fbpx
Αλτσχάιμερ: Νέα θεραπεία στην Ελλάδα – Ποιοι τη λαμβάνουν

Αλτσχάιμερ: Νέα θεραπεία στην Ελλάδα – Ποιοι τη λαμβάνουν

Μια νέα θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ χορηγείται πλέον και στην Ελλάδα, προσφέροντας τη δυνατότητα επιβράδυνσης της εξέλιξης της νόσου σε συγκεκριμένους ασθενείς. Πρόκειται για τη δονανεμάμπη (donanemab), ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που στοχεύει τις εναποθέσεις βήτα-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο. Η θεραπεία δεν αποκαθιστά τη μνήμη ούτε θεραπεύει οριστικά τη νόσο, αλλά οι κλινικές μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να καθυστερήσει την επιδείνωση των νοητικών λειτουργιών και της καθημερινής αυτονομίας.Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η νευρολόγος-ψυχίατρος Παρασκευή Σακκά, πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών, σε συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM, τουλάχιστον 35 ασθενείς λαμβάνουν ήδη τη θεραπεία στην Ελλάδα. Η χορήγηση πραγματοποιείται σε εξειδικευμένα νοσοκομεία και αφορά ανθρώπους που βρίσκονται στα πρώιμα στάδια της νόσου και πληρούν αυστηρά ιατρικά κριτήρια.Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες δυνατότητες για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους, αλλά συνοδεύεται από σημαντικά ερωτήματα. Ποιοι μπορούν πραγματικά να ωφεληθούν; Πόσο επιβραδύνεται η νόσος; Ποιες εξετάσεις απαιτούνται και πώς μπορεί ένας ασθενής στην Ελλάδα να αξιολογηθεί για τη θεραπεία;

Τι είναι η νέα θεραπεία για το Αλτσχάιμερ;

Η δονανεμάμπη, με εμπορική ονομασία Kisunla, ανήκει σε μια νέα κατηγορία φαρμάκων που ονομάζονται μονοκλωνικά αντισώματα κατά του βήτα-αμυλοειδούς.

Σε αντίθεση με τις παλαιότερες φαρμακευτικές αγωγές, που χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της νόσου, η δονανεμάμπη στοχεύει έναν από τους βιολογικούς μηχανισμούς που συνδέονται με την εξέλιξή της.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χορήγησε άδεια κυκλοφορίας στο Kisunla για συγκεκριμένη ομάδα ασθενών με πρώιμη συμπτωματική νόσο Αλτσχάιμερ. Η έγκριση βασίστηκε στην αξιολόγηση των διαθέσιμων στοιχείων αποτελεσματικότητας και ασφάλειας από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA).

Η ευρωπαϊκή έγκριση δεν σημαίνει ότι το φάρμακο είναι κατάλληλο για όλους όσοι έχουν άνοια. Αντίθετα, η χρήση του περιορίζεται σε ασθενείς που πληρούν συγκεκριμένες διαγνωστικές και γενετικές προϋποθέσεις.

Πηγή: European Medicines Agency – Kisunla.

Πώς λειτουργεί η δονανεμάμπη στον εγκέφαλο;

Η νόσος Αλτσχάιμερ χαρακτηρίζεται από παθολογικές αλλαγές στον εγκέφαλο, μεταξύ των οποίων η συσσώρευση βήτα-αμυλοειδούς και οι μεταβολές μιας άλλης πρωτεΐνης, της tau.

Το βήτα-αμυλοειδές μπορεί να σχηματίζει πλάκες ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα. Οι αλλοιώσεις αυτές αποτελούν ένα από τα χαρακτηριστικά της νόσου και συνδέονται με τις διαδικασίες που οδηγούν σταδιακά σε δυσλειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων.

Η δονανεμάμπη αναγνωρίζει συγκεκριμένες μορφές του αμυλοειδούς και συμβάλλει στην απομάκρυνση των πλακών από τον εγκέφαλο.

Ωστόσο, η απομάκρυνση του αμυλοειδούς δεν συνεπάγεται αυτόματα αποκατάσταση των νευρώνων που έχουν ήδη υποστεί βλάβη. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος για τον οποίο οι νέες θεραπείες μελετώνται και χρησιμοποιούνται κυρίως στα αρχικά στάδια της νόσου.

Ο στόχος είναι να επιβραδυνθεί η επιδείνωση και όχι να ανακτηθούν νοητικές λειτουργίες που έχουν ήδη χαθεί.

Πόσο επιβραδύνει η νέα θεραπεία την εξέλιξη του Αλτσχάιμερ;

Τα σημαντικότερα δεδομένα για τη δονανεμάμπη προέρχονται από την κλινική μελέτη φάσης 3 TRAILBLAZER-ALZ 2, που δημοσιεύθηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό JAMA.

Στη μελέτη συμμετείχαν 1.736 ασθενείς με πρώιμη συμπτωματική νόσο Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές αξιολόγησαν την εξέλιξη των νοητικών λειτουργιών και της ικανότητας των συμμετεχόντων να ανταποκρίνονται σε καθημερινές δραστηριότητες.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα των 18 μηνών;

Με βάση την κλίμακα iADRS, που συνδυάζει την αξιολόγηση της γνωστικής λειτουργίας και της καθημερινής λειτουργικότητας, καταγράφηκαν τα ακόλουθα αποτελέσματα:

  • 35,1% επιβράδυνση της κλινικής επιδείνωσης στην υποομάδα ασθενών με χαμηλά ή μέτρια επίπεδα παθολογικής πρωτεΐνης tau.
  • 22,3% επιβράδυνση στον συνολικό πληθυσμό που αξιολογήθηκε με την ίδια κλίμακα.

Η διαφορά αυτή έχει σημασία, επειδή δείχνει ότι το όφελος δεν είναι απαραίτητα ίδιο για όλους τους ασθενείς.

Πηγή: TRAILBLAZER-ALZ 2 – Δημοσίευση στο JAMA.

Τι σημαίνει στην πράξη το 35%;

Το ποσοστό αυτό συχνά δημιουργεί παρεξηγήσεις. Δεν σημαίνει ότι ένας ασθενής θα αποκτήσει 35% καλύτερη μνήμη ούτε ότι η νόσος θα σταματήσει να εξελίσσεται.

Σημαίνει ότι, στη συγκεκριμένη ομάδα της μελέτης και κατά το χρονικό διάστημα παρακολούθησης, η μέση επιδείνωση ήταν μικρότερη στους ασθενείς που έλαβαν δονανεμάμπη σε σύγκριση με όσους έλαβαν εικονικό φάρμακο.

Για έναν άνθρωπο με πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ, η βραδύτερη επιδείνωση μπορεί να έχει πρακτική σημασία: να διατηρεί για περισσότερο διάστημα την ικανότητα να οργανώνει καθημερινές δραστηριότητες, να επικοινωνεί και να λειτουργεί με μεγαλύτερη αυτονομία.

Δεν είναι όμως δυνατόν να προβλεφθεί με βεβαιότητα πόσο θα ωφεληθεί ένας συγκεκριμένος ασθενής ή πόσους επιπλέον μήνες ανεξαρτησίας θα εξασφαλίσει.

Πόσο διαρκεί το θεραπευτικό όφελος;

Οι αρχικές τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες αξιολόγησαν την αποτελεσματικότητα σε χρονικό ορίζοντα περίπου 18 μηνών.

Στη συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM, η Παρασκευή Σακκά αναφέρθηκε σε ενθαρρυντικά δεδομένα μακροχρόνιας παρακολούθησης, σύμφωνα με τα οποία τα οφέλη της δονανεμάμπης φαίνεται να διατηρούνται έως και τέσσερα χρόνια.

Η πληροφορία αυτή χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία. Τα μακροχρόνια δεδομένα δεν έχουν την ίδια αποδεικτική ισχύ με την αρχική τυχαιοποιημένη σύγκριση έναντι εικονικού φαρμάκου και δεν εγγυώνται αντίστοιχο όφελος για κάθε ασθενή.

Ποιοι ασθενείς μπορούν να λάβουν τη νέα θεραπεία;

Η δονανεμάμπη δεν προορίζεται για όλα τα στάδια του Αλτσχάιμερ. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή άδεια κυκλοφορίας, αφορά ενήλικες με επιβεβαιωμένη παθολογία αμυλοειδούς και μία από τις ακόλουθες καταστάσεις:

  • Ήπια νοητική διαταραχή που οφείλεται στη νόσο Αλτσχάιμερ.
  • Ήπια άνοια λόγω νόσου Αλτσχάιμερ.

Επιπλέον, οι ασθενείς πρέπει να μην είναι φορείς της παραλλαγής ApoE ε4 ή να διαθέτουν μόνο ένα αντίγραφό της.

Η ApoE ε4 είναι μια γενετική παραλλαγή που σχετίζεται με τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ, αλλά και με την πιθανότητα ορισμένων ανεπιθύμητων ενεργειών των νέων θεραπειών.

Άτομα που διαθέτουν δύο αντίγραφα της συγκεκριμένης παραλλαγής δεν περιλαμβάνονται στον εγκεκριμένο ευρωπαϊκό πληθυσμό θεραπείας.

Ποιοι ενδέχεται να μην είναι κατάλληλοι;

Η θεραπεία μπορεί να μην είναι κατάλληλη για ασθενείς με συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου, όπως:

  • Ιστορικό ορισμένων εγκεφαλικών αιμορραγιών ή σημαντικών αγγειακών αλλοιώσεων στον εγκέφαλο.
  • Ανάγκη λήψης αντιπηκτικών φαρμάκων.
  • Ευρήματα στη μαγνητική τομογραφία που αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγικών επιπλοκών.
  • Σοβαρά προβλήματα υγείας που καθιστούν δυσχερή ή επικίνδυνη τη θεραπεία.
  • Αδυναμία πραγματοποίησης των απαιτούμενων μαγνητικών τομογραφιών και της τακτικής παρακολούθησης.

Οι ακριβείς αντενδείξεις και προειδοποιήσεις καθορίζονται από την εγκεκριμένη περίληψη χαρακτηριστικών του φαρμάκου. Η τελική απόφαση λαμβάνεται από εξειδικευμένο γιατρό, έπειτα από εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Υπάρχει ηλικιακό όριο;

Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο καταλληλότητας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Παρασκευή Σακκά, οι ασθενείς που λάμβαναν δονανεμάμπη στην Ελλάδα κατά τον χρόνο της συνέντευξης ήταν ηλικίας από 55 έως 88 ετών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άτομο αυτής της ηλικιακής ομάδας μπορεί να λάβει τη θεραπεία. Η διάγνωση, το στάδιο της νόσου, η γενική κατάσταση της υγείας και οι πιθανοί κίνδυνοι έχουν καθοριστική σημασία.

Ποιες εξετάσεις χρειάζονται πριν από τη θεραπεία;

Η αξιολόγηση για τη δονανεμάμπη απαιτεί περισσότερα από μια απλή εξέταση μνήμης.

Ο γιατρός πρέπει πρώτα να επιβεβαιώσει ότι οι δυσκολίες του ασθενούς οφείλονται πράγματι στη νόσο Αλτσχάιμερ και όχι σε κάποια άλλη αιτία γνωστικής διαταραχής.

Οι βασικοί έλεγχοι

  1. Νευρολογική και νευροψυχολογική αξιολόγηση: Εξετάζονται η μνήμη, η προσοχή, ο προσανατολισμός, η σκέψη και η καθημερινή λειτουργικότητα.
  2. Επιβεβαίωση αμυλοειδούς: Χρησιμοποιούνται κατάλληλοι βιοδείκτες, όπως εξέταση εγκεφαλονωτιαίου υγρού ή PET αμυλοειδούς, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα και την κλινική περίπτωση.
  3. Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου: Ελέγχονται πιθανές αγγειακές αλλοιώσεις, μικροαιμορραγίες και άλλοι παράγοντες κινδύνου.
  4. Γενετικός έλεγχος ApoE: Καθορίζεται αν ο ασθενής ανήκει στον πληθυσμό για τον οποίο έχει εγκριθεί η θεραπεία.
  5. Έλεγχος φαρμάκων και συνοδών παθήσεων: Αξιολογούνται οι πιθανές αντενδείξεις και η δυνατότητα ασφαλούς παρακολούθησης.

Δεν αρκεί, επομένως, κάποιος να έχει προβλήματα μνήμης ή ακόμη και διάγνωση άνοιας. Χρειάζεται να επιβεβαιωθεί τόσο η αιτία όσο και το κατάλληλο στάδιο της νόσου.

Διαβάστε περισσότερα για τις Διαγνωστικές εξετάσεις για την πρόληψη της άνοιας και της νόσου αλτσχάιμερ

Σε ποια νοσοκομεία χορηγείται η νέα θεραπεία για το Αλτσχάιμερ στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με όσα ανέφερε η Παρασκευή Σακκά στη συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM, η δονανεμάμπη χορηγείται ήδη σε επιλεγμένους ασθενείς σε νοσοκομεία της Αθήνας και της περιφέρειας.

Στη δημοσιευμένη ενημέρωση της 17ης Οκτωβρίου 2026 αναφέρονται οι ακόλουθες νοσοκομειακές μονάδες:

  • Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν»
  • Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός»
  • Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά «Τζάνειο»
  • Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών
  • Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας
  • Νοσοκομείο «Γεννηματάς»
  • Νοσοκομείο «Υγεία»

Σημαντική διευκρίνιση: Η παραπάνω καταγραφή προέρχεται από τη συγκεκριμένη δημοσιογραφική ενημέρωση και δεν αποτελεί επίσημο, διαρκώς ενημερωμένο μητρώο νοσοκομείων που διαθέτουν τη θεραπεία.

Πριν από οποιαδήποτε μετακίνηση ή προγραμματισμό επίσκεψης, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να επικοινωνούν με το αντίστοιχο εξειδικευμένο ιατρείο μνήμης ή τον θεράποντα νευρολόγο τους.

Πώς μπορεί ένας ασθενής να αποκτήσει πρόσβαση στη θεραπεία;

Η διαδικασία ξεκινά από την εξειδικευμένη ιατρική αξιολόγηση και όχι από την απευθείας αναζήτηση του φαρμάκου.

Σύμφωνα με την ενημέρωση που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026, η δονανεμάμπη μπορούσε να χορηγηθεί στην Ελλάδα μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ), χωρίς να αποζημιώνεται τότε μέσω των συνήθων διαδικασιών.

Η ευρωπαϊκή άδεια κυκλοφορίας δεν συνεπάγεται αυτόματη και καθολική αποζημίωση σε κάθε κράτος-μέλος. Η κάλυψη του κόστους, η διαθεσιμότητα και οι διοικητικές προϋποθέσεις χρειάζονται επιβεβαίωση για κάθε περίπτωση.

Ποια είναι τα πρακτικά βήματα;

  1. Ο ασθενής ή η οικογένειά του απευθύνεται σε νευρολόγο ή εξειδικευμένο ιατρείο μνήμης.
  2. Εξετάζεται αν υπάρχει πρώιμη νόσος Αλτσχάιμερ.
  3. Πραγματοποιούνται οι απαραίτητες εξετάσεις επιβεβαίωσης και ασφάλειας.
  4. Ο θεράπων γιατρός αξιολογεί το αναμενόμενο όφελος και τους πιθανούς κινδύνους.
  5. Εφόσον υπάρχει ένδειξη, διερευνάται η διαδικασία έγκρισης και κάλυψης της θεραπείας.
  6. Αν εγκριθεί η χορήγηση, οργανώνεται η θεραπεία και το πρόγραμμα παρακολούθησης.

Η δονανεμάμπη χορηγείται με ενδοφλέβια έγχυση, συνήθως ανά τέσσερις εβδομάδες, σε κατάλληλα οργανωμένη υγειονομική μονάδα.

Η διάρκεια της αγωγής εξατομικεύεται. Η θεραπεία μπορεί να διακοπεί σύμφωνα με τα προβλεπόμενα κριτήρια, μεταξύ άλλων όταν διαπιστωθεί επαρκής απομάκρυνση των πλακών αμυλοειδούς.

Ποιες είναι οι παρενέργειες της δονανεμάμπης;

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η δονανεμάμπη συνοδεύεται από κινδύνους που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.

Η σημαντικότερη κατηγορία ανεπιθύμητων ενεργειών ονομάζεται ARIA (Amyloid-Related Imaging Abnormalities), δηλαδή απεικονιστικές αλλοιώσεις που σχετίζονται με τις θεραπείες κατά του αμυλοειδούς.

Οι αλλοιώσεις αυτές διακρίνονται κυρίως σε δύο κατηγορίες:

  • ARIA-E: Οίδημα ή συσσώρευση υγρού σε περιοχές του εγκεφάλου.
  • ARIA-H: Μικροαιμορραγίες ή άλλες αιμορραγικές αλλοιώσεις.

Πολλές περιπτώσεις δεν προκαλούν εμφανή συμπτώματα και εντοπίζονται μόνο με μαγνητική τομογραφία. Ωστόσο, ορισμένες μπορεί να είναι σοβαρές και, σπανιότερα, απειλητικές για τη ζωή.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση αξιολόγηση;

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, νέα ή ασυνήθιστα συμπτώματα όπως έντονος πονοκέφαλος, σύγχυση, ζάλη, διαταραχές όρασης ή ισορροπίας και επιληπτική κρίση πρέπει να αναφέρονται άμεσα στην ιατρική ομάδα.

Σε περίπτωση ξαφνικής αδυναμίας, διαταραχής ομιλίας, σοβαρής μεταβολής της συνείδησης ή άλλων ενδείξεων οξέος νευρολογικού επεισοδίου, απαιτείται επείγουσα βοήθεια μέσω 112 ή 166.

Για τον λόγο αυτό, η θεραπεία προϋποθέτει επαναλαμβανόμενες μαγνητικές τομογραφίες και οργανωμένο πρόγραμμα παρακολούθησης.

Πόσο συχνές είναι οι σοβαρές επιπλοκές;

Η συχνότητα των ανεπιθύμητων ενεργειών διαφέρει ανάλογα με τον πληθυσμό της μελέτης, το είδος της επιπλοκής και τον τρόπο καταγραφής της.

Στη συνέντευξη του Οκτωβρίου 2026 αναφέρθηκαν ποσοστά έως περίπου 20% για ορισμένες απεικονιστικές αλλοιώσεις και κάτω του 6% για σοβαρές ή συμπτωματικές περιπτώσεις. Τα ποσοστά αυτά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως γενική εκτίμηση κινδύνου για κάθε ασθενή, επειδή οι επιμέρους κατηγορίες ARIA και οι πληθυσμοί των μελετών διαφέρουν.

Για την ακριβή εκτίμηση κινδύνου πρέπει να χρησιμοποιούνται τα στοιχεία της εγκεκριμένης ευρωπαϊκής πληροφορίας προϊόντος, σε συνδυασμό με το ατομικό ιατρικό ιστορικό.

Πηγή: EMA – Επίσημες πληροφορίες ασφάλειας της δονανεμάμπης.

Ποιες άλλες νέες θεραπείες υπάρχουν για το Αλτσχάιμερ;

Η δονανεμάμπη δεν είναι το μοναδικό μονοκλωνικό αντίσωμα που έχει εγκριθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ.

Τον Απρίλιο του 2025 εγκρίθηκε και η λεκανεμάμπη (lecanemab), με εμπορική ονομασία Leqembi.

Όπως και η δονανεμάμπη, στοχεύει το βήτα-αμυλοειδές και προορίζεται για συγκεκριμένους ασθενείς με ήπια νοητική διαταραχή ή ήπια άνοια λόγω Αλτσχάιμερ.

Δονανεμάμπη και λεκανεμάμπη: Ποιες είναι οι βασικές διαφορές;

Χαρακτηριστικό Δονανεμάμπη Λεκανεμάμπη
Εμπορική ονομασία Kisunla Leqembi
Μηχανισμός Μονοκλωνικό αντίσωμα κατά του αμυλοειδούς Μονοκλωνικό αντίσωμα κατά του αμυλοειδούς
Στάδιο νόσου Πρώιμη συμπτωματική νόσος Πρώιμη συμπτωματική νόσος
Συνήθης συχνότητα έγχυσης Κάθε 4 εβδομάδες Κάθε 2 εβδομάδες
Ευρωπαϊκή έγκριση Σεπτέμβριος 2025 Απρίλιος 2025
Σημαντικός κίνδυνος ARIA ARIA

Και οι δύο θεραπείες έχουν περιορισμένη ευρωπαϊκή ένδειξη σε σχέση με τον γονότυπο ApoE ε4 και απαιτούν επιβεβαίωση της παθολογίας αμυλοειδούς.

Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα από άμεση συγκριτική τυχαιοποιημένη μελέτη ώστε να συμπεράνουμε ότι η μία θεραπεία είναι συνολικά αποτελεσματικότερη ή ασφαλέστερη από την άλλη.

Πηγή: EMA – Leqembi.

Πότε τα προβλήματα μνήμης πρέπει να μας ανησυχήσουν;

Η έγκαιρη αναγνώριση των γνωστικών διαταραχών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς αναπτύσσονται θεραπείες που απευθύνονται στα πρώιμα στάδια της νόσου.

Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε περιστασιακή δυσκολία μνήμης αποτελεί ένδειξη Αλτσχάιμερ.

Με την ηλικία είναι συνηθισμένο να χρειάζεται κάποιος περισσότερο χρόνο για να θυμηθεί ένα όνομα ή μια πληροφορία. Η ανησυχία αυξάνεται όταν οι δυσκολίες γίνονται συχνότερες, επιδεινώνονται ή επηρεάζουν την καθημερινότητα.

Σημάδια που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση

  • Επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις ή συζητήσεις χωρίς ανάμνηση ότι έχουν ήδη γίνει.
  • Δυσκολία στην οργάνωση οικονομικών υποχρεώσεων ή άλλων συνηθισμένων δραστηριοτήτων.
  • Αποπροσανατολισμός σε γνώριμες διαδρομές.
  • Σημαντική δυσκολία στην εύρεση λέξεων ή στην παρακολούθηση μιας συζήτησης.
  • Αλλαγές στην κρίση, στη συμπεριφορά ή στην ικανότητα λήψης αποφάσεων.
  • Σταδιακή απώλεια της ανεξαρτησίας στην καθημερινή ζωή.

Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν και σε άλλες καταστάσεις, όπως κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου, ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων ή ορισμένες μεταβολικές διαταραχές.

Γι’ αυτό η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από επαγγελματία υγείας και όχι με αυτοδιάγνωση.

Η ξαφνική εμφάνιση σύγχυσης ή έντονης μεταβολής της νοητικής κατάστασης δεν πρέπει να θεωρείται φυσιολογική εξέλιξη του Αλτσχάιμερ και χρειάζεται επείγουσα ιατρική εκτίμηση.

Τι πρέπει να κάνει σήμερα μια οικογένεια που υποψιάζεται Αλτσχάιμερ;

Το σημαντικότερο βήμα είναι η έγκαιρη και σωστή διάγνωση, ανεξάρτητα από το αν ο ασθενής θα αποδειχθεί κατάλληλος για κάποια από τις νέες θεραπείες.

Μια οικογένεια που παρατηρεί σταδιακές αλλαγές στη μνήμη ή στη συμπεριφορά ενός αγαπημένου προσώπου μπορεί να ξεκινήσει από τον οικογενειακό γιατρό, έναν νευρολόγο ή ένα εξειδικευμένο ιατρείο μνήμης.

Χρήσιμο είναι να καταγραφούν συγκεκριμένα παραδείγματα των δυσκολιών, πότε εμφανίστηκαν και αν επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα. Στην επίσκεψη καλό είναι να υπάρχει κατάλογος των φαρμάκων που λαμβάνει ο ασθενής και, εφόσον συμφωνεί, να τον συνοδεύει πρόσωπο που γνωρίζει την καθημερινότητά του.

Πού μπορεί να απευθυνθεί κάποιος στην Ελλάδα;

Η Εταιρεία Alzheimer Αθηνών λειτουργεί τη Γραμμή Βοήθειας για την Άνοια 1102, η οποία παρέχει ενημέρωση και καθοδήγηση σε άτομα με προβλήματα μνήμης, οικογένειες και φροντιστές.

Μέσω της γραμμής μπορούν να αναζητηθούν πληροφορίες για διαθέσιμα ιατρεία μνήμης, Κέντρα Ημέρας και υπηρεσίες υποστήριξης.

Περισσότερες πληροφορίες: Γραμμή Βοήθειας 1102 – Εταιρεία Alzheimer Αθηνών.

Σύμφωνα με τη συνέντευξη της Παρασκευής Σακκά, το δίκτυο υποστήριξης αναμένεται επίσης να ενισχυθεί με 19 νέα Κέντρα Ολοκληρωμένης Ημερήσιας Φροντίδας. Η λειτουργία τους και η ακριβής γεωγραφική κατανομή χρειάζονται επιβεβαίωση από τους αρμόδιους φορείς.

Τι αλλάζει πραγματικά για τους ασθενείς με Αλτσχάιμερ;

Η εμφάνιση θεραπειών που στοχεύουν το βήτα-αμυλοειδές αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη στην αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ. Για πρώτη φορά, στην ευρωπαϊκή κλινική πράξη διατίθενται εγκεκριμένα φάρμακα που μπορούν να επιβραδύνουν τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση μέσω παρέμβασης σε έναν από τους υποκείμενους μηχανισμούς της νόσου.

Παράλληλα, η πρόοδος αυτή αναδεικνύει και τις δυσκολίες που παραμένουν: την ανάγκη έγκαιρης διάγνωσης, την πρόσβαση σε εξειδικευμένες εξετάσεις, το κόστος, την οργανωμένη παρακολούθηση και τη σωστή επιλογή ασθενών.

Οι νέες θεραπείες δεν καταργούν τη σημασία της συνολικής φροντίδας, της υποστήριξης των οικογενειών και της αντιμετώπισης των συμπτωμάτων.

Το ουσιαστικό μήνυμα είναι ότι η πρώιμη διάγνωση αποκτά πλέον πρόσθετη θεραπευτική σημασία. Δεν εγγυάται ότι ένας άνθρωπος θα μπορέσει να λάβει τη νέα αγωγή, αλλά δημιουργεί τη δυνατότητα να αξιολογηθεί εγκαίρως για όλες τις διαθέσιμες επιλογές.

Συχνές ερωτήσεις για τη νέα θεραπεία του Αλτσχάιμερ

Η νέα θεραπεία θεραπεύει οριστικά το Αλτσχάιμερ;

Όχι. Η δονανεμάμπη δεν θεραπεύει οριστικά τη νόσο και δεν αποκαθιστά τις ήδη χαμένες νοητικές λειτουργίες. Στόχος της είναι η επιβράδυνση της εξέλιξης σε επιλεγμένους ασθενείς.

Μπορεί να λάβει τη θεραπεία κάποιος με προχωρημένο Αλτσχάιμερ;

Η εγκεκριμένη ευρωπαϊκή ένδειξη αφορά την ήπια νοητική διαταραχή και την ήπια άνοια λόγω Αλτσχάιμερ. Δεν έχει εγκριθεί για τη μέτρια ή σοβαρή άνοια.

Πόσο κοστίζει η νέα θεραπεία στην Ελλάδα;

Το πραγματικό κόστος για τον ασθενή εξαρτάται από την τιμή του φαρμάκου, τις απαιτούμενες εξετάσεις και την ισχύουσα διαδικασία αποζημίωσης. Δεν μπορεί να δοθεί αξιόπιστο ενιαίο ποσό χωρίς επιβεβαίωση των τρεχουσών ελληνικών διαδικασιών.

Χρειάζεται γενετική εξέταση πριν από τη θεραπεία;

Ναι. Ο έλεγχος της παραλλαγής ApoE ε4 αποτελεί σημαντικό μέρος της αξιολόγησης, καθώς η ευρωπαϊκή έγκριση αφορά ασθενείς που δεν φέρουν τη συγκεκριμένη παραλλαγή ή διαθέτουν μόνο ένα αντίγραφό της.

Μπορεί κάποιος να λάβει δονανεμάμπη μόνο επειδή έχει οικογενειακό ιστορικό Αλτσχάιμερ;

Όχι. Το οικογενειακό ιστορικό από μόνο του δεν αποτελεί ένδειξη χορήγησης. Απαιτείται συγκεκριμένη κλινική διάγνωση και επιβεβαίωση της παθολογίας αμυλοειδούς.

Μπορεί η θεραπεία να χρησιμοποιηθεί προληπτικά πριν εμφανιστούν συμπτώματα;

Η δονανεμάμπη δεν έχει εγκριθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση για προληπτική χορήγηση σε ασυμπτωματικά άτομα. Η χρήση της περιορίζεται στην εγκεκριμένη ένδειξη για πρώιμη συμπτωματική νόσο.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη δονανεμάμπη και τη λεκανεμάμπη;

Και οι δύο θεραπείες στοχεύουν το βήτα-αμυλοειδές, αλλά διαφέρουν σε επιμέρους χαρακτηριστικά και στο πρόγραμμα χορήγησης. Η επιλογή δεν μπορεί να βασιστεί σε μια απλή σύγκριση ποσοστών από διαφορετικές μελέτες.

Πηγές και επιστημονική τεκμηρίωση

  1. European Medicines Agency – Kisunla (donanemab). Ευρωπαϊκή ένδειξη, έγκριση, αποτελεσματικότητα και ασφάλεια.
  2. European Medicines Agency – Leqembi (lecanemab). Επίσημες πληροφορίες για τη δεύτερη εγκεκριμένη θεραπεία κατά του αμυλοειδούς.
  3. Sims JR et al. Donanemab in Early Symptomatic Alzheimer Disease: The TRAILBLAZER-ALZ 2 Randomized Clinical Trial. JAMA, 2023.
  4. ΕΡΤ – Αλτσχάιμερ: Οι νέες θεραπείες έφτασαν στην Ελλάδα, 17 Οκτωβρίου 2026. Αναδημοσίευση στοιχείων από τη συνέντευξη της Παρασκευής Σακκά στο Πρακτορείο FM.
  5. Εταιρεία Alzheimer Αθηνών – Γραμμή Βοήθειας για την Άνοια 1102.

✍ Συντακτική ομάδα Health4U.gr

Τα άρθρα βασίζονται σε διεθνείς επιστημονικές πηγές όπως το PubMed, το Mayo Clinic και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO). Στόχος μας είναι η έγκυρη και κατανοητή ενημέρωση για θέματα υγείας και πρόληψης. Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή ή γνωμάτευση. Μάθετε περισσότερα για την ομάδα μας στη σελίδα → Σχετικά με εμάς.

× Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας

Αρχίστε να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με την υγεία, τη διατροφή, την ομορφιά και την φυσική κατάσταση.