Τι είναι η στηθάγχη;

Η στηθάγχη είναι πόνος ή δυσφορία που προκαλείται όταν η ροή αίματος προς τον καρδιακό μυ δεν επαρκεί για τις ανάγκες του σε οξυγόνο.

Οι στεφανιαίες αρτηρίες μεταφέρουν οξυγονωμένο αίμα στο μυοκάρδιο. Όταν στενεύουν λόγω αθηρωματικών πλακών ή όταν η λειτουργία τους διαταράσσεται, η παροχή αίματος μπορεί να μην επαρκεί, ιδιαίτερα όταν η καρδιά χρειάζεται περισσότερο οξυγόνο. Η προσωρινή αυτή ανισορροπία ονομάζεται ισχαιμία και μπορεί να προκαλέσει τα χαρακτηριστικά ενοχλήματα.

Η στηθάγχη αποτελεί προειδοποιητικό καρδιακό σύμπτωμα και χρειάζεται διερεύνηση. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι συμβαίνει έμφραγμα εκείνη τη στιγμή, αλλά μπορεί να συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παράλληλα, δεν οφείλεται κάθε πόνος στο στήθος στην καρδιά: μυοσκελετικά, αναπνευστικά και πεπτικά προβλήματα μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια ενόχληση. Η αιτία δεν πρέπει να εκτιμάται μόνο από την αίσθηση του πόνου.

Πηγή: NHS – Angina.

Στηθάγχη: Ποια είναι τα συμπτώματα;

Το συχνότερο σύμπτωμα είναι πίεση, σφίξιμο, βάρος, κάψιμο ή πόνος πίσω από το στέρνο. Ορισμένοι άνθρωποι δεν το περιγράφουν ως πόνο, αλλά σαν να τους πιέζει βάρος στο στήθος ή σαν έντονη δυσπεψία.

Η ενόχληση μπορεί να επεκτείνεται στο ένα ή και στα δύο χέρια, στους ώμους, στον λαιμό, στη γνάθο ή στην πλάτη. Μπορεί επίσης να συνοδεύεται από:

• δύσπνοια,
• εφίδρωση ή κρύο ιδρώτα,
• ναυτία,
• ζάλη ή αδυναμία,
• έντονη ή ασυνήθιστη κόπωση.

Στη σταθερή στηθάγχη τα επεισόδια εμφανίζονται συχνά κατά την άσκηση, το γρήγορο περπάτημα, την ανηφόρα, την έκθεση στο κρύο, έπειτα από μεγάλο γεύμα ή σε έντονη συναισθηματική φόρτιση. Συνήθως ακολουθούν ένα γνώριμο μοτίβο και υποχωρούν με ανάπαυση ή με την αγωγή που έχει ήδη συνταγογραφήσει ο γιατρός. Οποιαδήποτε αλλαγή αυτού του μοτίβου χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση.

Συμπτώματα στηθάγχης στις γυναίκες

Οι γυναίκες μπορεί να παρουσιάσουν τον τυπικό θωρακικό πόνο, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις προεξέχουν συμπτώματα όπως δύσπνοια, ναυτία, ασυνήθιστη κόπωση, πόνος στην πλάτη, στον αυχένα ή στη γνάθο και γενικότερη δυσφορία χωρίς έντονο πόνο στο στήθος. Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα σε άγχος ή κόπωση, ιδιαίτερα όταν είναι νέα ή εμφανίζονται μαζί.

Πηγή: American Heart Association – Angina (Chest Pain).

Ποιοι είναι οι τύποι της στηθάγχης;

Σταθερή στηθάγχη

Η σταθερή στηθάγχη εμφανίζεται με σχετικά προβλέψιμο τρόπο, συνήθως όταν αυξάνονται οι ανάγκες της καρδιάς σε οξυγόνο λόγω προσπάθειας ή στρες. Τα επεισόδια μοιάζουν μεταξύ τους και συνήθως υποχωρούν με ανάπαυση ή τη συνταγογραφημένη θεραπεία. Ακόμη και όταν είναι γνωστή και σταθερή, απαιτεί τακτική καρδιολογική παρακολούθηση.

Ασταθής στηθάγχη

Η ασταθής στηθάγχη μπορεί να εμφανιστεί σε ηρεμία, να είναι νέο σύμπτωμα ή να διαφέρει από προηγούμενα επεισόδια ως προς την ένταση, τη συχνότητα ή τη διάρκειά της. Μπορεί να μην υποχωρεί όπως συνήθως και αντιμετωπίζεται ως επείγουσα κατάσταση, επειδή εντάσσεται στα οξέα στεφανιαία σύνδρομα και μπορεί να προηγείται εμφράγματος.

Αγγειοσυσπαστική στηθάγχη ή στηθάγχη Prinzmetal

Προκαλείται από προσωρινό σπασμό μιας στεφανιαίας αρτηρίας, ο οποίος μειώνει παροδικά τη ροή του αίματος. Μπορεί να εμφανίζεται σε ηρεμία, συχνά σε συγκεκριμένες ώρες, ακόμη και χωρίς σημαντική μόνιμη στένωση της αρτηρίας.

Μικροαγγειακή στηθάγχη

Σχετίζεται με δυσλειτουργία των πολύ μικρών αγγείων της καρδιάς και μπορεί να υπάρχει χωρίς εμφανή απόφραξη των μεγάλων στεφανιαίων αρτηριών. Έχει αναγνωριστεί ιδιαίτερα σε γυναίκες με συμπτώματα ισχαιμίας χωρίς σημαντική απόφραξη των μεγάλων στεφανιαίων και η διάγνωσή της μπορεί να χρειάζεται πιο εξειδικευμένο έλεγχο.

Ανθεκτική στηθάγχη

Ο όρος περιγράφει επίμονα συμπτώματα στηθάγχης που εξακολουθούν να περιορίζουν σημαντικά τον ασθενή παρά την κατάλληλη θεραπεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται εξειδικευμένη καρδιολογική αξιολόγηση για εξατομίκευση των θεραπευτικών επιλογών.

Περισσότερες πληροφορίες: Cleveland Clinic – Angina: Symptoms & Causes.

Στηθάγχη ή έμφραγμα: Ποια είναι η διαφορά;

Στη σταθερή στηθάγχη η ροή του αίματος μειώνεται προσωρινά, χωρίς να προκαλείται απαραίτητα νέκρωση του καρδιακού μυός. Στο έμφραγμα, η αιμάτωση μειώνεται ή διακόπτεται αρκετά ώστε να προκαλείται βλάβη του μυοκαρδίου. Η ασταθής στηθάγχη και το έμφραγμα εντάσσονται στα οξέα στεφανιαία σύνδρομα και χρειάζονται επείγουσα αντιμετώπιση.

Ο πίνακας είναι ενημερωτικός και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αυτοδιάγνωση. Ένα έμφραγμα δεν έχει πάντα «κλασική» εικόνα και ένας άνθρωπος δεν μπορεί να αποκλείσει οξύ καρδιακό επεισόδιο επειδή κάποιο χαρακτηριστικό λείπει.

Τι σημαίνει «προεμφραγματική στηθάγχη»;

Η «προεμφραγματική στηθάγχη» δεν αποτελεί επίσημο ξεχωριστό τύπο. Ο όρος χρησιμοποιείται συχνά στην καθημερινή γλώσσα για την ασταθή στηθάγχη ή για συμπτώματα που μπορεί να προηγούνται ενός εμφράγματος. Κάθε νέος, εντονότερος ή επιδεινούμενος πόνος στο στήθος χρειάζεται άμεση επείγουσα αξιολόγηση.

Πηγή: MedlinePlus – Angina.

Πού οφείλεται η στηθάγχη;

Η συχνότερη αιτία είναι η στένωση των στεφανιαίων αρτηριών λόγω αθηροσκλήρωσης. Οι πλάκες που σχηματίζονται στο τοίχωμα των αγγείων περιορίζουν τη ροή του αίματος, ιδίως όταν η καρδιά χρειάζεται να εργαστεί εντονότερα.

Άλλοι μηχανισμοί περιλαμβάνουν τον σπασμό στεφανιαίας αρτηρίας, τη δυσλειτουργία των μικρών αγγείων και καταστάσεις που αυξάνουν τις ανάγκες της καρδιάς σε οξυγόνο ή μειώνουν την παροχή του. Σπανιότερα μπορεί να συμμετέχουν άλλες καρδιαγγειακές παθήσεις ή σοβαρή αναιμία.

Παράγοντες κινδύνου

• κάπνισμα και έκθεση σε καπνό,
• υψηλή χοληστερίνη,
• αρτηριακή υπέρταση,
• σακχαρώδης διαβήτης,
• παχυσαρκία και έλλειψη άσκησης,
• οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου,
• μεγαλύτερη ηλικία,
• χρόνια νεφρική νόσος.

Στηθάγχη και στρες: Ποια είναι η σχέση;

Το έντονο στρες αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι ανάγκες της καρδιάς σε οξυγόνο. Έτσι μπορεί να πυροδοτήσει ένα επεισόδιο σε άτομο με υποκείμενη στεφανιαία ή μικροαγγειακή νόσο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η στηθάγχη είναι «ψυχολογική». Επίσης, ένας πόνος στο στήθος που εμφανίζεται σε περίοδο άγχους δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε κρίση πανικού. Εφόσον είναι νέος, έντονος, επιμένει ή συνοδεύεται από άλλα ύποπτα συμπτώματα, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Αυχενική στηθάγχη: Είναι καρδιακό πρόβλημα;

Η λεγόμενη αυχενική στηθάγχη ή cervical angina δεν αποτελεί μορφή καρδιακής στηθάγχης. Ο όρος περιγράφει θωρακικό πόνο που σχετίζεται με πρόβλημα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και μπορεί να μιμηθεί καρδιακή ενόχληση.

Η ονομασία δεν πρέπει να οδηγεί σε καθησυχασμό. Ειδικά όταν ο πόνος είναι νέος ή υπάρχουν παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, πρέπει πρώτα να αποκλειστεί καρδιακή αιτία. Μόνο μετά τον κατάλληλο έλεγχο μπορεί να διερευνηθεί με ασφάλεια μια αυχενική ή άλλη μυοσκελετική προέλευση.

Πώς γίνεται η διάγνωση της στηθάγχης;

Η διάγνωση βασίζεται στο ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, στους παράγοντες κινδύνου και στα χαρακτηριστικά του πόνου: πότε εμφανίζεται, τι τον προκαλεί, πού εντοπίζεται, αν επεκτείνεται και τι τον ανακουφίζει. Η κλινική αξιολόγηση καθορίζει πόσο επείγων και ποιος έλεγχος χρειάζεται.

Οι εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:

• ηλεκτροκαρδιογράφημα,
• εξετάσεις αίματος, συμπεριλαμβανομένης της τροπονίνης όταν υπάρχει υποψία οξείας βλάβης του μυοκαρδίου,
• υπερηχογράφημα καρδιάς,
• δοκιμασία κόπωσης, όταν ενδείκνυται,
• αξονική στεφανιογραφία,
• επεμβατική στεφανιογραφία,
• άλλες λειτουργικές ή απεικονιστικές εξετάσεις ανάλογα με το περιστατικό.

Οι εξετάσεις αίματος δεν επιβεβαιώνουν από μόνες τους τη χρόνια σταθερή στηθάγχη. Η τροπονίνη χρησιμοποιείται κυρίως για να διερευνηθεί πιθανή οξεία βλάβη του μυοκαρδίου. Ακόμη και ένα αρχικό φυσιολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα δεν αποκλείει πάντα καρδιακή αιτία, γι’ αυτό τα ευρήματα αξιολογούνται συνολικά.

Πηγή: NHS – Angina.

Πώς θεραπεύεται η στηθάγχη;

Το πώς θεραπεύεται η στηθάγχη εξαρτάται από τον τύπο της, την αιτία, τη βαρύτητα των στενώσεων και τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι στόχοι είναι η ανακούφιση και πρόληψη των επεισοδίων, η αντιμετώπιση της υποκείμενης νόσου και η μείωση του κινδύνου εμφράγματος και άλλων καρδιαγγειακών επιπλοκών.

Φάρμακα για τη στηθάγχη

Ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει νιτρώδη για την ανακούφιση επεισοδίων, β-αναστολείς, ανταγωνιστές ασβεστίου ή άλλα αντιστηθαγχικά φάρμακα για τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να ενδείκνυνται αντιαιμοπεταλιακή αγωγή, στατίνες και θεραπεία της πίεσης, του διαβήτη και άλλων παραγόντων κινδύνου.

Οι δοσολογίες και οι συνδυασμοί είναι εξατομικευμένοι. Ο ασθενής δεν πρέπει να αρχίζει, να διακόπτει ή να αλλάζει φάρμακα μόνος του. Όποιος έχει ήδη διάγνωση χρειάζεται σαφείς οδηγίες από τον γιατρό για το τι πρέπει να κάνει σε ένα επεισόδιο και πότε να καλέσει το 112.

Αγγειοπλαστική και bypass

Όταν υπάρχει σημαντική στένωση ή τα συμπτώματα δεν ελέγχονται επαρκώς, μπορεί να εξεταστεί αγγειοπλαστική με τοποθέτηση stent ή αορτοστεφανιαία παράκαμψη (bypass). Η επιλογή εξαρτάται από τον αριθμό και τη θέση των στενώσεων, τη λειτουργία της καρδιάς, τις συνοδές παθήσεις και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής

• διακοπή καπνίσματος,
• έλεγχος χοληστερίνης, αρτηριακής πίεσης και σακχάρου,
• καρδιοπροστατευτική διατροφή,
• σωματική δραστηριότητα μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού,
• διατήρηση υγιούς βάρους,
• διαχείριση του στρες,
• σταθερή τήρηση της θεραπείας και των επανελέγχων.

Πηγή: Cleveland Clinic – Angina.

Σε ποιες ηλικίες εμφανίζεται η στηθάγχη;

Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, καθώς με την πάροδο του χρόνου συσσωρεύονται συχνότερα αθηρωματικές βλάβες και παράγοντες κινδύνου. Ωστόσο, δεν υπάρχει ηλικία κάτω από την οποία ένας άνθρωπος θεωρείται αυτομάτως ασφαλής.

Στηθάγχη μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους ανθρώπους, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως κάπνισμα, διαβήτης, οικογενής υπερχοληστερολαιμία, υπέρταση ή ισχυρό οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου. Ένας νέος άνθρωπος με ύποπτο θωρακικό πόνο χρειάζεται αξιολόγηση με βάση τα συμπτώματα και όχι μόνο την ηλικία του.

Συχνές ερωτήσεις για τη στηθάγχη

Το άρθρο βασίζεται σε έγκυρες ιατρικές πηγές, μεταξύ των οποίων το NHS, το MedlinePlus, η Cleveland Clinic και η American Heart Association. Στόχος μας είναι η έγκυρη και κατανοητή ενημέρωση για θέματα υγείας και πρόληψης. Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή ή γνωμάτευση. Μάθετε περισσότερα για την ομάδα μας στη σελίδα → Σχετικά με εμάς.

Συμπέρασμα

Η στηθάγχη είναι προειδοποιητικό καρδιακό σύμπτωμα και όχι αυτοτελής νόσος. Η έγκαιρη διάγνωση, η κατάλληλη θεραπεία και ο έλεγχος των παραγόντων κινδύνου μπορούν να περιορίσουν τα επεισόδια και να μειώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Κάθε νέος, έντονος ή ασυνήθιστος πόνος στο στήθος, ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται σε ηρεμία ή συνοδεύεται από δύσπνοια, εφίδρωση, ναυτία ή επέκταση του πόνου, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση και όχι προσπάθεια διάγνωσης στο σπίτι.

Πηγές

• NHS – Angina
• Cleveland Clinic – Angina: Symptoms & Causes
• MedlinePlus – Angina
• American Heart Association – Angina (Chest Pain)