Με τους πρώτους εμβολιασμούς να έχουν ξεκινήσει, ίσως είμαστε πιο αισιόδοξοι από ποτέ ότι η ελευθερία στην Ελλάδα βρίσκεται προ των πυλών. Στην πραγματικότητα, η επιστροφή στις κανονικές συνθήκες χρειάζεται κάποιους μήνες προσοχής, συνέπειας και ατομικής ευθύνης, για να βγούμε υγιείς και δυνατοί από την περιπέτεια του Covid-19.

Για πολλούς το 2020 είναι το έτος που χάθηκε ο χρόνος. Περιορισμοί, αυστηρά μέτρα, καραντίνα, άγχος, υγειονομική αναταραχή και οικονομική αστάθεια «εξαφάνισαν» τις δραστηριότητές μας και μαζί τα συναισθήματά μας. Και ενώ αναρωτιόμαστε αν ζούμε σε μια εικονική πραγματικότητα, στις 27 Δεκεμβρίου η Ελλάδα καλωσόρισε μια πρώτη νίκη στον αγώνα ελευθερίας κατά του νέου κορονοϊού. Σε μια συγκινητική στιγμή ενότητας ξεκίνησε η εκστρατεία του εμβολιασμού κατά του Covid-19.

Το εθνικό επιχειρησιακό σχέδιο με την κωδική ονομασία «Ελευθερία» έκανε έναρξη στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», με τη νοσηλεύτρια Ευσταθία Καμπισιούλη να γίνεται η πρώτη Ελληνίδα που εκκίνησε το πρώτο βήμα για την επιστροφή της χώρας στην κανονικότητα.

Η Ευσταθία Καμπισιούλη με χαμόγελο και υψωμένο τον αντίχειρα (σήμα νίκης) έκανε το πρώτο εμβόλιο των Pfizer/BioNTech στη χώρα μας. Μια συμβολική κίνηση, καθώς η εκστρατεία είναι αρχικά επικεντρωμένη στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και τους ηλικιωμένους, προκειμένου να σταματήσει η πανδημία Covid-19, να προχωρήσουμε στην έξοδο από την υγειονομική κρίση και να ελπίζουμε στην επιτάχυνση της οικονομικής ανάκαμψης.

Ευσταθία Καμπισιούλη
«Είμαι η πρώτη Ελληνίδα και νοσηλεύτρια, μεγάλη τιμή, τιμάται όλος ο ιατρικός κλάδος. Αποτελεί μια τιμητική επιλογή και αναγνώριση του έργου και της προσφοράς μας. Ιστορική μέρα, ελπίζω, για μια καινούργια σελίδα», δήλωσε η πρώτη γυναίκα ‒εργαζόμενη σε ΜΕΘ‒ που εμβολιάστηκε.

Αμέσως μετά εμβολιάστηκε φιλοξενούμενος σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων, ενώ ακολούθησαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης καθώς και πληθώρα πολιτικών παραγόντων της χώρας.

Κατερίνα Σακελλαροπούλου

«Τα φετινά Χριστούγεννα το καλύτερο δώρο μάς το έκανε η επιστήμη», είπε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ.Κατερίνα Σακελλαροπούλου μετά τον εμβολιασμό της κατά της πανδημίας στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» και τόνισε: «Δίπλα στην αγωνία μπορεί να φωλιάσει και ένα χαμόγελο αισιοδοξίας. Γι’ αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό να εμβολιαστούμε όσο γίνεται περισσότεροι, φυσικά μέσα στο πρόγραμμα που θα υλοποιηθεί και με τις οδηγίες των γιατρών».

Κυριάκος Μητσοτάκης

«Είναι μια σπουδαία ημέρα για την επιστήμη, μια σπουδαία ημέρα για την Ε.Ε., η οποία κατάφερε και παρέδωσε το εμβόλιο την ίδια ημέρα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, κάνοντας πράξη το μήνυμα της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης αμέσως μετά τον εμβολιασμό του.

«Πιστεύω ότι σήμερα όλες οι Ελληνίδες και όλοι οι Έλληνες χαμογελάμε κάτω από τις μάσκες μας, καθώς ξεκινάει και στην πατρίδα μας το δύσκολο εγχείρημα του μαζικού εμβολιασμού του ελληνικού λαού».

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι μέσα στους επόμενους μήνες «σκοπός μας είναι να εμβολιάσουμε τη μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων» και επισήμανε ότι «το εμβόλιο είναι ο μόνος τρόπος για να μπορέσουμε οριστικά να τελειώνουμε με την περιπέτεια του Covid».

Γιάνης Βαρουφάκης

«Το εμβόλιο από μόνο του δεν αρκεί για την απελευθέρωση από την πανδημία», υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 Γιάνης Βαρουφάκης και τόνισε: «Είμαι εδώ σήμερα για να δηλώσω έμπρακτα ότι το εμβόλιο είναι τόσο η ορθή ατομική επιλογή όσο και δημόσιο αγαθό».

Αλέξης Τσίπρας

Την επόμενη μέρα, 28 Δεκεμβρίου, εμβολιάστηκε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας, ενώ λίγο αργότερα ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας.

Ο κ. Τσίπρας χαρακτήρισε το εμβόλιο «όπλο που μας προσφέρει η επιστήμη για να αντιμετωπίσουμε την πανδημία», σημειώνοντας πως «μακάρι να υπήρχε η δυνατότητα γρήγορα να εμβολιαστεί το μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού, και ιδιαίτερα οι ευπαθείς ομάδες».

Βασίλης Κικίλιας

Ο κ. Κικίλιας ευχαρίστησε όλους τους υγειονομικούς, οι οποίοι επί 10 μήνες δίνουν τη μάχη με τον νέο κορονοϊό SARS-CoV-2. «Δεν είναι μόνο ζήτημα δημόσιας υγείας, είναι ζήτημα ζωής και στάση ζωής», δήλωσε μετά τον εμβολιασμό του ο κ. Κικίλιας. Ο υπουργός Υγείας σημείωσε ότι «το εμβόλιο είναι ασφαλές και θα είναι για όλους τους Έλληνες πολίτες».

Στις 20 Ιανουαρίου θα έχει ολοκληρωθεί ο εμβολιασμός των υγειονομικών

Στις 26 Δεκεμβρίου παρελήφθησαν 9.750 δόσεις και άλλες 83.850 δόσεις σήμερα από τις Pfizer/BioNtech.

Έως τα τέλη Ιανουαρίου αναμένονται 419.250 δόσεις, έως τα τέλη Φεβρουαρίου 433.450 δόσεις και έως τα τέλη Μαρτίου 1.255.800 δόσεις του εμβολίου των Pfizer/ BioNtech.

Παράλληλα, για το πρώτο τρίμηνο του 2021 έχουν προγραμματιστεί 240.000 δόσεις από την εταιρεία Moderna, για την οποία αναμένεται να δώσει έγκριση ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων στις 6 Ιανουαρίου, ενώ στα τέλη Ιανουαρίου αναμένονται από την AstraZeneca 500.000 δόσεις. Από την ίδια εταιρεία έχουν προγραμματιστεί οι παραλαβές 800.000 δόσεων έως τα τέλη Φεβρουαρίου, 1,5 εκατ. έως τον Μάρτιο και 2,2 εκατ. δόσεις έως και τον Απρίλιο.

Επίσης, σε αυτές, όταν δοθούν και οι σχετικές εγκρίσεις, θα προστεθούν και οι παραδόσεις εμβολίων από τις άλλες τρεις εταιρείες, Sanofi, Johnson & Johnson και CureVac.

Στόχος είναι να μη μείνει ούτε ένα άτομο ανεμβολίαστο.

O Covid-19 σε μικροβιακή ανάλυση

Οι τρεις φάσεις του σχεδίου «Ελευθερία»

Το σχέδιο χωρίζεται σε τρεις φάσεις. Περαιτέρω προτεραιοποίηση υπάρχει στη δεύτερη φάση, που αφορά την ηλικιακή κατανομή.

Στην πρώτη φάση θα εμβολιαστούν οι υγειονομικοί και το προσωπικό κοινωνικών υπηρεσιών, οι διαμένοντες και το προσωπικό οίκων ευγηρίας, οι ασθενείς και το προσωπικό δομών φροντίδας χρονίως πασχόντων και κέντρων αποκατάστασης και το προσωπικό προτεραιότητας για κρίσιμες λειτουργίες της κυβέρνησης.

Στη δεύτερη φάση θα εμβολιαστούν τα άτομα 70 ετών και άνω (ανεξαρτήτως ιστορικού νοσημάτων) με επιμέρους προτεραιοποίηση.

Στην τρίτη φάση θα εμβολιαστούν άτομα 18 ετών και άνω χωρίς υποκείμενα νοσήματα.

Το σχέδιο περιλαμβάνει και τις δόσεις των εμβολίων που θα λάβει η χώρα ανά εταιρεία.

Γιατί πρέπει να εμβολιαστούμε κατά του νέου κορονοϊού;

Τα εμβόλια παρασκευάζονται με σκοπό την αντιμετώπιση των νοσημάτων που δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν μόνο με τη λήψη μέτρων δημόσιας υγείας. Τα εμβόλια μπορούν να περιορίσουν και να εξαλείψουν νοσήματα με υψηλή μεταδοτικότητα και θνητότητα, με μεγάλη επιβάρυνση στα συστήματα υγείας αλλά και με δυσμενείς οικονομικές επιπτώσεις στην κοινωνία.

Ο κορονοϊός SARS-CoV-2 είναι ένας νέος ιός, που μέσα σε έναν χρόνο από την εμφάνισή του επηρέασε δραματικά τις ζωές όλων των ανθρώπων παγκοσμίως. Έχει υψηλή μεταδοτικότητα, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατο να ελεγχθεί μόνο με την εφαρμογή αυστηρών μέτρων δημόσιας υγείας, έχει οδηγήσει σε απώλεια πολλών ανθρώπινων ζωών, ακόμη και υγιών ατόμων, δοκίμασε τα συστήματα υγείας και δημιουργεί ανεπανόρθωτες οικονομικές επιπτώσεις σε όλο τον πλανήτη.

Τα πρώτα εμβόλια που είναι προς έγκριση φαίνεται να είναι αρκετά αποτελεσματικά, έως και 95%. Οι αρμόδιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί που εγκρίνουν την κυκλοφορία των εμβολίων έχουν θέσει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων ως προτεραιότητα.

Κανένα εμβόλιο όμως δεν είναι 100% αποτελεσματικό. Άρα μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να ασθενήσει κάποιος με λιγότερο σοβαρά συμπτώματα από τον νέο κορονοϊό. Για τον λόγο αυτό υπάρχει σύσταση οι πολίτες να συνεχίσουν να παίρνουν προφυλάξεις για την αποφυγή μόλυνσης. Δηλαδή, οι εμβολιασμένοι θα πρέπει να συνεχίσουν τη χρήση μάσκας, την τήρηση κοινωνικής απόστασης, την τακτική και σχολαστική υγιεινή των χεριών και την καθαριότητα του χώρου όπου ζουν ή εργάζονται.

νοσηλεύτρια προετοιμάζει τη συρριγγα

Ο εμβολιασμός μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από Covid-19

Τα νέα εμβόλια, όπως προκύπτει από τις κλινικές δοκιμές, μειώνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης συμπτωμάτων και πιθανόν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από τον ιό. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί ταυτόχρονα μειώνονται ο κίνδυνος νοσηλειών, ο κίνδυνος απώλειας ανθρώπινων ζωών και ενδεχομένως ο κίνδυνος μακροχρόνιων επιπλοκών που προκαλεί ο ιός σε κάποιους ασθενείς, όπως στο καρδιαγγειακό και το αναπνευστικό σύστημα.

Ανάλογη εμπειρία τέτοιας αποτελεσματικότητας υπάρχει και με άλλα εμβόλια που χρησιμοποιούνται επί σειρά ετών στην ιατρική.

Διάφοροι παράγοντες, όπως η ικανότητα του ιού να μεταλλάσσεται, το στέλεχος του ιού που θα επικρατεί κάθε χρόνο, η γεωγραφική περιοχή, μπορεί να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητα του εμβολίου στον έλεγχο του νοσήματος. Ακόμη όμως και λιγότερο αποτελεσματικά εμβόλια γρίπης στο παρελθόν φαίνεται ότι συνολικά μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης στον πληθυσμό.

Ο εμβολιαζόμενος δεν κινδυνεύει να νοσήσει από το εμβόλιο του SARS-CoV-2

Κανένα από τα εμβόλια προς μελέτη και έγκριση για τον κορονοϊό SARS-CoV-2 δεν περιέχουν ολόκληρο τον ιό. Τα περισσότερα πλέον εμβόλια που χρησιμοποιούνται στην ιατρική περιέχουν μόνο τμήματα των ιών για παραγωγή προστατευτικών αντισωμάτων κατά του ιού. Έτσι, ο εμβολιαζόμενος δεν κινδυνεύει σε καμία περίπτωση να αρρωστήσει από τον κορονοϊό εξαιτίας του εμβολίου.

Οι νέες τεχνικές και η ασφάλεια του εμβολίου

Η παρασκευή και η έγκριση ενός νέου εμβολίου περιλαμβάνει πολλά στάδια και ελεγκτικούς μηχανισμούς, με σκοπό το εμβόλιο να είναι αποτελεσματικό και ασφαλές προς χρήση. Οι τεχνικές παρασκευής των διαφόρων εμβολίων μπορεί να διαφέρουν. Όσο όμως προχωρούν οι γνώσεις, τόσο εξελίσσονται σύμφωνα με τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα.

Σε κάθε νέα τεχνική που εφαρμόζεται, τα στάδια ποιοτικού ελέγχου και έγκρισής τους παραμένουν, αφού η παρασκευή ενός νέου εμβολίου έχει ως πρώτιστο μέλημα την προάσπιση της δημόσιας υγείας.

Τα στάδια εκτίμησης της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας του εμβολίου και οι αρμόδιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν παρακάμπτονται ποτέ, καθώς πάντα η παραγωγή των εμβολίων συνάδει με τις δύο αυτές απαρέγκλιτες παραμέτρους: την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους.

χέρι κρατάει μολυσμένο από Covid πνεύμονα

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων παρουσιάζονται τις πρώτες εβδομάδες με μήνες μετά τη χορήγησή τους και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θέτουν ως προϋπόθεση την παρέλευση αυτού του διαστήματος στις κλινικές δοκιμές προτού το εμβόλιο προχωρήσει σε περαιτέρω διαδικασία ελέγχου και έγκρισης.

Όπως όλα τα γνωστά εμβόλια, έτσι και τα νέα κατά του SARS-CoV-2 μπορεί να έχουν παρενέργειες. Οι περισσότερες από αυτές είναι ήπιες και βραχυπρόθεσμες και δεν εμφανίζονται σε όλους.

Ήπια συμπτώματα μετά την πρώτη δόση δεν αποτελούν αντένδειξη για εμβολιασμό με δεύτερη δόση, που είναι αναγκαία για την καλύτερη προστασία έναντι του ιού.

Αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται ή υπάρχει ανησυχία, καλό είναι να ενημερώνεται ο θεράπων ιατρός, προκειμένου να υπάρξει σωστή αξιολόγηση. Οι παρενέργειες των εμβολίων δηλώνονται μέσω του συστήματος της Κίτρινης Κάρτας, την οποία μπορεί κανείς να αναζητήσει διαδικτυακά.

Η θωράκιση έναντι του Covid-19

Τα περισσότερα εμβόλια για τον νέο κορονοϊό SARS-CoV-2 που βρίσκονται προς έγκριση από τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς χορηγούνται σε δύο δόσεις, με μεσοδιάστημα 21-28 ημέρες, με σκοπό να είναι αποτελεσματικά. Υπάρχει εμβόλιο που βρίσκεται σε κλινική δοκιμή φάσης 3 το οποίο χορηγείται σε μία δόση. Τα εμβόλια που τελικά θα πάρουν έγκριση για κυκλοφορία στην Ελλάδα θα προσδιορίζουν σε πόσες δόσεις θα χορηγούνται και με ποιο μεσοδιάστημα.

Για να αναπτύξει κάποιος αντισώματα μετά τη χορήγηση ενός εμβολίου απαιτείται ένα διάστημα περίπου δύο εβδομάδων.

Αν το εμβόλιο απαιτεί δύο δόσεις για ικανή αντισωματική απάντηση, τότε το συνολικό διάστημα που χρειάζεται να παρέλθει για να είναι θωρακισμένος ο εμβολιασμένος απέναντι στον ιό είναι, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, περίπου 5-6 εβδομάδες.

Με ποιον τρόπο και πού εμβολιάζομαι;

Το υπουργείο Υγείας μέσω των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και της ιστοσελίδας του https://www.moh.gov.gr ενημερώνει διαρκώς τους πολίτες για ό,τι νεότερο σχετικά με τον τρόπο που θα γίνει ο εμβολιασμός. Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Εμβολιαστικής Κάλυψης για Covid-19 https://covid19.gov.gr/ethniko-schedio-emvoliastikis-kalypsis-gia-covid-19, ο πολίτης θα μπορεί να συμμετέχει στον εμβολιασμό μέσω της άυλης συνταγογράφησης ή, για όσους δεν είναι εγγεγραμμένοι στην άυλη συνταγογράφηση, μέσω της on-line πλατφόρμας https://emvolio.gov.gr. Επίσης, για τον σκοπό αυτό θα λειτουργήσει και ειδικό τηλεφωνικό κέντρο.

Ο εμβολιασμός θα πραγματοποιηθεί σε ένα από τα 1.018 εμβολιαστικά κέντρα (κέντρα υγείας, περιφερειακά ιατρεία) που είναι κατανεμημένα σε όλη την επικράτεια, ώστε να μη μείνει ακάλυπτο κανένα σημείο της χώρας.

Ειδικές κινητές ομάδες ιατρονοσηλευτικού προσωπικού θα αναλάβουν τον εμβολιασμό των ατόμων που διαβιούν σε κλειστές δομές, για παράδειγμα σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, σε δομές φροντίδας χρονίως πασχόντων και κέντρα αποκατάστασης και σε κέντρα φιλοξενίας προσφύγων μεταναστών. Επειδή μερικά από τα εμβόλια πρέπει να φυλάσσονται σε καταψύκτη πολύ χαμηλής θερμοκρασίας, δεν υπάρχει η δυνατότητα ο εμβολιασμός να πραγματοποιηθεί σε ιδιωτικά ιατρεία ή φαρμακεία.

ναι,όχι, ίσως

Η «γκρίζα» ζώνη του εμβολιασμού

Έρευνες σε πολλές χώρες του κόσμου δείχνουν ότι αρκετά εκατομμύρια άνθρωποι ανήκουν σε μια «γκρίζα» ζώνη αναφορικά με τον εμβολιασμό. Όσον αφορά το προφίλ τους, σύμφωνα με έρευνες, είναι άτομα που ζουν σε επαρχίες και όχι σε πόλεις, νεαρής ηλικίας, με μέση ή κατώτερη κοινωνική μόρφωση και με μεγαλύτερο το ποσοστό γυναικών απ’ ό,τι ανδρών.

Οι παραπάνω δεν είναι αρνητές του εμβολίου, αλλά ιδιαίτερα διστακτικοί. Αυτή όμως είναι η μερίδα του πληθυσμού που στοχεύουν κυρίως οι αντιεμβολιαστές. Πρόκειται για ένα ευάλωτο και δύσπιστο ακροατήριο που θα πρέπει να πείσουν οι αρμόδιες αρχές, προκειμένου να άρουν τις όποιες επιφυλάξεις τους.

Και ενώ οι Ευρωπαίοι έχουν «σηκώσει τα μανίκια», οι anti-vaxxers αναπαράγουν δημοσιεύσεις μιας σειράς φανταστικών φημών και θεωριών συνωμοσίας σχετικά με τα εμβόλια του Covid-19, με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να εκρήγνυνται.

Έρευνα που δημοσιεύτηκε από το Vaccine Confidence Project ‒μια μονάδα του London School of Hygiene & Tropical Medicine‒ διαπίστωσε ότι η παραπληροφόρηση γύρω από ένα εμβόλιο Covid-19 προκάλεσε πτώση της προθυμίας εκείνων που διαφορετικά θα εμβολιάζονταν.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κατάσταση μάλλον θα χειροτερέψει στην πορεία, με καταιγισμό αναρτήσεων και μηνυμάτων (tweets κ.ά.) που θα προσπαθούν να υποσκάψουν την εμπιστοσύνη στα εμβόλια Covid-19.

Το αμερικάνικο περιοδικό «The Atlantic» επισημαίνει ότι η ικανότητα της κοινωνίας να επιστρέψει σε μια μορφή κανονικότητας εξαρτάται από το πόσο αποτελεσματικά οι αρχές δημόσιας υγείας θα αντιταχθούν σε αυτή την παραπληροφόρηση.

Επίσης, από το πόσο εντατικά οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, το YouTube, το Instagram, το Twitter κ.ά., θα αποφύγουν να ενισχύσουν περαιτέρω την παραπληροφόρηση.

Τα μέσα ενημέρωσης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, τόσο στον τρόπο με τον οποίο αναφέρουν τις ενδεχόμενες παρενέργειες που σχετίζονται με τον εμβολιασμό όσο και με τα ξεκάθαρα και όχι μπερδεμένα μηνύματα στο κοινό. Η αποφυγή σύγχυσης και παρεξηγήσεων σχετικά με τα εμβόλια από την αρχή είναι ύψιστης σημασίας.H φιλική και επιστημονική επικοινωνία μπορεί να βοηθήσει στην εξουδετέρωση των θεωριών συνωμοσίας και στην ικανοποίηση της ανθρώπινης επιθυμίας για γνώση και κατανόηση. Το ζητούμενο όμως είναι κατά πόσο ο μέσος πολίτης θα συνειδητοποιήσει τη δική του ευθύνη και θα πάψει να μοιράζεται και να προωθεί υλικό από πηγές αμφίβολης εγκυρότητας.