Η χρόνια φλεγμονή συνδέεται με μικρότερες καρδιακές κοιλότητες, σχετική πάχυνση των τοιχωμάτων και δυσκολότερη πλήρωση της καρδιάς με αίμα, σύμφωνα με μεγάλη βρετανική μελέτη. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι μεταβολές στη δομή και τη λειτουργία της μπορεί να υπάρχουν πριν εκδηλωθεί εμφανής καρδιαγγειακή νόσος.

Η έρευνα, από επιστήμονες του Imperial College London και του MRC Laboratory of Medical Sciences, αξιοποίησε δεδομένα από τη βάση UK Biobank. Οι συμμετέχοντες με τις υψηλότερες τιμές ενός δείκτη φλεγμονής παρουσίαζαν κατά 43% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών συμβάντων σε σύγκριση με εκείνους που είχαν τις χαμηλότερες τιμές.

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στον αυξημένο κίνδυνο. Οι ερευνητές εξέτασαν πώς η φλεγμονή συνδέεται με την εικόνα της καρδιάς, αλλά και πώς σχετίζεται με το κάπνισμα, το σωματικό λίπος, την ψυχική επιβάρυνση και τις κοινωνικές συνθήκες. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026 στο European Journal of Preventive Cardiology.

Τι εξέτασαν οι ερευνητές

Οι επιστήμονες αξιοποίησαν διαφορετικά υποσύνολα από 488.079 συμμετέχοντες της UK Biobank, συνδυάζοντας αιματολογικές μετρήσεις, γενετικά δεδομένα, πληροφορίες για τον τρόπο ζωής και καταγραφές της μετέπειτα υγείας τους.

Δεν υποβλήθηκαν όλοι οι συμμετέχοντες σε όλες τις εξετάσεις. Η ανάλυση που συνέδεσε τη φλεγμονή με χαρακτηριστικά της καρδιάς από μαγνητική τομογραφία και ηλεκτροκαρδιογράφημα αφορούσε 70.809 άτομα. Άλλες αναλύσεις αξιοποίησαν μεγαλύτερες ομάδες για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και μικρότερες για τη διερεύνηση συγκεκριμένων πρωτεϊνών.

Αυτή η προσέγγιση επέτρεψε στην ομάδα να εξετάσει διαφορετικές πλευρές του ίδιου ερωτήματος: αν η αυξημένη φλεγμονώδης δραστηριότητα συνδέεται με μεταβολές στην καρδιά, με μελλοντικά καρδιαγγειακά συμβάντα και με συγκεκριμένους βιολογικούς μηχανισμούς.

Ποιες αλλαγές εντοπίστηκαν στην καρδιά

Τα υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής συσχετίστηκαν με ένα πρότυπο μεταβολών που περιλάμβανε μικρότερο όγκο των κοιλιών, σχετική πάχυνση των τοιχωμάτων και ήπια διαταραχή της διαστολικής λειτουργίας.

Η διαστολή είναι η φάση κατά την οποία η καρδιά χαλαρώνει και γεμίζει με αίμα πριν από την επόμενη συστολή. Επομένως, η λειτουργία της δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο δυνατά αντλεί, αλλά και από το πόσο αποτελεσματικά δέχεται το αίμα που θα προωθήσει στη συνέχεια.

Στη μελέτη, οι υψηλότερες τιμές του δείκτη φλεγμονής συνδέθηκαν με μικρότερη ποσότητα αίματος στην αριστερή κοιλία στο τέλος της πλήρωσης και με μικρότερη ποσότητα αίματος που εξωθείται σε κάθε παλμό. Καταγράφηκε επίσης υψηλότερη καρδιακή συχνότητα, την οποία οι συγγραφείς ερμηνεύουν ως πιθανή αντισταθμιστική απόκριση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι είχαν αυξημένη φλεγμονή έπασχαν από καρδιακή ανεπάρκεια. Οι ερευνητές περιγράφουν μεταβολές που μπορεί να είναι συμβατές με πρώιμη αναδιαμόρφωση της καρδιάς. Χρειάζονται, όμως, μελέτες που να παρακολουθούν την εξέλιξή τους για να διαπιστωθεί αν και σε ποιους ανθρώπους οδηγούν σε κλινικά εκδηλωμένη νόσο.

Η σημασία του ευρήματος βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη διάκριση: οι απεικονιστικές εξετάσεις μπορούν να αποκαλύπτουν λεπτές διαφορές στη λειτουργία ενός οργάνου, χωρίς αυτές να ισοδυναμούν αυτομάτως με διάγνωση ή με βέβαιη μελλοντική επιδείνωση. Τα επιμέρους αποτελέσματα περιγράφονται στην πρωτότυπη δημοσίευση στο αποθετήριο του Imperial College London.

Τι σημαίνει ο αυξημένος κίνδυνος κατά 43%

Οι συμμετέχοντες κατατάχθηκαν σε πέντε ομάδες ανάλογα με τα επίπεδα του δείκτη φλεγμονής. Η ομάδα με τις υψηλότερες τιμές —το ανώτερο 20%— εμφάνισε κατά 43% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο σοβαρού καρδιαγγειακού συμβάντος από την ομάδα με τις χαμηλότερες τιμές.

Στη συγκεκριμένη έρευνα, ο συνδυαστικός δείκτης περιλάμβανε το πρώτο περιστατικό από τα ακόλουθα:

• Έμφραγμα του μυοκαρδίου.
• Εγκεφαλικό ή άλλο αγγειακό εγκεφαλικό συμβάν.
• Καρδιακή ανεπάρκεια.
• Καρδιακή ανακοπή.
• Θάνατο από καρδιαγγειακή αιτία.

Το 43% δεν σημαίνει ότι το 43% των ανθρώπων με υψηλή φλεγμονή θα υποστεί ένα τέτοιο συμβάν. Περιγράφει τη σχετική διαφορά μεταξύ δύο ομάδων κατά την παρακολούθηση. Επίσης, δεν μπορεί να αποδοθεί ως ξεχωριστή αύξηση κατά 43% για κάθε μία από τις παραπάνω παθήσεις.

Η διάκριση έχει σημασία για την κατανόηση της είδησης: πρόκειται για έναν δείκτη αυξημένου κινδύνου σε επίπεδο πληθυσμού, όχι για πρόβλεψη του τι θα συμβεί σε ένα συγκεκριμένο άτομο.

Τι είναι η χρόνια φλεγμονή και πώς μετρήθηκε

Η φλεγμονή αποτελεί μέρος της άμυνας του οργανισμού. Βοηθά στην αντιμετώπιση λοιμώξεων και τραυματισμών. Όταν, όμως, η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού επιμένει σε χαμηλό επίπεδο για μεγάλο διάστημα, περιγράφεται ως χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον δείκτη GlycA, από τον όρο glycoprotein acetyls. Πρόκειται για σύνθετο αιματολογικό σήμα που σχετίζεται με γλυκοπρωτεΐνες της φλεγμονώδους απόκρισης και μετρήθηκε με φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού.

Ο GlycA δεν δείχνει από μόνος του πού βρίσκεται μια φλεγμονή ούτε αποδεικνύει ότι υπάρχει βλάβη στην καρδιά. Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκε ως δείκτης της συστηματικής φλεγμονώδους δραστηριότητας, ώστε να εξεταστούν οι συσχετίσεις της με άλλα χαρακτηριστικά της υγείας.

Οι ίδιοι οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη μέτρηση δεν είναι σήμερα διαθέσιμη ως εξέταση ρουτίνας στην καθημερινή περίθαλψη. Η αξία της σε σχέση με άλλους δείκτες, όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας, χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση σε ευρύτερους πληθυσμούς.

Ο ρόλος του καπνίσματος, της ψυχικής υγείας και των ανισοτήτων

Η φλεγμονή δεν εξετάστηκε απομονωμένα από τις συνθήκες ζωής. Το κάπνισμα, η μεγαλύτερη ποσότητα λίπους στον κορμό, η ψυχική επιβάρυνση και η κοινωνικοοικονομική μειονεξία συγκαταλέγονταν στους παράγοντες με τις ισχυρότερες συσχετίσεις με υψηλότερες τιμές GlycA.

Τα ευρήματα ενισχύουν την υπόθεση ότι η φλεγμονή μπορεί να αποτελεί έναν από τους βιολογικούς δρόμους μέσω των οποίων οι δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης συνδέονται με την καρδιαγγειακή υγεία. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι το καθημερινό άγχος προκαλεί από μόνο του τις συγκεκριμένες καρδιακές μεταβολές.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Imperial College London, ο επικεφαλής ερευνητής Declan O’Regan ανέδειξε ιδιαίτερα τη σύνδεση των κοινωνικών παραγόντων και της ψυχικής υγείας με τη φλεγμονή, πέρα από ήδη αναγνωρισμένους παράγοντες όπως το κάπνισμα.

Η γενετική προδιάθεση φάνηκε επίσης να επηρεάζει αυτές τις σχέσεις. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι οι συσχετίσεις μεταξύ περιβαλλοντικών παραγόντων, φλεγμονής και καρδιαγγειακού κινδύνου διέφεραν ανάλογα με το γενετικό υπόβαθρο. Αυτό υποδεικνύει μια σύνθετη αλληλεπίδραση κληρονομικών και επίκτητων παραγόντων, χωρίς να σημαίνει ότι η καρδιοπάθεια είναι προδιαγεγραμμένη.

Τι δείχνουν τα ευρήματα για μελλοντικές θεραπείες

Η ομάδα εξέτασε 80 πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη φλεγμονή, αναζητώντας πιθανούς συνδετικούς κρίκους ανάμεσα στον GlycA, στις μεταβολές της καρδιάς και στα καρδιαγγειακά συμβάντα.

Μεταξύ των βιολογικών οδών που αναδείχθηκαν ήταν εκείνες της ιντερλευκίνης-1 και του παράγοντα νέκρωσης όγκων, γνωστού ως TNF. Πρόκειται για συστήματα σηματοδότησης που συμμετέχουν στην ανοσολογική και φλεγμονώδη απόκριση.

Το εύρημα βοηθά να προσδιοριστούν πιθανοί στόχοι για μελλοντική έρευνα. Δεν αποδεικνύει ότι η αναστολή αυτών των μηχανισμών θα αποτρέψει τις καρδιακές μεταβολές. Μάλιστα, οι συγγραφείς αναφέρουν ότι προηγούμενες προσπάθειες στόχευσης φλεγμονωδών οδών δεν είχαν όλες θετικά αποτελέσματα στις διαφορετικές μορφές καρδιακής νόσου.

Επομένως, η μελέτη δεν αποτελεί σύσταση για προληπτική λήψη αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Το αν μια συγκεκριμένη θεραπεία προσφέρει όφελος, σε ποιους ασθενείς και με ποιους κινδύνους πρέπει να αποδεικνύεται σε κατάλληλες κλινικές δοκιμές.

Τι δεν αποδεικνύει η μελέτη

Παρά το μεγάλο μέγεθός της, η έρευνα είναι παρατηρησιακή. Οι επιστήμονες κατέγραψαν σχέσεις μεταξύ μετρήσεων και εκβάσεων, χωρίς να χορηγήσουν μια θεραπεία που μειώνει τη φλεγμονή για να ελέγξουν αν αποτρέπει την καρδιακή βλάβη.

Δεν μπορούν, συνεπώς, να αποκλειστούν πλήρως άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα ή η αντίστροφη σχέση, δηλαδή υποκείμενες διαταραχές της υγείας να συμβάλλουν στην αύξηση της φλεγμονής. Οι αναλύσεις των πρωτεϊνών προσφέρουν ενδείξεις πιθανών μηχανισμών, όχι οριστική απόδειξη αιτιότητας.

Επιπλέον, οι συμμετέχοντες της UK Biobank ήταν κυρίως λευκής ευρωπαϊκής καταγωγής και, συνολικά, είχαν ευνοϊκότερα χαρακτηριστικά υγείας και κοινωνικοοικονομικής κατάστασης από τον γενικό βρετανικό πληθυσμό. Η γενίκευση των ευρημάτων σε άλλες ομάδες χρειάζεται προσοχή.

Το ουσιαστικό μήνυμα είναι ότι η χρόνια φλεγμονή συνδέεται με μετρήσιμες διαφορές στην καρδιά και με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παραμένει ανοιχτό αν η έγκαιρη στόχευση συγκεκριμένων φλεγμονωδών μηχανισμών μπορεί να αλλάξει αυτή την πορεία.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

• Corianò M. και συν. Gene–environment interactions shape cytokine-mediated inflammation and cardiovascular risk. European Journal of Preventive Cardiology. Δημοσίευση: 18 Σεπτεμβρίου 2026.
• Imperial College London: Πλήρες δημοσιευμένο άρθρο στο επιστημονικό αποθετήριο Spiral.
• Imperial College London: Chronic stress may trigger hidden inflammation that damages the heart. Ανακοίνωση: 18 Σεπτεμβρίου 2026.
• PubMed: Βιβλιογραφική καταχώριση της μελέτης — PMID: 42755098.