Η αμυλάση ορού είναι ένα από τα πιο σημαντικά ένζυμα που μετρώνται στο αίμα κατά τη διάρκεια διαγνωστικών εξετάσεων.

Παίζει καθοριστικό ρόλο στην πέψη των υδατανθράκων και η μέτρησή της μπορεί να αποκαλύψει σημαντικές πληροφορίες για τη λειτουργία του παγκρέατος, αλλά και για άλλες παθολογικές καταστάσεις.

Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε αναλυτικά τι είναι η αμυλάση ορού, πότε συνιστάται η μέτρησή της, ποια είναι τα φυσιολογικά επίπεδα και τι μπορεί να υποδηλώνει η αυξημένη ή μειωμένη τιμή της.

Τι είναι η αμυλάση ορού

Η αμυλάση είναι ένα ένζυμο που παράγεται κυρίως από το πάγκρεας και τους σιελογόνους αδένες. Ο βασικός της ρόλος είναι η διάσπαση του αμύλου (υδατάνθρακες) σε μικρότερα μόρια, ώστε να απορροφηθούν ευκολότερα από το σώμα.

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι αμυλάσης:

• Παγκρεατική αμυλάση: παράγεται από το πάγκρεας και εκκρίνεται στο λεπτό έντερο.

• Σιελογενής αμυλάση: παράγεται από τους σιελογόνους αδένες και απελευθερώνεται στο στόμα.

Όταν γίνεται αναφορά σε αμυλάση ορού, εννοούμε τη μέτρηση του συνολικού επιπέδου της αμυλάσης στο αίμα.

Πότε συνιστάται η μέτρηση της αμυλάσης ορού

Η εξέταση της αμυλάσης ορού γίνεται συνήθως όταν υπάρχουν συμπτώματα που σχετίζονται με το πεπτικό σύστημα ή το πάγκρεας. Κάποιοι από τους πιο συχνούς λόγους για να ζητήσει ο γιατρός την εξέταση είναι:

• Έντονος πόνος στην άνω κοιλιακή χώρα ή στο επιγάστριο

• Ναυτία και έμετος

• Πυρετός που συνοδεύεται από κοιλιακά συμπτώματα

• Ύποπτα ευρήματα σε υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία παγκρέατος

• Παρακολούθηση οξείας ή χρόνιας παγκρεατίτιδας

• Ύποπτη απόφραξη παγκρεατικού ή χοληφόρου πόρου

• Παρακολούθηση μετεγχειρητικών επιπλοκών σε επεμβάσεις στο γαστρεντερικό σύστημα

Αμυλάση ορού: Φυσιολογικές τιμές

Οι φυσιολογικές τιμές ενδέχεται να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο μέτρησης, αλλά γενικά κυμαίνονται:

• 30 έως 110 U/L (μονάδες ανά λίτρο)

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα εργαστήρια χρησιμοποιούν διαφορετικά όρια αναφοράς, οπότε είναι σημαντικό να ερμηνεύονται τα αποτελέσματα σε συνεννόηση με τον γιατρό.

Αμυλάση ορού και αυξημένα επίπεδα  – Τι μπορεί να σημαίνουν

Η αυξημένη αμυλάση ορού μπορεί να αποτελεί ένδειξη διαφόρων παθολογικών καταστάσεων. Οι πιο συχνές είναι:

1. Οξεία παγκρεατίτιδα

Πρόκειται για την πιο χαρακτηριστική αιτία. Η αμυλάση αυξάνεται 2–12 ώρες μετά την έναρξη της φλεγμονής και μπορεί να φτάσει έως και 5–10 φορές πάνω από το φυσιολογικό.

2. Χρόνια παγκρεατίτιδα

Σε προχωρημένα στάδια μπορεί να παρατηρείται κανονική ή και μειωμένη αμυλάση, λόγω καταστροφής του παγκρεατικού ιστού. Όμως στα αρχικά στάδια, μπορεί να είναι αυξημένη.

3. Απόφραξη παγκρεατικού ή χοληφόρου πόρου

Όταν υπάρχει λίθος ή στένωση σε αυτά τα σημεία, η αμυλάση μπορεί να αυξηθεί.

4. Παρωτίτιδα (μόλυνση σιελογόνων αδένων)

Η φλεγμονή στους σιελογόνους αδένες, όπως στην περίπτωση της ιογενούς παρωτίτιδας, αυξάνει κυρίως τη σιελογενή αμυλάση.

5. Διάτρηση εντέρου ή πεπτικό έλκος

Η ελεύθερη αμυλάση στο περιτόναιο μπορεί να απορροφηθεί και να αυξήσει τα επίπεδα στο αίμα.

6. Νεφρική ανεπάρκεια

Η αποβολή της αμυλάσης γίνεται μέσω των νεφρών. Όταν η λειτουργία των νεφρών είναι μειωμένη, η αμυλάση μπορεί να συσσωρεύεται.

7. Εκτοπική εγκυμοσύνη ή ρήξη κύστης ωοθήκης

Μπορεί να υπάρξει παροδική αύξηση της αμυλάσης, ιδίως όταν υπάρχει αιμορραγία ή φλεγμονή στην κοιλιά.

Αμυλάση ορού και χαμηλά επίπεδα – Πότε ανησυχούμε;

Αν και λιγότερο συχνό εύρημα, η μειωμένη αμυλάση ορού μπορεί να σχετίζεται με:

• Σοβαρή χρόνια παγκρεατίτιδα με καταστροφή του παγκρέατος

• Κυστική ίνωση, μια κληρονομική νόσος που επηρεάζει την παγκρεατική λειτουργία

• Ηπατική νόσο

• Προηγηθείσα πανκρεατεκτομή (χειρουργική αφαίρεση παγκρέατος)

Πώς γίνεται η εξέταση αμυλάσης ορού;

Με απλή αιμοληψία, κατά προτίμηση νηστικός, και ανάλυση σε βιοχημικό αναλυτή.

Συσχέτιση με άλλες εξετάσεις

Η αμυλάση συχνά μετράται μαζί με τη λιπάση, ένα άλλο παγκρεατικό ένζυμο. Αν και και τα δύο αυξάνονται σε φλεγμονές του παγκρέατος, η λιπάση θεωρείται πιο ειδική για τη διάγνωση οξείας παγκρεατίτιδας.

Ο συνδυασμός των δύο εξετάσεων βοηθά στον πιο ακριβή εντοπισμό της αιτίας των συμπτωμάτων.

Τι επηρεάζει τα επίπεδα της αμυλάσης ορού

Ορισμένοι παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα:

• Κατανάλωση αλκοόλ

• Λήψη φαρμάκων (π.χ. διουρητικά, οπιοειδή, αντισυλληπτικά)

• Τραύμα στην κοιλιακή χώρα

• Επεμβάσεις στο πεπτικό

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ενημερώνεται ο γιατρός για οποιαδήποτε θεραπεία ή ιατρικό ιστορικό πριν την εξέταση.

Συμπερασματικά

Η αμυλάση ορού αποτελεί μια χρήσιμη διαγνωστική εξέταση, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις κοιλιακού άλγους, οξείας παγκρεατίτιδας ή παθήσεων των σιελογόνων αδένων.

Η σωστή ερμηνεία των αποτελεσμάτων απαιτεί αξιολόγηση από γιατρό, σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα συμπτώματα και άλλες διαγνωστικές εξετάσεις.

Εάν έχετε συμπτώματα που σχετίζονται με το πεπτικό σύστημα, μην αμελήσετε τον προληπτικό έλεγχο. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να προλάβει σοβαρές επιπλοκές.

Πηγές 

• MedlinePlus – Εξέταση Αμυλάσης Ορού
  Παρέχει πληροφορίες για την εξέταση αμυλάσης στον ορό, συμπεριλαμβανομένων των λόγων διεξαγωγής της και της ερμηνείας των αποτελεσμάτων. https://medlineplus.gov/ency/article/003464.htm

• Mayo Clinic Laboratories – Αμυλάση, Ορός
  Προσφέρει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την εξέταση αμυλάσης στον ορό, τις ενδείξεις, τη μεθοδολογία και τις τιμές αναφοράς. https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/Overview/8360

• Lab Tests Online – Εξέταση Αμυλάσης
  Παρέχει μια επισκόπηση της εξέτασης αμυλάσης, τους λόγους για τους οποίους πραγματοποιείται, πώς χρησιμοποιείται και τι σημαίνουν τα αποτελέσματα. https://labtestsonline.org/tests/amylase