Το «κρύωμα στο στομάχι» είναι ένας καθημερινός όρος που χρησιμοποιείται συνήθως για να περιγράψει τη γαστρεντερίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του στομάχου και του εντέρου που μπορεί να οφείλεται σε ιούς, βακτήρια ή άλλους λοιμογόνους παράγοντες.

Αν και δεν πρόκειται για πραγματικό «κρύωμα», η κατάσταση μπορεί να προκαλέσει διάρροια, εμετούς, ναυτία, κοιλιακές κράμπες και γενική αδιαθεσία.

Τα συμπτώματα συχνά εμφανίζονται ξαφνικά και στις περισσότερες ήπιες περιπτώσεις βελτιώνονται μέσα σε λίγες ημέρες. Ωστόσο, η διάρκεια και η ένταση εξαρτώνται από την αιτία, την ηλικία και τη γενική κατάσταση της υγείας του ατόμου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποφυγή της αφυδάτωσης και η αναγνώριση συμπτωμάτων που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Πίνακας Περιεχομένων

• Τι είναι το κρύωμα στο στομάχι
• Συμπτώματα
• Αίτια και τρόποι μετάδοσης
• Πόσο διαρκεί
• Αντιμετώπιση στο σπίτι
• Τι να φάτε και τι να αποφύγετε
• Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό
• Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι το κρύωμα στο στομάχι;

Το «κρύωμα στο στομάχι» δεν αποτελεί επίσημο ιατρικό όρο. Συνήθως χρησιμοποιείται για τη γαστρεντερίτιδα, μια κατάσταση κατά την οποία εμφανίζεται φλεγμονή στο γαστρεντερικό σύστημα.

Πολύ συχνή αιτία είναι οι ιογενείς λοιμώξεις, ιδιαίτερα ο νοροϊός. Ο ροταϊός αποτελεί επίσης γνωστή αιτία γαστρεντερίτιδας, κυρίως σε μικρότερα παιδιά, αν και ο εμβολιασμός έχει μειώσει σημαντικά τη συχνότητα σοβαρών περιστατικών.

Γαστρεντερίτιδα μπορούν επίσης να προκαλέσουν ορισμένα βακτήρια ή παράσιτα.

Η λοίμωξη μπορεί να επηρεάσει άτομα κάθε ηλικίας και, ανάλογα με την αιτία, μπορεί να εξαπλωθεί εύκολα σε οικογένειες, σχολεία, χώρους εργασίας και άλλους χώρους όπου υπάρχει στενή επαφή μεταξύ ανθρώπων.

Συμπτώματα από κρύωμα στο στομάχι

Τα συχνότερα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Ναυτία
• Έμετο
• Υδαρή διάρροια
• Κοιλιακές κράμπες ή πόνο
• Φούσκωμα
• Δέκατα ή πυρετό
• Αδυναμία και κόπωση
• Μειωμένη όρεξη
• Πονοκέφαλο
• Μυαλγίες

Στην ιογενή γαστρεντερίτιδα, και ιδιαίτερα στη λοίμωξη από νοροϊό, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν περίπου 12 έως 48 ώρες μετά την έκθεση.

Ο χρόνος επώασης όμως δεν είναι ίδιος για κάθε μικροοργανισμό. Για αυτό η χρονική στιγμή εμφάνισης των συμπτωμάτων από μόνη της δεν αρκεί για να προσδιοριστεί η αιτία.

Αίτια και τρόποι μετάδοσης

Η γαστρεντερίτιδα μπορεί να μεταδοθεί ή να προκληθεί μέσω:

• Μολυσμένων τροφίμων ή νερού
• Επαφής με μολυσμένες επιφάνειες ή αντικείμενα
• Στενής επαφής με άτομο που έχει λοίμωξη
• Ανεπαρκούς υγιεινής των χεριών

Μερικοί από τους μικροοργανισμούς που μπορεί να σχετίζονται με γαστρεντερικές λοιμώξεις είναι:

• Νοροϊός
• Ροταϊός
• Salmonella
• Campylobacter
• Ορισμένα στελέχη Escherichia coli (E. coli)

Δεν προκαλούν όλοι οι παραπάνω μικροοργανισμοί την ίδια μορφή νόσου ούτε μεταδίδονται με τον ίδιο τρόπο.

Κρύωμα στο στομάχι ή τροφική δηλητηρίαση;

Πολλοί χρησιμοποιούν τους όρους γαστρεντερίτιδα και τροφική δηλητηρίαση σαν να σημαίνουν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Στην πράξη, όμως, υπάρχει επικάλυψη αλλά όχι πλήρης ταύτιση.

Η τροφική δηλητηρίαση είναι ένας γενικός όρος για νόσο που προκαλείται από την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ή ποτών και μπορεί να οφείλεται σε βακτήρια, ιούς, παράσιτα ή τοξίνες.

Η γαστρεντερίτιδα, από την άλλη, περιγράφει τη φλεγμονή του στομάχου και του εντέρου και μπορεί να έχει διάφορες αιτίες.

Επειδή τα συμπτώματα μοιάζουν, δεν είναι πάντα δυνατό να εντοπιστεί η αιτία μόνο από την κλινική εικόνα.

Κρύωμα στο στομάχι: Πόσο διαρκεί;

Η διάρκεια εξαρτάται σημαντικά από την αιτία.

• Ο νοροϊός συνήθως προκαλεί συμπτώματα για περίπου 1–3 ημέρες.
• Άλλες ιογενείς λοιμώξεις μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο.
• Ορισμένες βακτηριακές ή παρασιτικές λοιμώξεις μπορεί να διαρκέσουν αρκετές ημέρες ή περισσότερο.

Η αδυναμία ή η μειωμένη όρεξη μπορεί να παραμείνουν για λίγο ακόμη μετά την υποχώρηση της διάρροιας ή των εμετών.

Εάν τα συμπτώματα επιμένουν, χειροτερεύουν ή συνοδεύονται από σημάδια αφυδάτωσης, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Αντιμετώπιση στο σπίτι

Στις περισσότερες ήπιες περιπτώσεις ιογενούς γαστρεντερίτιδας, η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και επικεντρώνεται κυρίως στην αναπλήρωση των υγρών και στην ξεκούραση.

Επαρκής ενυδάτωση

Η διάρροια και οι έμετοι προκαλούν απώλεια νερού και ηλεκτρολυτών.

Μικρές και συχνές γουλιές υγρών μπορεί να είναι καλύτερα ανεκτές όταν υπάρχει ναυτία ή έμετος. Σε περιπτώσεις μεγαλύτερης απώλειας υγρών μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα διαλύματα στοματικής ενυδάτωσης.

Ξεκούραση

Η ξεκούραση βοηθά τον οργανισμό κατά τη διάρκεια της λοίμωξης, ιδιαίτερα όταν υπάρχει πυρετός, αδυναμία ή επαναλαμβανόμενη διάρροια.

Σταδιακή επιστροφή στο φαγητό

Δεν είναι απαραίτητο να παραμένει κάποιος νηστικός εφόσον μπορεί να φάει.

Μικρές ποσότητες εύπεπτων τροφών και σταδιακή επιστροφή στη συνηθισμένη διατροφή μπορούν να γίνουν ανάλογα με την όρεξη και την ανοχή.

Καλή υγιεινή

Το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ειδικά μετά τη χρήση της τουαλέτας και πριν από την προετοιμασία ή κατανάλωση τροφίμων.

Σε περίπτωση νοροϊού, η σωστή υγιεινή των χεριών και ο καθαρισμός μολυσμένων επιφανειών βοηθούν στον περιορισμό της μετάδοσης.

Ποια είναι τα σημάδια αφυδάτωσης;

Η αφυδάτωση είναι μία από τις βασικότερες επιπλοκές της γαστρεντερίτιδας, ειδικά όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενοι έμετοι ή έντονη διάρροια.

Πιθανά σημάδια είναι:

• Έντονη δίψα
• Ξηροστομία
• Σκούρα ούρα
• Μειωμένη ούρηση
• Ζάλη ή τάση λιποθυμίας
• Έντονη αδυναμία

Στα βρέφη και στα μικρά παιδιά, σημεία όπως λιγότερες βρεγμένες πάνες, ξηρό στόμα, υπνηλία ή απουσία δακρύων όταν κλαίνε μπορεί να συνδέονται με αφυδάτωση και χρειάζονται προσοχή.

Τι να φάτε όταν έχετε κρύωμα στο στομάχι

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τροφή που «θεραπεύει» τη γαστρεντερίτιδα. Η προτεραιότητα είναι η σωστή ενυδάτωση και στη συνέχεια η κατανάλωση τροφών που γίνονται καλά ανεκτές.

Ενδεικτικές επιλογές μπορεί να είναι:

• Ρύζι
• Φρυγανιές ή ψωμί
• Μπανάνες
• Βραστές πατάτες
• Σούπες χαμηλές σε λιπαρά
• Άλλες απλές, εύπεπτες τροφές που δεν επιδεινώνουν τη ναυτία ή τη διάρροια

Μπορεί προσωρινά να μην είναι καλά ανεκτά:

• Πολύ λιπαρά ή τηγανητά γεύματα
• Αλκοόλ
• Πολύ πικάντικες τροφές
• Μεγάλες ποσότητες καφεΐνης

Η ανοχή διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, επομένως η διατροφή μπορεί να επανέρχεται σταδιακά στο φυσιολογικό καθώς βελτιώνονται τα συμπτώματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Στις περισσότερες ήπιες και αυτοπεριοριζόμενες περιπτώσεις, η αιτία εκτιμάται με βάση τα συμπτώματα, τη διάρκεια, το ιστορικό και τυχόν πρόσφατη έκθεση σε άτομα με παρόμοια συμπτώματα ή ύποπτα τρόφιμα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι σοβαρά ή επιμένουν, μπορεί να χρειαστούν πρόσθετες εξετάσεις, όπως:

• Εξέταση κοπράνων
• Εξετάσεις αίματος
• Αξιολόγηση της κατάστασης ενυδάτωσης

Οι εξετάσεις δεν απαιτούνται σε κάθε περιστατικό. Η ανάγκη τους εξαρτάται από τη βαρύτητα, τη διάρκεια των συμπτωμάτων και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό

Ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική όταν εμφανίζονται συμπτώματα που είναι έντονα, επιμένουν ή μπορεί να υποδηλώνουν επιπλοκή.

Ζητήστε ιατρική συμβουλή εάν υπάρχουν:

• Σημάδια σημαντικής αφυδάτωσης
• Αίμα στα κόπρανα
• Υψηλός ή επίμονος πυρετός
• Επαναλαμβανόμενοι έμετοι που δεν επιτρέπουν τη λήψη υγρών
• Έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος
• Διάρροια ή άλλα συμπτώματα που επιμένουν περισσότερο από το αναμενόμενο

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι εγκυμονούσες και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή σοβαρά χρόνια νοσήματα.

•      Διαβάστε ακόμη Τροφές για το στομάχι – Ποιες βοηθούν στις στομαχικές διαταραχές;

Συχνές Ερωτήσεις

Πηγές

• 
  World Health Organization (WHO) – Diarrhoeal disease
  
• 
  CDC – About Norovirus
  
• 
  CDC – Signs and Symptoms of Norovirus
  
• 
  Mayo Clinic – Viral gastroenteritis (stomach flu): Symptoms and causes
  
• 
  NHS – Diarrhoea and vomiting