Χθες το ιατρικό σάιτ health4u.gr, παραβρέθηκε στην παρουσίαση του βιβλίου του συγγραφέα Ανδρέα Χρ. Τίφα «Άνθρωπος και ηθική: Έννοιες και ζητήματα στη σχέση μεταξύ νοσηλευτικής και φροντίδας»
Ρεπορτάζ: Κέλλυ Σαουάχ-Μαραγκουδάκη
Για το βιβλίο μίλησαν ο Καθηγητής Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ κ. Γεώργιος Χρ. Στείρης και ο Επίκουρος Καθηγητής Βιοηθικής του ΕΚΠΑ κ. Βασίλειος Γ. Φανάρας, ενώ την εκδήλωση τη συντόνιζε ο Καθηγητής Φιλοσοφίας του Πάντειου Πανεπιστημίου κ. Δημήτριος Ν. Λαμπρέλλης.
Άνθρωπος και ηθική: Σχέση μεταξύ νοσηλευτικής και φροντίδας
⇒ Ποιος προηγείται; Τα κριτήρια στον εμβολιασμό για τον Covid-19
Προτού ξεκινήσει η ενδιαφέρουσα συζήτηση, ο κ. Λαμπρέλλης ανέφερε λίγα λόγια για τον συγγραφέα κ. Ανδρέα Τίφα, ο οποίος γεννήθηκε στη Λάρνακα. Στη συνέχεια το λόγο έδωσε στον Καθηγητή Φιλοσοφίας κ. Στείρη.
«Δεν θα μιλήσω για το βιβλίο του Ανδρέα Τίφα, γιατί αυτό το βιβλίο είναι ο Ανδρέας. Και αυτό το αναφέρω γιατί συνοψίζει όλες τις φάσεις της ενήλικης ζωής του. Τη φάση εκείνη που πέρασε στη Ψυχολογία, τη φάση της εξειδίκευσης του στη Φιλοσοφία αλλά και την πολυσήμαντη εμπειρία που έχει αποκτήσει από τον χώρο των νοσοκομείων. Μέσα στο βιβλίο παρουσιάζονται πολλά επίκαιρα θέματα που απασχολούν στενά όχι μόνο την επιστημονική κοινότητα αλλά και την ευρύτερη. Εκείνο που θεωρώ ότι αντιλαμβάνεται οποιοσδήποτε διαβάζοντας το βιβλίο είναι η διάκριση που εντοπίζεται μεταξύ επιστήμης και ανθρωπιστικών σπουδών. Μέσα από το συγγραφικό του έργο επιχειρεί να χρησιμοποιήσει όσα εργαλεία έχει αποκτήσει από τις σπουδές του στους ανθρωπιστικούς κλάδους και να τα «παντρέψει» με όσα διδάχθηκε απ’ τη νοσηλευτική επιστήμη.»
Κατά τη ροή του λόγου του ο κ. Στείρης αναφέρθηκε στους πόλους που επικρατούν στο βιβλίο «Άνθρωπος και ηθική: Σχέση μεταξύ νοσηλευτικής και φροντίδας». «Ο ένας πόλος είναι αυτό που έχουμε μάθει να αποκαλούμε ως θεωρητική ηθική, το οποίο έχουμε μάθει να χρησιμοποιούμε ως βάση στις έρευνες, έχει ένα κομμάτι το οποίο αφορά την πρακτική ηθική με την παραδοσιακή της έννοια, αλλά ο συγγραφέας επιλέγει να εστιάσει στην εφαρμοσμένη ηθική. Πρόκειται για κάτι τελείως διαφορετικό, το οποίο μπορεί να γεννήθηκε από τη μήτρα της θεωρητικής/πρακτικής ηθικής, ωστόσο κατά τη γνώμη μου, δεν αποτελεί συνέχειά τους. Και αυτό το πιστεύω γιατί ακολουθεί μια αντίστροφη διαδρομή. Η εφαρμοσμένη ηθική παράγεται από την πράξη προς τη θεωρία και όχι αντιθέτως.»
Ο κ. Στείρης εξέφρασε τον προβληματισμό του εάν οι ηθικές θεωρίες και αρχές ανταποκρίνονται στα σύγχρονα πλέον βιοηθικά ζητήματα ή θα πρέπει με νέες αρχές και θεωρίες να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τα ζητήματα αυτά.
Ο Καθηγητής ολοκλήρωσε την ομιλία του εστιάζοντας στο δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου το οποίο αναφέρεται στα αδιέξοδα που υπάρχουν και μέχρι σήμερα δεν έχουν αντιμετωπιστεί. «Ένα από αυτά είναι τα προβλήματα που προέκυψαν και μας απασχόλησαν τα δύο χρόνια πανδημίας. Συνεπώς, το βιβλίο είναι πάρα πολύ χρήσιμο καθώς μελετά τις έννοιες και τα ζητήματα πρώτα από την πράξη και στη συνέχεια εξετάζει τη θεωρία», κατέληξε.
⇒ Εμβόλια Covid-19: Το ζήτημα της χρήσης κυτταρικών σειρών από έμβρυα
Στο δεύτερο μέρος της παρουσίασης τον λόγο πήρε ο Επίκουρος Καθηγητής Βιοηθικής κ. Φανάρας, ο οποίος ανέφερε ότι συχνά πολλοί φοιτητές της Βιοηθικής ακροβατούν στις έννοιες που ονομάζουμε «medical ethics» και «bioethics», ωστόσο ο συγγραφέας όντας καλός γνώστης των αντικειμένων καταφέρνει διαφωτίσει τα πεδία.
«Το περιεχόμενο ενδιαφέρει κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο, δεν έχει σημασία εάν είναι θεολόγος, φιλόσοφος ή οτιδήποτε άλλο. Το βέβαιο είναι πως δεν αφορά μονάχα τον κλινικό. Καθημερινά όλοι φιλοσοφούμε, ακόμη και οι θεολόγοι που έχουμε δώσει σε πολλά απαντήσεις, υπάρχουν φορές που βρισκόμαστε σε δίλημμα. Οι ανθρωπιστικές σπουδές πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους με τα σύγχρονα βιοηθικά διλήμματα και πιστεύω πως είμαστε πολύ κοντά στο να το πετύχουμε!»
«Το βιβλίο αυτό έχει μεγάλη σημασία και θα μπορούσε να αποτελέσει εγχειρίδιο για τους μεταπτυχιακούς φοιτητές της Θεολογικής Σχολής ή τους υποψήφιους διδάκτορες γιατί πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η προσφορά της φιλοσοφίας στις τέσσερις Αρχές που αναφέρονται στο σύγγραμμα (της αυτονομίας, της ωφελιμότητας, της δικαιοσύνης και της μη πρόκλησης βλάβης) είναι σημαντική και έχουν γίνει κοινά αποδεκτές.»
Για τον επίλογο εμπνεύστηκε από μια φράση ενός μεγάλου ξένου φιλοσόφου, του Richard Mervyn Hare. Ο κ. Φανάρας παραφράζοντάς την φράση του Hare «Αν η ηθική φιλοσοφία δεν μπορεί να βοηθήσει την ιατρική, πρέπει να κλείσει ο μαγαζί της» κατέληξε στο «Τι κρίμα που θα ήταν η Ιατρική να χάσει τη Φιλοσοφία ή η Φιλοσοφία να χάσει την Ιατρική!»
Άνθρωπος και ηθική – Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Ανδρέας Χρ. Τίφας γεννήθηκε στη Λάρνακα.
Σπούδασε Ψυχολογία στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής (Πρόγραμμα Ψυχολογίας) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Νοσηλευτική στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Τεχνολογικού Πανεπιστήμιου Κύπρου. Είναι κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος στη Διοίκηση Μονάδων Υγείας από το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Εφαρμοσμένης Ηθικής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα διδακτορικής Διατριβής: Η έννοια της φροντίδας στη νοσηλευτική ηθική: αξίες, δεοντολογία και συγκρούσεις. Επίσης, είναι ερευνητής του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας (2015) του τμήματος Φιλοσοφίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Ερευνητικού Κέντρου Βιοπολιτικής του Πάντειου Πανεπιστημίου Αθηνών (2020). Από 2018 διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, αρχικά ως συνεργαζόμενο επιστημονικό προσωπικό και από το 2019 ως Επισκέπτης Καθηγητής. Εργάζεται ως Νοσηλευτικός Λειτουργός στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας από το 1999.
Τα φιλοσοφικά και ερευνητικά του ενδιαφέροντας υπάγονται στο ευρύτερο πλαίσιο της ηθικής φιλοσοφίας, με έμφαση στα θέματα: Δεοντολογίας, Νοσηλευτικής και Κλινικής Ηθικής, Βιοηθικής, Βιοπολιτικής, Ψυχολογίας και Εφαρμοσμένης Ηθικής Φιλοσοφίας. Ασχολείται με μεταφράσεις άρθρων και βιβλίων που άπτονται της Ηθικής και της Βιοηθικής. έχει μεταφράσει δυο εγχειρίδια Βιοηθικής της UNESCO. Επίσης το Ιανουάριο του 2019 δημοσίευσε ένα άρθρο στο Περιοδικό Νοσηλευτικά Χρονικά, καθώς έχει συμμετάσχει με ανακοινώσεις σε εγχώρια συνέδρια και ημερίδες. Είναι μέλος διαφόρων φιλοσοφικών, επιστημονικών και επαγγελματικών εταιρειών στην Κύπρο και την Ελλάδα. Στο συγγραφικό του έργο περιλαμβάνονται: μια μονογραφία υπό τον τίτλο: Άνθρωπος και Ηθική: έννοιες και ζητήματα στη σχέση νοσηλευτικής και φροντίδας, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2020.