Πότε νιώθουμε θυμό; Τι μπορεί να τον προκαλέσει; Είναι ένα υγιές συναίσθημα και πως μπορούμε να τον διαχειριστούμε

Όλοι έχουν βιώσει θυμό. Η ένταση του θυμού μπορεί να κυμαίνεται από βαθιά ενόχληση έως ακραία οργή. Είναι φυσιολογικό και υγιές να νιώθουμε θυμωμένοι κατά καιρούς για ορισμένες καταστάσεις. Ο θυμός δεν είναι πάντα κακός, αλλά πρέπει να αντιμετωπιστεί κατάλληλα. Αν σκεφτούμε τον σκοπό που εξυπηρετεί θα μπορέσουμε να τον διαχειριστούμε. Ουσιαστικά ο ίδιος ο θυμός δεν είναι πρόβλημα, αλλά ο τρόπος που τον χειριζόμαστε.

Τι είναι ο θυμός;

Ο θυμός είναι μια φυσική απάντηση στις αντιληπτές απειλές. Αναγκάζει το σώμα μας να απελευθερώνει αδρεναλίνη, να σφίγγει τους μυς μας και να αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό και την πίεση.

Σύμφωνα με τον κλινικό ψυχολόγο και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Derby στην Αγγλία, Paul Gilbert, στο βιβλίο ’’Ξεπερνώντας την κατάθλιψη’’, ο θυμός συχνά σχετίζεται με συναισθήματα ματαίωσης, παρεμπόδισης, παραμέλησης ή κριτικής: κάτι ή κάποιος δεν είναι όπως θέλαμε να είναι. Ο θυμός μας δίνει τη δύναμη να υπερπηδήσουμε τα εμπόδια που συναντούμε στη πραγματοποίηση των στόχων μας ή να αντεπιτεθούμε δυναμικότερα σε ενδεχόμενες συγκρούσεις. Επομένως ο θυμός είναι μία φυσιολογική αντίδραση. Μπορούμε να θυμώσουμε είτε με αυτά που προέρχονται από το εξωτερικό μας περιβάλλον, πχ. με τους άλλους, είτε με τον εαυτό μας. Το ίδιο ισχύει και για την έκφραση του θυμού, μπορεί να κατευθύνεται σε άλλους ή σε εμάς τους ίδιους. Μπορεί ακόμη να θυμώνουμε με τον εαυτό μας επειδή νιώθουμε θυμό.

Τι προκαλεί τον θυμό;

Συνήθως ο θυμός προκαλείται από την αντίληψη ότι κάποια πράγματα που έχουν αξία για εμάς απειλούνται, πλήττονται ή παρεμποδίζονται.

Οι απειλητικές καταστάσεις που σχετίζονται με τον θυμό:

1. Ο θυμός που προκαλείται από ματαίωση

Αυτό το είδος θυμού εκδηλώνεται όταν τα πράγματα δε πάνε όπως θα θέλαμε. Για παράδειγμα όταν το αυτοκίνητό μας δε παίρνει μπρος, έχει ως αποτέλεσμα να καθυστερήσουμε στη δουλειά μας. Το στρες και η κατάθλιψη μπορούν να μειώσουν την ανοχή μας στη ματαίωση, άρα θα νιώσουμε πιο εύκολα θυμό.

2. Ο θυμός που προκαλείται από πλήγματα τα οποία δεχόμαστε

Θυμώνουμε όταν οι άλλοι μας απειλούν ή μας πληγώνουν. Οι σωματικές και οι λεκτικές επιθέσεις μας προκαλούν αισθήματα θυμού. Ο θυμός που αισθανόμαστε για τα σκόπιμα πλήγματα μπορεί να συνοδεύεται από την επιθυμία για εκδίκηση και την παρόρμηση να πληγώσουμε και εμείς με τη σειρά μας, να αντεπιτεθούμε.

3. Ο θυμός που προκαλείται από την πεποίθηση ότι μας εκμεταλλεύονται

Αυτό το είδος θυμού προκαλείται όταν πιστεύουμε ότι κάποιος μας εκμεταλλεύεται, μας θεωρεί δεδομένους ή μας χρησιμοποιεί. Όταν υπάρχει η υπόνοια της εκμετάλλευσης στις σχέσεις μεταξύ γονέων και παιδιών, συντρόφων, φίλων κ.ο.κ ο θυμός είναι αναπόφευκτος.

4. Ο θυμός που προκαλείται από έλλειψη προσοχής

Όταν δε λαμβάνουμε τη προσοχή που θέλουμε μπορεί να αισθανθούμε θυμό. Το ίδιο συμβαίνει και όταν μας αγνοούν ή αδιαφορούν για την άποψή μας

5. Ο θυμός που προκαλείται από τη ζήλια ή το φθόνο

Θυμώνουμε όταν νομίζουμε ότι κάποιος έχει κάτι παραπάνω από εμάς. Όταν φθονούμε κάποιον θέλουμε να έχουμε ό,τι έχει αυτός, είτε πρόκειται για υλικά αγαθά, είτε για την κοινωνική του θέση. Όταν ζηλεύουμε σκεφτόμαστε ότι κάποιο άτομο σημαντικό για εμάς θα προτιμήσει ένα άλλο και όχι εμάς.

6. Ο θυμός που προκαλείται από την έλλειψη κοινωνικής συμμόρφωσης

Σε αυτή τη περίπτωση ο θυμός προκαλείται όταν οι άλλοι δεν κάνουν αυτό που τους λέμε. Οι γονείς θυμώνουν όταν τα παιδιά τους παρακούν, οι ιερείς θυμώνουν όταν τα μέλη της ενορίας τους δε συμμορφώνονται με τους κανόνες της εκκλησίας, οι πολίτες θυμώνουν με την εκάστοτε κυβέρνηση. Θυμώνουμε επειδή θεωρούμε ότι η συμπεριφορά των άλλων απειλεί κατά κάποιο τρόπο τα συμφέροντά μας ή τον τρόπο ζωής μας.

7. Ο θυμός ως ένδειξη συμπαράστασης

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αισθανθούμε θυμό επειδή κάποιος άλλος υποφέρει. Για παράδειγμα, όταν ξέρουμε πως άνθρωποι πεθαίνουν από την πείνα. Ο θυμός πυροδοτεί την επιθυμία μας να συμβεί κάτι, είτε από μέρους μας είτε από κάποιον άλλον.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, ο ψυχολόγος τονίζει πως υπάρχουν δύο κοινά σημεία:

• πρώτον τα πράγματα δεν είναι όπως θα θέλαμε να είναι
• δεύτερον δίνουμε υπερβολική αξία στα ερεθίσματα που μας προκαλούν θυμό.

Όταν αρχίσουμε να βοηθάμε τον εαυτό μας με τη διαχείριση του θυμού είναι πιθανό να ανακαλύψουμε ότι δίνουμε υπερβολική σημασία σε κάποια πράγματα, βγάζοντας αυθαίρετα συμπεράσματα ή θεωρώντας κάποιες καταστάσεις πιο επιβλαβείς από ότι είναι στη πραγματικότητα.

Μερικά σημάδια ότι ο θυμός σας δεν είναι φυσιολογικός:

• Ο θυμός επηρεάζει τις σχέσεις σας και την κοινωνική σας ζωή
• Συνεχώς να αισθάνεστε ανυπόμονοι, ευερέθιστοι και εχθρικοί
• Θυμώνετε συχνά κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης
• Είστε βίαιοι όταν θυμώνετε
• Απειλείτε τους γύρω σας ή την περιουσία τους
• Δεν μπορείτε να συγκρατηθείτε

Μπορεί ο θυμός να βλάψει την υγεία σας;

Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η ακατάλληλη έκφραση του θυμού – όπως η διατήρηση του θυμού – μπορεί να είναι επιβλαβής για την υγεία σας. Η καταστολή του θυμού φαίνεται να επιδεινώνει τον χρόνιο πόνο, σε αντίθεση με την έκφρασή του.

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι ο θυμός και η εχθρότητα συνδέονται με καρδιακές παθήσεις, υψηλή αρτηριακή πίεση, πεπτικά έλκη και εγκεφαλικό επεισόδιο.

Πώς μπορείτε να διαχειριστείτε τον θυμό σας

• Απευθυνθείτε σε ειδικό

Το να μάθουμε να ελέγχουμε τον θυμό μας είναι μια πρόκληση για όλους κατά καιρούς. Ζητείστε βοήθεια από ειδικό εάν ο θυμός σας φαίνεται εκτός ελέγχου, σας προκαλεί να κάνετε πράγματα που μετανιώνετε, πληγώνει τους γύρω σας ή επηρεάζει τις προσωπικές σας σχέσεις.

• Οι λέξεις έχουν βαρύτητα

Αποφύγετε τη χρήση των λέξεων «πάντα» και «ποτέ» στις σκέψεις και την ομιλία σας. Τέτοιοι όροι είναι ανακριβείς και μπορεί να σας κάνουν να νιώσετε ότι ο θυμός σας είναι δικαιολογημένος, ενώ μπορεί να μην είναι.

• Επίλυση προβλήματος

Ο καλύτερος τρόπος για να προσεγγίσετε μια κατάσταση που σας προκαλεί θυμό είναι να μην εστιάσετε στη λύση αλλά να καταλάβετε πώς να αντιμετωπίσετε το πρόβλημα.

• Επικοινωνία

Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται θυμωμένοι, τείνουν να καταλήγουν σε  ανακριβή συμπεράσματα. Σε μία συζήτηση χαλαρώστε και σκεφθείτε ξανά τις απαντήσεις σας, ακούστε το άλλο άτομο. Η καλή επικοινωνία μπορεί να σας βοηθήσει να επιλύσετε προβλήματα προτού κλιμακωθεί ο θυμός σας.

Με πληροφορίες από:

Paul Gilbert – Overcoming Depression: A self- help guide using Cognitive Behavioural Techniques

mayoclinic.org

healthline.com