Ο ψυχαναγκασμός ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές και χαρακτηρίζεται από την παρουσία ιδεοληψιών ή έμμονων ιδεών.
Τον ψυχαναγκασμό μπορούμε να τον συναντήσουμε και ως ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.
Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD) είναι ουσιαστικά ένα μοτίβο ανεπιθύμητων σκέψεων και εμμονών που οδηγούν σε επαναλαμβανόμενες, αναγκαστικές συμπεριφορές. Αυτοί οι καταναγκασμοί επηρεάζουν την καθημερινότητα προκαλώντας σημαντική ταλαιπωρία στους πάσχοντες.
Ο ψυχαναγκαστικός ασθενής, λαμβάνει σκέψεις, τις οποίες αισθάνεται υποχρεωμένος να τις επαναλαμβάνει και αν δεν το κάνει βιώνει έντονο άγχος. Η επανάληψη των σκέψεων, παρ’ όλο που του είναι δυσάρεστη, τον ανακουφίζει από το άγχος προσωρινά.
Για πολλούς ανθρώπους, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή αρχίζει κατά την παιδική, την εφηβική ή την πρώιμη ενήλικη ζωή
Επηρεάζει άνδρες και γυναίκες σε ίσα ποσοστά, ενώ εμφανίζεται στο ένα τρίτο του ενήλικου πληθυσμού, που έχει εμφανίσει συμπτώματα σε νεότερη ηλικία.
Αίτια ψυχαναγκασμών
Ο ψυχαναγκασμός τις περισσότερες φορές είναι κληρονομικός, αλλά κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα γιατί μερικοί άνθρωποι το έχουν, ενώ άλλοι όχι.
Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι πολλά μέρη του εγκεφάλου εμπλέκονται στο φόβο και το άγχος, ενώ οι ειδικοί προσπαθούν να ανακαλύψουν τρόπους με τους οποίους το άγχος και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να παίζουν ρόλο.
Μήπως πάσχω από ψυχαναγκασμό;
Οι άνθρωποι που υποφέρουν από ψυχαναγκασμούς έχουν την τάση να εμμένουν σε τελετουργίες ενοχλητικών και ανυπόφορων επαναλήψεων. Aς δούμε μερικά παραδείγματα:
- Έχουν ψυχαναγκασμό με την τάξη και υποφέρουν όταν δεν υπάρχει συμμετρία στα αντικείμενα.
- Δε μπορούν να ελέγξουν αυτές τις ανεπιθύμητες σκέψεις και συμπεριφορές.
- Πλένουν τα χέρια τους με πολλά διαφορετικά τριψίματα για ακριβώς 2 λεπτά.
- Ελέγχουν ξανά και ξανά εάν έχουν σβήσει τα φώτα ή αν έχουν βγάλει τις συσκευές από τις πρίζες.
- Περνούν τουλάχιστον μία ώρα καθημερινά αναλογιζόμενοι αυτές τις σκέψεις και τις τελετουργίες, που προκαλούν δυσφορία.
Ψυχαναγκασμός πώς θεραπεύεται;
Η αντιμετώπιση του ψυχαναγκασμού γίνεται με φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία, σε συνδυασμούς που εξαρτώνται από την κάθε περίπτωση. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή είναι κυρίως αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά και νευροληπτικά, ενώ η συνήθης μέθοδος ψυχοθεραπείας είναι η γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία.
Η θεραπεία με αντικαταθλιπτικά μοιάζει να έχει μια ευεργετική επίδραση. Μπορεί κάποιους να τους ανακουφίσει 100%, κάποιους μόνο 30%, ή και καθόλου. Η πιο αποτελεσματική, με βάση αξιόπιστες επιστημονικές μελέτες, είναι η γνωστική συμπεριφορική ψυχοθεραπεία. Είναι αρκετά δημοφιλής εδώ και πολλά χρόνια και φάνηκε πως είναι και ιδιαίτερα αποτελεσματική συγκριτικά. Βεβαίως ούτε αυτή είναι πανάκεια. Κάποιους μπορεί να τους ανακουφίσει 100% και κάποιους σε ένα ποσοστό.
Ψυχαναγκασμός σε παιδί πώς θεραπεύεται;
Εκτιμάται ότι πάνω από το 50% των ενηλίκων με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή-μια νευροψυχιατρική διαταραχή.
Τα παιδιά με ψυχαναγκασμούς ωφελούνται περισσότερο από την Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία, η οποία τα διδάσκει νέους τρόπους να αντιμετωπίζουν τις ιδεοληψίες και τους καταναγκασμούς που χαρακτηρίζουν τη διαταραχή. Πρόκειται για μια εξειδικευμένη μέθοδο ψυχοθεραπείας και ως εκ τούτου ο ψυχοθεραπευτής είναι απαραίτητο να έχει ειδική εκπαίδευση και κλινική εμπειρία, ώστε να μπορεί να την εφαρμόζει επιτυχώς σε παιδιά και εφήβους με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή.
Η μέθοδος αυτή ωφελεί ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό παιδιών με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, αν και αρκετά παιδιά και έφηβοι χρειάζεται να λάβουν συνδυαστικά φαρμακευτική αγωγή.
Ψυχαναγκασμός και ευφυία
Σχετίζεται η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή με την ευφυία;
Ο Γάλλος ψυχολόγος, φιλόσοφος και ψυχίατρος Πιέρ Ζανέ ήταν ο πρώτος που το 1903 πρότεινε πως οι εμμονικές σκέψεις και οι επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν αυτό που σήμερα ονομάζουμε ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD) αποτελούν ένδειξη ανώτερης ευφυία.
Ομάδα ερευνητών από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ αποφάσισαν να εξετάσει το θέμα, με τη μελέτη τους να θεωρείται η πρώτη εμβριθής ανάλυση των διαθέσιμων δεδομένων σχετικά με τον δείκτη νοημοσύνης (IQ) των ατόμων με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.
Κάνε το τεστ και δες εάν εισαι ψυχαναγκαστική προσωπικότητα