fbpx
Παγκόσμια Ημέρα Κακοποίησης Ηλικιωμένων – Μεγαλύτερη κακοποίηση είναι η σιωπή

Παγκόσμια Ημέρα Κακοποίησης Ηλικιωμένων – Μεγαλύτερη κακοποίηση είναι η σιωπή

Το παρακάτω κείμενο συντάχθηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης για την Κακοποίηση των Ηλικιωμένων και αποσκοπεί στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των πολιτών.

Πατεράκης Εμμανουήλ
Εμμανουήλ Πατεράκης,
γενικός ιατρός,
μέλος ΔΣ ιατρικού συλλόγου Ηρακλείου,
υπεύθυνος μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων.

Αυτό που ζητάνε οι ηλικιωμένοι περισσότερο από όλα είναι η συντροφιά, η παρέα, η κουβέντα. Όταν τους στερήσεις αυτά, όλα γίνονται πιο δύσκολα, γράφει ο Εμμανουήλ Πατεράκης, γενικός ιατρός και υπεύθυνος μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων.

Η σιωπή μπορεί να αφορά εγκατάλειψη, ακούσια ή εκούσια αποφυγή επαφής. Αλλά είναι αυτό που παίζει τον σημαντικότερο ρόλο στην εξέλιξη ενός γηριατρικού ασθενούς, ακόμη περισσότερο αν ο ασθενής είναι άνοικος.
Σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ., ως κακοποίηση των ηλικιωμένων ορίζεται «μία ή επαναλαμβανόμενη πράξη η οποία προκαλεί βλάβη ή δυσφορία σε ένα ηλικιωμένο άτομο». Το εύρος της ηλικίας που καθορίζεται ένας ηλικιωμένος είναι μεγάλο, όπως μεγάλη είναι και η ποικιλία μορφών βίας. Η κακοποίηση ηλικιωμένων μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, όπως σωματική, ψυχολογική, ακόμη και σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και οικονομική εκμετάλλευση. Αυτές οι κατηγορίες συμπεριλαμβάνουν πολύ περισσότερες μορφές βίας, είτε σωματικής είτε ψυχικής.
Τα ποσοστά σε κάθε κατηγορία αλλάζουν από χώρα σε χώρα. Και τα στοιχεία σε κάθε περίπτωση είναι ελλιπή, αλλά ικανά για να αναδείξουν την ύπαρξη του προβλήματος. Όπως και σε κάθε είδος κακοποίησης, ανεξαρτήτως ηλικίας, έτσι και εδώ ο φόβος είναι αυτός που επικρατεί και δεν επιτρέπει στο θύμα να αναφέρει την κακοποίησή του.
Στη χώρα μας υπάρχει μια ΜΚΟ η οποία διαχειρίζεται τη «Γραμμή Ζωής», αλλά τα στοιχεία είναι ελλιπή, ενώ, αν σκεφτεί κανείς ότι το μεγαλύτερο ποσοστό ηλικιωμένων αδυνατεί να επικοινωνήσει με οποιονδήποτε, δεν θεωρώ ότι μπορεί να αξιολογηθεί το έργο της.
Μόνη λύση, όπως και σε κάθε κακοποίηση, είναι οι κοινωνικές υπηρεσίες κάθε χώρας, οι οποίες παρά τη φιλότιμη προσπάθεια πολλών θεωρώ ότι στη χώρα μας είναι ακόμα στα σπάργανα και δεν έχει εξελιχθεί. Τα κοινωνικά προγράμματα βοήθειας στο σπίτι θα μπορούσαν, ή μπορούν, να βοηθήσουν, αλλά σε πολύ μικρό βαθμό, λόγω περιορισμών και ανυπαρξία δομών να αναλάβουν τέτοια άτομα, καθότι μετά την καταγγελία θα πρέπει να μεταφερθούν σε άλλο χώρο, όπως γίνεται, π.χ., με τις κακοποιημένες γυναίκες. Κάτι πρακτικά αδύνατο.

Ένα είδος κακοποίησης είναι και η μοναξιά

Σύμφωνα με μελέτες, το μεγαλύτερο ποσοστό συγκεντρώνει η ψυχολογική βία και στη συνέχεια η οικονομική εκμετάλλευση και τέλος η σωματική κακοποίηση – αν και σε κάποιες χώρες έρχεται πρώτη η σωματική βία ή η οικονομική εκμετάλλευση. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα «κακοποίησης» που βιώνουν οι ηλικιωμένοι στις μέρες μας είναι η μοναξιά, η σιωπή.
Μοναχικός ηλικιωμένος
Κάποτε υπήρχαν γειτονιές, σε πόλεις και χωριά, και μαζεύονταν τα απογεύματα και συζητούσαν και βοηθούσαν η μία την άλλη ηλικιωμένη. Σήμερα οι γειτονιές αυτές δεν υπάρχουν. Τα παιδιά τους εργάζονται, γυναίκες και άνδρες, και ο διαθέσιμος χρόνος τους είναι ελάχιστος. Συχνά δεν έχουν χρόνο ούτε για καλημέρα ή να πιουν έναν καφέ παρέα με τους ηλικιωμένους γονείς. Μόνη παρέα πολλές φορές είναι η τηλεόραση. Οι επισκέψεις ολιγόλεπτες και βιαστικές μέσα στην πίεση της σύγχρονης καθημερινότητας. Το άγχος, τα νεύρα, οι φωνές πολύ περισσότερα για όλους. Αν δεν μπορούν τα παιδιά, οι συγγενείς, να φροντίζουν τους γονείς, τη σύζυγο ή τον σύζυγο, οι οικιακοί φροντιστές, συνήθως άγνωστοι μέσω ενός γραφείου ευρέσεως εργασίας, ή τα γηροκομεία αποτελούν μονόδρομο για πολλούς. Τα περιστατικά κακοποίησης δεν είναι λίγα είτε στο σπίτι είτε σε ένα γηροκομείο, αλλά καταγράφονται μόνο αν βρεθεί ο ασθενής σε κάποιο νοσοκομείο. Δηλαδή, σπάνια. Ακόμη και αν παρατηρήσουν κάποια σημάδια κακοποίησης, π.χ. στα χέρια από δέσιμο, οι επιλογές είναι ελάχιστες. Τη δε λεκτική βία δεν μπορείς να την αντιληφθείς εύκολα. Οι ηλικιωμένοι φοβούνται να εκφράσουν όσα συμβαίνουν, είτε για να μη μείνουν μόνοι είτε για να μη γίνει η βία πιο έντονη, και όλα εξαρτώνται από την παρατηρητικότητα και ευαισθησία των συγγενών ή των υπευθύνων ενός γηροκομείου, ανάλογα με τον τόπο διαμονής και τη φροντίδα. Μην παραβλέπουμε ότι για όλους, είτε συγγενείς είτε φροντιστές, είναι συχνά ένα πολύ δύσκολο και ψυχοφθόρο έργο, που χρήζει τεράστιων αποθεμάτων υπομονής.
Μέσα σε όλα αυτά ήρθε και η πανδημία, με την ακόμη μεγαλύτερη απομόνωση και φόβο. Οι αυτοεξυπηρετούμενοι ηλικιωμένοι, αποκλεισμένοι στο σπίτι πάνω από έναν χρόνο, έχουν μειώσει τις μετακινήσεις, τις κοινωνικές συναναστροφές (ακόμη και η βόλτα στον μανάβη είναι μια μορφή συναναστροφής γι’ αυτούς), με μόνη διέξοδο την τηλεόραση, σε πλήρη εξάρτηση από άλλους για οτιδήποτε χρειαστούν. Τα κινητικά και ψυχολογικά τους προβλήματα έγιναν μεγαλύτερα, και αυτό κάνει πιο δύσκολη την πορεία τους. Μέσα σε όλα αυτά που ακούγονται τελευταία για τα γηροκομεία, είναι η μόνη σοβαρή λύση για πολλούς, αλλά η απαγόρευση επισκέψεων τον τελευταίο χρόνο κάνει την παρακολούθηση της υγείας τους από τους συγγενείς πολύ δύσκολη. Σε σχέση με το εξωτερικό, οι μονάδες φροντίδας στη χώρα μας υπολείπονται συχνά σε υποδομές και υπηρεσίες, αλλά το προσωπικό στις περισσότερες περιπτώσεις υπερβαίνει τον εαυτό του. Αν δεν αγαπάς τους ηλικιωμένους, δεν μπορείς να τους προσφέρεις. Ό,τι και αν έχουν κάνει στη ζωή τους, έχουν ζήσει μια ολόκληρη ζωή κουβαλώντας ο καθένας τον δικό του σταυρό, που μόνο αυτός ξέρει, και δεν αφορά αυτόν που τον φροντίζει.
× Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας

Αρχίστε να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με την υγεία, τη διατροφή, την ομορφιά και την φυσική κατάσταση.