Το πολλαπλό μυέλωμα είναι η δεύτερη πιο συχνή μορφή κακοήθους καρκίνου του νωτιαίου μυελού και ανήκει στα στην ομάδα των μη Hodgkin λεμφωμάτων.

Μια σχετικά σπάνια μορφή καρκίνου

Είναι μια σχετικά σπάνια μορφή καρκίνου που ευθύνεται για περίπου το ένα τοις εκατό όλων των καρκίνων και για περίπου το δύο τοις εκατό του συνόλου των θανάτων από καρκίνο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μητρώων Καρκίνου, κάθε έτος εμφανίζονται 21.420 νέα περιστατικά πολλαπλού μυελώματος στην Ευρώπη, ενώ οι θάνατοι από αυτήν την ασθένεια είναι περίπου 15.000. Εκτιμάται ότι 60.000 άτομα στην Ευρώπη πάσχουν επί του παρόντος από αυτήν την ασθένεια (UICC).

Το ποσοστό επιβίωσης έχει διπλασιαστεί με τις νέες καινοτόμες θεραπείες.

Αποτελεί ένα σπάνιο και σοβαρό καρκίνο του αίματος, μη κληρονομικό και φυσικά μη μεταδοτικό. Το πολλαπλό μυέλωμα οφείλεται, όπως αναφέρουν οι επιστήμονες στη “νεοπλασματική εκτροπή των πλασματοκυττάρων, δηλαδή τα κύτταρα που βρίσκονται στο μυελό των οστών και, φυσιολογικά, παράγουν ειδικά αντισώματα (τις ανοσοσφαιρίνες) όταν το ανοσοποιητικό σύστημα το απαιτεί.

Στο Πολλαπλό Μυέλωμα, τα νεοπλασματικά πλασματοκύτταρα εκκρίνουν ένα μοναδικό τύπο ανοσοσφαιρίνης (άχρηστο σαν αντίσωμα) που ονομάζεται παραπρωτεΐνη, πολλαπλασιάζονται στο μυελό των οστών και εκκρίνουν, πέραν της παραπρωτεΐνης , ουσίες που συνεισφέρουν στη βλάβη διαφόρων των οργάνων.

Η ασθένεια εκτιμάται ότι προσβάλει 3-4 άτομα ανά 100.000 πληθυσμού κάθε χρόνο σε διάμεση ηλικία 65 ετών και δείχνει να είναι σχετικά συχνότερη στους άνδρες.

Το πολλαπλό μυέλωμα δεν είναι μεταδοτικό.

Αν οι ασθενείς δεν έχουν συμπτώματα, δεν χρειάζονται θεραπεία. Πρέπει όμως να παρακολουθούνται επειδή το νόσημα τους μπορεί να γίνει συμπτωματικό με τη πάροδο του χρόνου. Το συμπτωματικό Πολλαπλό Μυέλωμα έχει ένα ευρύ φάσμα κλινικών εκδηλώσεων και διαβαθμίσεων ως προς την επιθετικότητα. Πρέπει να χορηγηθεί άμεσα θεραπεία πριν προκληθεί μη αναστρέψιμη βλάβη οργάνου.

Τι προκαλεί το πολλαπλό μυέλωμα;

Τα ακριβή αίτια του πολλαπλού μυελώματος είναι άγνωστα.

Ηλικία: Το πολλαπλούν μυέλωμα τυπικά προσβάλει άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω,  και σε πολύ λίγες περιπτώσεις άτομα κάτω των 40 ετών.

Φυλή: Το πολλαπλούν μυέλωμα είναι πλέον κοινό σε Αφρο-αμερικανούς και σπάνιο σε Αμερικανούς ασιατικής καταγωγής. Η αιτία της διαφοράς δεν είναι γνωστή.

Φύλο: Οι γυναίκες έχουν ελαφρώς λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν πολλαπλούν μυέλωμα συγκριτικά με τους άντρες.

Περιβάλλον: Οι επιστήμονες ερευνούν εάν η έκθεση σε συγκεκριμένους χημικούς παράγοντες ή ακτινοβολία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης πολλαπλού μυελώματος.

Οικογενειακό ιστορικό: Μελέτες έχουν αποδείξει ότι ένα άτομο είναι πιθανό να διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης πολλαπλού μυελώματος εάν κάποιος συγγενής του έχει προσβληθεί από τη νόσο.

Συμπτώματα 
  • Πόνος στα οστά
  • Οστική βλάβη
  • Κόπωση
  • Λοιμώξεις και πυρετό
  • Απώλεια βάρους
  • Ναυτία
  • Δυσκοιλιότητα
  • Συχνοουρία
Διάγνωση

Η διάγνωση πολλές φορές γίνεται τυχαία από ένα εργαστηριακό έλεγχο ρουτίνας, όπου αναδεικνύεται η παρουσία της παραπρωτεΐνης. Επίσης μπορεί να γίνει και από το γιατρό ο οποίος θα αντιληφθεί την ασθένεια λόγω συγκεκριμένης συμπτωματολογίας. Εν συνεχεία ο ασθενής πρέπει να κάνει εργαστηριακές εξετάσεις που ταυτοποιούν τη παραπρωτεΐνη και τις ελεύθερες αλυσίδες ανοσοσφαιρινών που τη συνοδεύουν, με μελέτη του μυελού των οστών και με απεικονιστικό έλεγχο των οστών. Επιπρόσθετες κυτταρογενετικές εξετάσεις για διερεύνηση πιθανών επίκτητων χρωμοσωμικών βλαβών προσφέρουν επίσης προγνωστικές πληροφορίες.

Οι πιο συχνές εκδηλώσεις είναι η μεγάλη αδυναμία λόγω αναιμίας, πόνοι στα κόκαλα, δυσκολία στην ούρηση και αδιαθεσία, έντονη δυσκοιλιότητα και σύγχυση λόγω υπερασβεστιαιμίας ή κάποιες λοιμώξεις.

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση της νόσου έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια. Πριν το 2000, τα διαθέσιμα φάρμακα ήταν κυτταροστατικά και οι επιλογές περιορισμένες, ενώ η διάμεση επιβίωση των ασθενών ήταν 3-5 έτη. Νέα φάρμακα που παρεμβαίνουν στη βιολογία της νόσου έγιναν διαθέσιμα σταδιακά και κυρίως την τελευταία πενταετία. Ανοσοτροποποιητικά φάρμακα, τροποποιητές κυτταρικών λειτουργιών, μονοκλωνικά αντισώματα και αναστολείς επίκτητων βλαβών του DNA, οδηγούν μεγάλο ποσοστό των ασθενών σε πλήρεις μακροχρόνιες υφέσεις ή σε νέες ανταποκρίσεις μετά από υποτροπή.

Επίσης η διενέργεια αυτόλογης μεταμόσχευσης προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων (υγιή κύτταρα που λαμβάνονται από τον ίδιο τον ασθενή) συνιστάται στους νεότερους ασθενείς μετά την επίτευξη ύφεσης. Η επιβίωση και η ποιότητα ζωής των ασθενών έχουν βελτιωθεί σημαντικά αλλά χρειάζεται μεγαλύτερο βάθος χρόνου για να προσδιοριστεί το όφελος με ακρίβεια. Επίσης υπάρχουν σήμερα διαθέσιμες αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές για την υποτροπή της νόσου. Έτσι, για πολλούς ασθενείς, το πολλαπλό μυέλωμα έχει μετατραπεί σε ένα χρόνιο νόσημα με ικανοποιητική ποιότητα ζωής.

Η επιστήμη σήμερα έχει καταφέρει να «μετατρέψει» σε χρόνια πάθηση το πολλαπλό μυέλωμα, μια ιδιαίτερα επικίνδυνη νόσο η οποία εμφανίζεται σε 3-4 άτομα ανά 100.000.