Ο έρπης ζωστήρας προκαλεί συνήθως ένα επώδυνο εξάνθημα με μικρές φυσαλίδες, το οποίο εμφανίζεται χαρακτηριστικά στη μία πλευρά του σώματος ή του προσώπου. Πριν εμφανιστεί το εξάνθημα, μπορεί να προηγηθούν πόνος, κάψιμο, μυρμήγκιασμα ή έντονη ευαισθησία του δέρματος.

Προκαλείται από την επανενεργοποίηση του ιού της ανεμοβλογιάς (varicella-zoster). Μετά την ανεμοβλογιά, ο ιός παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση στο νευρικό σύστημα και μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά αργότερα στη ζωή.

Οι φωτογραφίες του έρπητα ζωστήρα μπορούν να βοηθήσουν κάποιον να αναγνωρίσει τα χαρακτηριστικά ενός ύποπτου εξανθήματος, αλλά δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν τη διάγνωση. Άλλες δερματικές παθήσεις μπορεί να έχουν παρόμοια εικόνα και η διάγνωση πρέπει να γίνεται από επαγγελματία υγείας.

Έρπης ζωστήρας σε φωτογραφίες – Πώς φαίνεται;

Η εμφάνιση του έρπητα ζωστήρα αλλάζει καθώς εξελίσσεται. Αρχικά μπορεί να υπάρχει μόνο πόνος, κάψιμο ή ευαισθησία και στη συνέχεια να εμφανιστούν κοκκινίλες και ομάδες μικρών φυσαλίδων με υγρό.

Ένα από τα χαρακτηριστικά που βοηθούν τον γιατρό στη διάγνωση είναι η κατανομή του εξανθήματος. Συχνά ακολουθεί την περιοχή ενός νεύρου και εμφανίζεται σαν λωρίδα στη μία πλευρά του σώματος. Συνήθως δεν διασχίζει τη μέση γραμμή του σώματος.

Σημείωση: Μην προσπαθήσετε να κάνετε αυτοδιάγνωση μόνο συγκρίνοντας το δέρμα σας με φωτογραφίες στο διαδίκτυο. Έκζεμα, δερματίτιδα εξ επαφής, απλός έρπης, τσιμπήματα και άλλες παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν εξανθήματα με διαφορετικό ή παρόμοιο τρόπο.

Έρπης ζωστήρας στο αρχικό στάδιο: Πώς φαίνεται;

Στο αρχικό στάδιο του έρπητα ζωστήρα μπορεί να μην υπάρχει ακόμη εμφανές εξάνθημα. Τα πρώτα συμπτώματα συχνά γίνονται αισθητά σε μια συγκεκριμένη περιοχή του δέρματος και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• πόνο ή αίσθημα καύσου,
• μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα,
• φαγούρα,
• ασυνήθιστη ευαισθησία στην αφή.

Μετά μπορεί να εμφανιστεί κοκκινίλα και μικρές ομάδες από φυσαλίδες. Επειδή ο πόνος μπορεί να προηγείται του εξανθήματος, στην αρχή ο έρπης ζωστήρας μπορεί να συγχέεται με άλλες αιτίες πόνου, ανάλογα με το σημείο του σώματος.

Πώς εξελίσσεται το εξάνθημα του έρπητα ζωστήρα;

Η εικόνα δεν παραμένει ίδια σε όλη τη διάρκεια της νόσου. Μετά τα πρώτα αισθητικά συμπτώματα εμφανίζεται συνήθως το εξάνθημα και σχηματίζονται φυσαλίδες με υγρό. Στη συνέχεια οι φυσαλίδες αρχίζουν να ξηραίνονται και να δημιουργούν κρούστα.

Η επούλωση γίνεται σταδιακά μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Ο πόνος όμως δεν ακολουθεί πάντοτε την ίδια πορεία με το εξάνθημα και σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επιμείνει και μετά την επούλωση του δέρματος.

Γι’ αυτό έχει σημασία όχι μόνο πώς φαίνεται ο έρπης ζωστήρας, αλλά και αν υπάρχει χαρακτηριστικός πόνος, σε ποιο σημείο βρίσκεται το εξάνθημα και πώς εξελίσσεται.

Σε ποια σημεία του σώματος εμφανίζεται ο έρπης ζωστήρας;

Ο έρπης ζωστήρας μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικές περιοχές, αλλά συχνά προσβάλλει τον κορμό. Το εξάνθημα μπορεί να σχηματίζει μια λωρίδα φυσαλίδων γύρω από τη μία πλευρά του θώρακα, της κοιλιάς ή της πλάτης.

Μπορεί επίσης να εμφανιστεί:

• στον λαιμό,
• στο πρόσωπο,
• στο κεφάλι,
• γύρω από το μάτι,
• στο πόδι και σε άλλες περιοχές του σώματος.

Η θέση του εξανθήματος έχει ιδιαίτερη σημασία. Προσβολή του προσώπου και ειδικά της περιοχής του ματιού χρειάζεται γρήγορη ιατρική αξιολόγηση.

Έρπης ζωστήρας στο κεφάλι και το πρόσωπο

Ο έρπης ζωστήρας στο κεφάλι ή στο πρόσωπο χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή, ιδιαίτερα όταν το εξάνθημα βρίσκεται κοντά στο μάτι.

Όταν προσβάλλεται η περιοχή που σχετίζεται με το μάτι, μπορεί να υπάρξουν οφθαλμικές επιπλοκές. Εξάνθημα στη μύτη, στο μέτωπο ή γύρω από το μάτι, πόνος στο μάτι, κοκκίνισμα ή μεταβολή της όρασης αποτελούν λόγους για άμεση ιατρική εκτίμηση.

Έρπης ζωστήρας – Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα του έρπητα ζωστήρα μπορεί να διαφέρουν σε ένταση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Τα χαρακτηριστικότερα περιλαμβάνουν:

• πόνο, κάψιμο ή μυρμήγκιασμα σε συγκεκριμένη περιοχή του δέρματος,
• ευαισθησία ακόμη και σε ελαφρύ άγγιγμα,
• ερυθρό εξάνθημα,
• φυσαλίδες γεμάτες υγρό,
• φαγούρα,
• και σε ορισμένες περιπτώσεις πυρετό, πονοκέφαλο ή αίσθημα κόπωσης.

Ο πόνος μπορεί να είναι έντονος και σε ορισμένες περιπτώσεις προηγείται του εξανθήματος. Ανάλογα με την περιοχή όπου εμφανίζεται, μπορεί αρχικά να αποδοθεί λανθασμένα σε άλλη αιτία.

Μεταδίδεται ο έρπης ζωστήρας;

Ένα άτομο με έρπητα ζωστήρα δεν μεταδίδει σε κάποιον άλλον «έρπητα ζωστήρα». Μπορεί όμως να μεταδώσει τον ιό varicella-zoster σε άτομο που δεν έχει ανοσία, με αποτέλεσμα εκείνο να εμφανίσει ανεμοβλογιά.

Η μετάδοση μπορεί να συμβεί κυρίως μέσω επαφής με το υγρό των φυσαλίδων. Μέχρι να σχηματιστούν κρούστες στις βλάβες, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Είναι σημαντικό να καλύπτεται το εξάνθημα όπου είναι δυνατόν, να αποφεύγεται το ξύσιμο και να τηρείται καλή υγιεινή των χεριών. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην επαφή με άτομα υψηλού κινδύνου που δεν έχουν ανοσία.

Έρπης ζωστήρας – Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται συνήθως από γιατρό με βάση τα συμπτώματα και τη χαρακτηριστική κατανομή του εξανθήματος.

Σε περιπτώσεις όπου η εικόνα δεν είναι τυπική ή υπάρχει ειδικός λόγος επιβεβαίωσης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εργαστηριακός έλεγχος δείγματος από τις δερματικές βλάβες.

Οι φωτογραφίες στο διαδίκτυο δεν υποκαθιστούν τη διάγνωση. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν το εξάνθημα βρίσκεται στο πρόσωπο ή κοντά στο μάτι, όταν είναι εκτεταμένο ή όταν αφορά άτομο με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Έρπης ζωστήρας – Θεραπεία

Η θεραπεία του έρπητα ζωστήρα μπορεί να περιλαμβάνει αντιιικά φάρμακα, καθώς και αντιμετώπιση του πόνου και των δερματικών συμπτωμάτων.

Τα αντιιικά φάρμακα είναι αποτελεσματικότερα όταν ξεκινούν νωρίς στην πορεία της νόσου. Για τον λόγο αυτό, εάν υποψιάζεστε έρπητα ζωστήρα, είναι προτιμότερο να επικοινωνήσετε έγκαιρα με γιατρό αντί να περιμένετε να εξαπλωθεί το εξάνθημα.

Η επιλογή φαρμάκου, η δοσολογία και η διάρκεια της θεραπείας καθορίζονται από τον γιατρό ανάλογα με την ηλικία, τη θέση και τη σοβαρότητα του εξανθήματος, το ιατρικό ιστορικό και άλλους παράγοντες.

Για την περιοχή του εξανθήματος βοηθά γενικά να διατηρείται το δέρμα καθαρό και να αποφεύγεται το ξύσιμο των βλαβών. Για συγκεκριμένα τοπικά προϊόντα ή φάρμακα πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες επαγγελματία υγείας.

Μεθερπητική νευραλγία

Μία από τις σημαντικότερες επιπλοκές του έρπητα ζωστήρα είναι η μεθερπητική νευραλγία. Πρόκειται για νευροπαθητικό πόνο που επιμένει στην περιοχή όπου υπήρχε το εξάνθημα ακόμη και μετά την επούλωση των δερματικών βλαβών.

Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία. Ο πόνος μπορεί να είναι καυστικός, διαξιφιστικός ή να προκαλεί έντονη ευαισθησία ακόμη και στο άγγιγμα των ρούχων.

Εάν ο πόνος συνεχίζεται μετά την υποχώρηση του εξανθήματος, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση για την κατάλληλη αντιμετώπισή του.

Πότε ο έρπης ζωστήρας χρειάζεται άμεσα γιατρό;

Επικοινωνήστε γρήγορα με γιατρό εάν υποψιάζεστε έρπητα ζωστήρα, καθώς η έγκαιρη αξιολόγηση έχει σημασία για τη θεραπεία.

Ιδιαίτερα επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται όταν:

• το εξάνθημα βρίσκεται κοντά στο μάτι ή πάνω στο πρόσωπο,
• υπάρχει πόνος στο μάτι ή αλλαγή στην όραση,
• το εξάνθημα είναι πολύ εκτεταμένο,
• τα συμπτώματα είναι σοβαρά,
• ο ασθενής έχει εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα,
• ή εμφανίζονται νευρολογικά συμπτώματα.

Έρπης ζωστήρας – Εμβόλιο και πρόληψη

Υπάρχει εμβόλιο που μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης έρπητα ζωστήρα και των επιπλοκών του. Οι συστάσεις για τον εμβολιασμό εξαρτώνται από την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό, παράγοντες κινδύνου και τις ισχύουσες εθνικές οδηγίες εμβολιασμού.

Για το αν και πότε ενδείκνυται ο εμβολιασμός στη δική σας περίπτωση, συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας και τις τρέχουσες επίσημες συστάσεις.

Πηγές και περαιτέρω ενημέρωση

• CDC – About Shingles (Herpes Zoster)
• NHS – Shingles
• Mayo Clinic – Shingles: Symptoms and causes