Γιατί δεν «πιάνουν» τα αντικαταθλιπτικά σε όλους: τι δείχνει νέα μεγάλη μελέτη

Πολλοί άνθρωποι που ξεκινούν αντικαταθλιπτική αγωγή βλέπουν βελτίωση, όμως ένα σημαντικό ποσοστό δεν έχει το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Νεότερα ευρήματα από μεγάλη αυστραλιανή έρευνα ενισχύουν την ιδέα ότι η κατάθλιψη δεν είναι μία ενιαία κατάσταση, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικούς «υποτύπους» με διαφορετική βιολογία – και άρα διαφορετικές ανάγκες θεραπείας.

Τι εξέτασε η μελέτη

Ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ ανέλυσε δεδομένα από περίπου 15.000 άτομα με κατάθλιψη, στο πλαίσιο μεγάλης βάσης δεδομένων (Australian Genetics of Depression). Στόχος ήταν να εντοπιστούν κλινικά διακριτές υποομάδες ατόμων, με χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να εξηγούν γιατί οι συνηθισμένες θεραπείες δεν λειτουργούν το ίδιο σε όλους.

Ο υπότυπος «άτυπη κατάθλιψη» και η ανταπόκριση στα φάρμακα

Οι ερευνητές εντόπισαν μια υποομάδα που περιγράφεται ως «άτυπη κατάθλιψη», περίπου στο 21% του δείγματος. Τα άτομα αυτής της ομάδας παρουσίαζαν συχνότερα χαρακτηριστικά όπως αύξηση βάρους και υπερυπνία (πολύς ύπνος) στις πιο βαριές περιόδους συμπτωμάτων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η συγκεκριμένη ομάδα δεν φάνηκε να ανταποκρίνεται ικανοποιητικά σε συνήθη αντικαταθλιπτικά, όπως SSRIs και SNRIs (κατηγορίες φαρμάκων που στοχεύουν κυρίως σε νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη και/ή η νοραδρεναλίνη).

Πιθανές εξηγήσεις: πέρα από τη «χημεία του εγκεφάλου»

Τα ευρήματα δείχνουν ότι στην άτυπη κατάθλιψη μπορεί να εμπλέκονται βιολογικές διεργασίες που δεν «αγγίζονται» επαρκώς από τα κλασικά φάρμακα. Μεταξύ των πιθανών παραγόντων που συζητούνται είναι:

• διαταραχές που σχετίζονται με τον κιρκάδιο ρυθμό (το «βιολογικό ρολόι»),
• βιολογικοί δείκτες που σχετίζονται με μεταβολικές διεργασίες,
• παράμετροι ανοσολογικής/φλεγμονώδους λειτουργίας.

Παρενέργειες: μεγαλύτερη πιθανότητα αύξησης βάρους

Ένα ακόμη εύρημα ήταν ότι τα άτομα με άτυπη κατάθλιψη εμφάνιζαν συχνότερα ανεπιθύμητες ενέργειες από τα κοινά αντικαταθλιπτικά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αύξηση σωματικού βάρους.

Τι σημαίνει αυτό για τη θεραπεία

Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η «μία λύση για όλους» δεν ταιριάζει πάντα στην κατάθλιψη. Η καλύτερη αναγνώριση υποτύπων – όπως η άτυπη κατάθλιψη – μπορεί να βοηθήσει ώστε:

• να επιλέγονται πιο στοχευμένες θεραπευτικές στρατηγικές,
• να μειώνονται οι παρατεταμένες δοκιμές φαρμάκων «με τη σειρά»,
• να περιορίζονται οι ανεπιθύμητες ενέργειες από θεραπείες που δεν ταιριάζουν στο συγκεκριμένο προφίλ.

Σημαντική σημείωση

Αν ένα αντικαταθλιπτικό δεν βοηθά ή προκαλεί παρενέργειες, μην διακόπτετε απότομα την αγωγή. Η αξιολόγηση και τυχόν αλλαγές πρέπει να γίνονται σε συνεργασία με ψυχίατρο/θεράποντα ιατρό.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγή: Medicalxpress