κενώσεις δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα ούτε σε απλή φλεγμονή ούτε σε καρκίνο. Χρειάζονται κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.

Φλεγμονή εντέρου στα παιδιά

Στα παιδιά, οι εντερικές λοιμώξεις αποτελούν συχνή αιτία διάρροιας και κοιλιακών ενοχλήσεων. Ωστόσο, ο κίνδυνος αφυδάτωσης είναι μεγαλύτερος, ιδιαίτερα στα βρέφη και στα μικρότερα παιδιά.

Σημάδια που χρειάζονται προσοχή είναι:

• Λιγότερα ούρα ή λιγότερες βρεγμένες πάνες.
• Ξηροστομία και απουσία δακρύων.
• Ασυνήθιστη υπνηλία, λήθαργος ή έντονη αδυναμία.
• Επίμονοι εμετοί ή αδυναμία λήψης υγρών.
• Αίμα στα κόπρανα.
• Έντονος κοιλιακός πόνος.

Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επανέρχονται, ιδιαίτερα εάν συνοδεύονται από απώλεια βάρους ή καθυστέρηση ανάπτυξης, χρειάζεται παιδιατρική αξιολόγηση για πιθανή χρόνια πάθηση.

Αντιβιοτικά και αντιδιαρροϊκά φάρμακα δεν πρέπει να χορηγούνται αυθαίρετα στα παιδιά.

Πότε χρειάζεται άμεσα γιατρός;

Η φλεγμονή εντέρου μπορεί να έχει ήπια πορεία, αλλά ορισμένα συμπτώματα ενδέχεται να υποδηλώνουν σοβαρότερη κατάσταση.

Ζητήστε άμεση ιατρική αξιολόγηση εάν εμφανιστούν:

• Αίμα στα κόπρανα ή μαύρα, σαν πίσσα κόπρανα.
• Έντονος, συνεχής ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος.
• Υψηλός ή επίμονος πυρετός, ιδιαίτερα μαζί με έντονη διάρροια.
• Συνεχείς εμετοί και αδυναμία διατήρησης υγρών.
• Σημαντική μείωση ούρων, έντονη δίψα, ζάλη ή άλλα σημάδια αφυδάτωσης.
• Λιποθυμία, σύγχυση ή έντονη αδυναμία.
• Συμπτώματα σε βρέφη, ευάλωτους ηλικιωμένους ή ανοσοκατεσταλμένα άτομα.

Σε περίπτωση κατάρρευσης, διαταραχής συνείδησης, έντονης αιμορραγίας ή άλλης απειλητικής κατάστασης, καλέστε το 112 ή το 166.

Επίσης, προγραμματίστε ιατρική εξέταση όταν η διάρροια επιμένει, οι ενοχλήσεις υποτροπιάζουν ή υπάρχει ανεξήγητη απώλεια βάρους, ακόμη και χωρίς έντονο πόνο.

Συχνές ερωτήσεις για τη φλεγμονή εντέρου

✍ Συντακτική ομάδα Health4U.gr

Το άρθρο βασίζεται σε πληροφορίες και κατευθυντήριες οδηγίες από το NIDDK, το NICE, το CDC και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Στόχος μας είναι η έγκυρη και κατανοητή ενημέρωση για θέματα υγείας και πρόληψης. Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, συμβουλή ή διάγνωση. Μάθετε περισσότερα για την ομάδα μας στη σελίδα
Σχετικά με εμάς.

Επιστημονικές πηγές

1. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Crohn’s Disease: Symptoms, Diagnosis and Treatment. NIDDK.
2. NIDDK. Diagnosis of Crohn’s Disease. Διαγνωστικές εξετάσεις.
3. NIDDK. Treatment for Crohn’s Disease. Θεραπευτικές επιλογές.
4. NIDDK. Ulcerative Colitis. Ελκώδης κολίτιδα.
5. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Faecal calprotectin diagnostic tests for inflammatory diseases of the bowel. Οδηγίες για την καλπροτεκτίνη.
6. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Norovirus. Ιογενής γαστρεντερίτιδα και πρόληψη.
7. World Health Organization (WHO). Diarrhoeal disease. Διάρροια, αφυδάτωση και ενυδάτωση.
8. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Eating, Diet, & Nutrition for Crohn’s Disease. Διατροφή και νόσος Crohn.
9. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Symptoms & Causes of Ulcerative Colitis. Συμπτώματα και αίτια ελκώδους κολίτιδας.