Τα αντιπυρηνικά αντισώματα (ΑΝΑ) είναι αντισώματα που παράγει ο οργανισμός έναντι συστατικών του πυρήνα των δικών του κυττάρων.

Τα αντιπυρηνικά αντισώματα είναι υπεύθυνα για την αναγνώριση μορίων εξωτερικών παραγόντων που είναι δυνητικά επιθετικά για τον οργανισμό.

Αντιπυρηνικά αντισώματα – Εξέταση

Η εξέταση για τα αντιπυρηνικά αντισώματα είναι μία από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες εξετάσεις σε ιατρικές διαβουλεύσεις, τόσο στη ρευματολογία όσο και στην οικογενειακή ιατρική. Ανιχνεύονται με τεστ αίματος, το οποίο πραγματοποιείται από ασθενείς με μυοσκελετικά και ρευματικά συμπτώματα.

Τα αντιπυρηνικά χρησιμοποιούνται συνήθως για να αποκλεισθεί ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος. Άνω του 95% των ασθενών εμφανίζουν θετικά αντισώματα.

Αντιπυρηνικά αντισώματα θετικά

Η εξέταση αντιπυρηνικών αντισωμάτων καθοδηγεί τη διάγνωση αυτοάνοσων ασθενειών. Όταν υπάρχει υποψία για λύκο ή ρευματοειδή αρθρίτιδα για παράδειγμα.

Σύμφωνα με ειδικούς στην κλινική Mayo, η εξέταση αντιπυρηνικών αντισωμάτων δεν επιβεβαιώνει συγκεκριμένα τη διάγνωση. Ωστόσο, βοηθά στην καθοδήγηση της διαδικασίας και του πρωτοκόλλου. Αυτό είναι χρήσιμο επειδή πολλές διαταραχές έχουν πολύ παρόμοια και μη συγκεκριμένη συμπτωματολογία – όπως κόπωση και πόνο στις αρθρώσεις. Το θετικό τεστ αντισωμάτων είναι ενδεικτικό της αυτοάνοσης νόσου.

Η συγκεκριμένη εξέταση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη για την αξιολόγηση του ερυθηματώδη λύκου. Στην πραγματικότητα, περισσότερο από το 95% των ατόμων με τη νόσο έχουν θετικό αποτέλεσμα. Αξίζει να αναφερθεί ότι πολλοί υγιείς άνθρωποι (έως και 15%) έχουν εμφανίσει αντισώματα.

Αντιπυρηνικά αντισώματα αρνητικά

Οι γιατροί αποκλείουν τη διάγνωση όταν αυτό το τεστ είναι αρνητικό. Μία αρνητική δοκιμασία αντιπυρηνικών αντισωμάτων αποκλείει την πιθανότητα μίας αυτοάνοσης νόσου και οδηγεί το γιατρό στη διερεύνηση άλλων αιτιών.

Σε ανοσοκαταστολή και λήψη στερεοειδών τα αντιπυρηνικά αντισώματα είναι ψευδώς αρνητικά.

Αντιπυρηνικά αντισώματα φυσιολογικές τιμές

Συγκέντρωση ΑΝΑ στο αίμα κάτω από 1:40 θεωρείται φυσιολογική.

Το τεστ αίματος γίνεται με δύο μεθόδους, τον έμμεσο ανοσοφθορισμό (Indirect immunoFluorence Assay ή IFA) και την ELISA (enzyme-linked immunoabsorbant assay). Δεν χρειάζεται προηγουμένως να γίνει αποχή από το φαγητό. Οι τιμές αναφοράς είναι:

Τιμές Αναφοράς (IFA)

• Αρνητικό: Αραίωση < 1/80
• Οριακό: Αραίωση > 1/80 ή < 1/160
• Θετικό: Αραίωση > 1/320

Τιμές Αναφοράς (ELISA)

• Αρνητικό: < 1.0 U/ml)
• Ασθενώς Θετικό: 1.1 – 2.9 U/ml
• Θετικό: 3.0 – 5.9 U/ml
• Έντονα Θετικό: > 6.0 U/ml

Αντιπυρηνικά αντισώματα hasimoto και άλλα αυτοάνοσα

Περίπου το 2,5% του γενικού πληθυσμού έχει κάποια αυτοάνοση πάθηση στην οποία παρατηρούνται αυξημένες τιμές

• Ψωρίαση
• Σκληροδερμία
• Σύνδρομο Sjogren
• Σύνδρομο Addison
• Αιμολυτική αναιμία
• Αυτοάνοση ηπατίτιδα
• Γαστρεντερικές νόσοι
• Θυροειδίτιδα του hashimoto
• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ
• Ιδιοπαθής θρομβοκυττοπενική πορφύρα
• Ιογενείς ή χρόνιες βακτηριαδιακές λοιμώξεις

Αντιπυρηνικά αντισώματα τιμές αναφοράς

Νοσήματα 

• Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος ↔ 95-100
• Συστηματικό σκληρόδερμα ↔ 60-80

Νοσήματα όπου τα ΑΝΑ είναι χρήσιμα για τη διάγνωση

• Σύνδρομο Sjogren ↔ 40-70
• Ιδιοπαθής φλεγμονώδης μυοσίτιδα ↔ 30-80

Νοσήματα όπου τα ΑΝΑ είναι χρήσιμα για την πρόγνωση

• Σύνδρομο Raynaud
• Ιδιοπαθής νεανική αρθρίτιδα

Νοσήματα όπου τα ΑΝΑ δεν είναι χρήσιμα για τη διάγνωση

• Κακοήθειες ↔ Ποικίλλει αρκετά
• Λοιμώδη νοσήματα ↔ Ποικίλλει αρκετά
• Ινομυαλγία ↔ 15-25
• Κακοήθειες ↔ 15-15
• Δισκοειδής λύκος ↔ 5-25
• Πολλαπλή σκλήρυνση ↔ 25
• Νοσήματα θυρεοειδή ↔ 30-50
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα ↔ 30-50

Πιθανοί κίνδυνοι

Ελλοχεύουν κίνδυνοι στην εξέταση, οι οποίοι απορρέουν από την πιθανότητα λάθους. Αυτό σημαίνει ότι στην περίπτωση ενός αρνητικού αποτελέσματος, αυτομάτως αποκλείονται τα αυτοάνοσα νοσήματα.

Ωστόσο, πρέπει να λάβουν υπόψη μερικά πράγματα εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό. Για παράδειγμα, έως και το 37% των υγιών ατόμων άνω των 65 ετών μπορεί να εμφανίσουν αυξημένη τιμή. Επιπλέον, ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Το ίδιο ισχύει για ορισμένους τύπους καρκίνου και για την κατανάλωση φαρμάκων.

Αντιπυρηνικά αντισώματα – Κόστος

Το κόστος των ΑΝΑ κυμαίνεται από 6 – 10 ευρώ.