Ο αιματοκρίτης είναι η αναλογία του αίματος που καταλαμβάνεται από ερυθρά αιμοσφαίρια και μπορεί να ρυθμιστεί με την κατάλληλη διατροφή. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία, καθώς μεταφέρουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά σε διάφορα μέρη του σώματος. Συνεπώς, πρέπει να βρίσκονται στην κατάλληλη ποσότητα στο αίμα.

Ο άνθρωπος με χαμηλό αιματοκρίτη είναι πολύ πιθανό να παρουσιάσει και αναιμία, δηλαδή τα όργανα του σώματός του να μη λαμβάνουν το οξυγόνο που χρειάζονται. Όταν ο χαμηλός αιματοκρίτης συνδυάζεται και με έλλειψη σιδήρου, ο άνθρωπος πάσχει από σιδηροπενική αναιμία. Σε αυτή την πάθηση η φεριτίνη (ο εργαστηριακός δείκτης που ελέγχει την έλλειψη σιδήρου) βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα.

Πώς μετριέται ο αιματοκρίτης

Ο αιματοκρίτης μετριέται συνήθως, από ένα δείγμα αίματος, από μια αυτοματοποιημένη μηχανή, η οποία κάνει πολλές άλλες μετρήσεις του αίματος ταυτόχρονα. Οι περισσότερες από αυτές τις μηχανές στην πραγματικότητα δεν μετρούν άμεσα τον αιματοκρίτη, αλλά τον υπολογίζουν με βάση την ποσότητα της αιμοσφαιρίνης και του μέσου όγκου των ερυθρών αιμοσφαιρίων στο αίμα. Ο αιματοκρίτης μπορεί επίσης να προσδιοριστεί με χειροκίνητη μέθοδο, χρησιμοποιώντας τη φυγόκεντρο δύναμη. Όταν ένας σωλήνας αίματος φυγοκεντρείται, τα ερυθρά κύτταρα μαζεύονται στον πυθμένα του σωλήνα. Το ποσοστό των ερυθρών αιμοσφαιρίων προς τον συνολικό όγκο αίματος μπορεί στη συνέχεια να μετρηθεί οπτικά.αιματοκρίτης κόκκινα μπαλόνια καρδιές

Επίπεδα αιματοκρίτη (Hct)

Τα επίπεδα του αιματοκρίτη είναι ουσιαστικά η αναλογία του όγκου των ερυθρών αιμοσφαιρίων προς τον όγκο του αίματος. Το φυσιολογικό εύρος των επιπέδων του αιματοκρίτη διαφέρει μεταξύ των φύλων και είναι περίπου 45% έως 52% για τους άντρες και 37% έως 48% για τις γυναίκες στο σύνολο του όγκου του αίματος.

Τα φυσιολογικά επίπεδα του αιματοκρίτη εξαρτώνται από την ηλικία και το φύλο του ατόμου, όπως προαναφέρθηκε. Οι φυσιολογικές τιμές είναι οι παρακάτω:

Ηλικία Σειρές αιματοκρίτη
Βρέφος 55-68%
Μίας (1) εβδομάδας 47-65%
Ενός (1) μήνα 37-49%
Τριών (3) μηνών 30-36%
Ενός (1) έτους 29-41%
Δέκα (10) ετών 36-40%
Ενήλικοι άντρες 42-54%
Ενήλικες γυναίκες 38-46%

Τι σημαίνει χαμηλός αιματοκρίτης;

Ένα άτομο που έχει χαμηλό αιματοκρίτη αναφέρεται ως αναιμικό. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που προκαλούν αναιμία. Μερικοί από τους πιο συνηθισμένους είναι οι εξής:

  • απώλεια αίματος (τραυματισμός, χειρουργική επέμβαση, αιμορραγία και καρκίνος του παχέος εντέρου)
  • ανεπάρκεια στοιχείων (σίδηρος, βιταμίνη Β12, φυλλικό οξύ)
  • προβλήματα του μυελού των οστών
  • καταστολή από χημειοθεραπευτικά φάρμακα, νεφρική ανεπάρκεια)
  • μη φυσιολογική αιμοσφαιρίνη (δρεπανοκυτταρική αναιμία).

Τι σημαίνει υψηλός αιματοκρίτης;

Υψηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα αιματοκρίτη δείχνουν μη φυσιολογική αύξηση στα επίπεδα ερυθρών αιμοσφαιρίων.

  • Υψηλός αιματοκρίτης παρατηρείται σε άτομα που ζουν σε μεγάλα υψόμετρα και σε χρόνιους καπνιστές.
  • Η αφυδάτωση προκαλεί υψηλό αιματοκρίτη, που εξαφανίζεται όταν αποκατασταθεί.

Μερικές άλλες σπάνιες αιτίες αυξημένων επιπέδων αιματοκρίτη είναι:

  • ασθένειες των πνευμόνων
  • ορισμένοι όγκοι
  • μια διαταραχή του μυελού των οστών γνωστή ως πολυκυτταραιμία rubra vera
  • η κατάχρηση του φαρμάκου Epogen από αθλητές.

σπανάκι και πράσινα λαχανικά που κρατάει γυναίκα για ενίσχυση του αιματοκρίτη

Αιματοκρίτης και σωστή διατροφή 

Πολλά τρόφιμα περιέχουν υψηλή ποσότητα σιδήρου. Ένα άτομο μπορεί εύκολα να τα συνδυάσει και να τα μετατρέψει σε νόστιμα, θρεπτικά γεύματα που θα βοηθήσουν στην ενίσχυση της πρόσληψης σιδήρου.

Λαχανικά

  • κάρδαμο
  • σγουρό λάχανο και άλλες ποικιλίες
  • σπανάκι
  • πράσινα λάχανα
  • μπρόκολο

Ωστόσο, ορισμένα σκούρα φυλλώδη λαχανικά περιέχουν επίσης οξαλικά, τα οποία μπορούν να εμποδίσουν την απορρόφηση σιδήρου.

Ξηροί καρποί και σπόροι

  • κάσιους
  • φιστίκια
  • κουκουνάρι
  • ηλιόσποροι

Κρέας και ψάρι

  • βοδινό κρέας
  • αρνάκι
  • συκώτι
  • στρείδια
  • γαρίδες
  • σαρδέλες
  • τόνος
  • σολομός

Τροφές που μπορεί να εμποδίσουν την πρόσληψη σιδήρου

  • τσάι και καφές
  • γάλα και ορισμένα γαλακτοκομικά προϊόντα
  • δημητριακά ολικής αλέσεως
  • τρόφιμα που περιέχουν τανίνες, όπως σταφύλια και καλαμπόκι
  • τρόφιμα πλούσια σε γλουτένη, όπως ζυμαρικά και άλλα προϊόντα που παρασκευάζονται με σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη ή βρώμη
  • τρόφιμα που περιέχουν φυτικό οξύ, όπως καστανό ρύζι και προϊόντα ολικής αλέσεως
  • τρόφιμα που περιέχουν οξαλικό οξύ, όπως φιστίκια, μαϊντανός και σοκολάτα.

Για να απορροφάται πάντως όλο το ποσοστό σιδήρου στο αίμα, υπάρχουν διάφορες στρατηγικές. Για παράδειγμα, πρέπει να αποφεύγεται η ταυτόχρονη κατανάλωση τροφών πλούσιων σε σίδηρο με εκείνες που είναι πλούσιες σε ασβέστιο αλλά και όσες είναι πλούσιες σε βιταμίνη C. Με τη σωστή διατροφή ο αιματοκρίτης μπορεί να ρυθμιστεί σε σωστά επίπεδα.

Στοιχεία από: www.healthline.com bloode.org